@ !  Bookmark and Share 

INNE SZUFLADY :::LWOWSKA:::PODRÓŻE:::FOTO:::ŚREDNIOWIECZE:::AUTOR!:::STARE:::PRYWATNE:::© 


<<   wstecz | dalej >>

Rzeczpospolita > Korona > Prowincja Wielkopolska > województwa: Rawskie, Płockie i Mazowieckie
Województwo Mazowieckie > Ziemie: Czerska (Powiaty: Czersk, zwany niekiedy Garwolińskim, Grójec, Warka),
Warszawska (Powiaty: Warszawa, Błonie, Tarczyn), Wiska (Powiaty: Wizna, Wąsosz, Radziłów) -> MIASTO WARSZAWA
Wyszogrodzka, Zakroczymska (Powiaty: Zakroczym, Nowe Miasto, Serock), Liwska i Nurska (Powiaty: Nur, Kamieńczyk, Ostrów).
Ziemia Ciechanowska (Powiaty: Ciechanów, Przasnysz, Sochocin), Łomżyńska (Łomża, Ostrów, Zambrów, Ostrołęka), Rożańska (Różan, Maków) -> KURPIE

Województwo Rawskie > Ziemie: Rawska, Sochaczewska, Gostyńska > Powiaty: Rawa, Biała, Sochaczew, Mszczonów, Gostynin, Gąbin
Województwo Płockie > Powiaty: Płock, Bielsk, Raciąż, Sierpc, Płońsk oraz Ziemia Zawkrzeńska > Powiaty: Szreńsk, Niedzborg (Niedzbórz) i Mława

Mazowieckie Nepomuki



>     GŁÓWNA STRONA NEPOMUKÓW
>>   STRONA JANÓW WARSZAWSKICH

>>   STRONA JANÓW KURPIOWSKICH
 

 

Tutejsze Nepomuki są różne, tak jak zróżnicowana jest ta ziemia. Bogate barokowe figury fundowane przez magnatów w Warszawie, dobrej klasy rzeźby przydworskie ale i ludowe Nepomuki naśladujące "elegancki świat" jak ten z Nowego Miasta nad Pilicą.

Osobno opisano Nepomuki Warszawskie (>>), a z uwagi na wielkość tej strony osobno ująłem też Nepomuki Kurpiowskie (>>) - zapraszam!
 

NEPOMUKI MAZOWIECKIE W

....współtwórz tę mapę!....

 


NEPOMUKI NA MAPIE MAZOWSZA >>
 

>>> album "Obrazy ludowe"
>>> album "Kapliczki i krzyże
       przydrożne" z 1958 roku

>>> album "Pejzaż frasobliwy"

 


Posłuchaj:
RYBA Jakub Jan:
Chvalozpev ke
sv. Janu Nepomuckemu (1803) - Jenom ctnost

 
Województwo Mazowieckie >>

Województwo Rawskie >>

Województwo Płockie >>


Mazowsze zaliczało się do prowincyi Wielkopolskiej. Obszerna ta ziemia, jedno ciało z Polską od wieku X do XII składająca, stawszy się (roku 1207) dzielnicą Konrada (brata młodszego Leszka Białego), częstym odtąd ulegając przez półtrzecia wieku podziałom, stanowiła odrębną całość pod względem dynastycznym, politycznym, społecznym i prawnym. W końcu tej doby trzy główne dzielnice mazowieckie, w miarę wygasania książąt, wcielane do Korony (w latach 1462, 1495 i 1526), zamienione zostały na trzy województwa: Rawskie, Płockie i Mazowieckie. GLOGER (Kraków 1903)

KATALOG

(256 + 42)

do czego dodać należy liczne, ujęte osobno Nepomuki Warszawskie (>>) i Kurpiowskie (>>)


^
Dawne Województwo Mazowieckie (157 + 25)

zobacz Nepomuki d.woj. mazowieckiego na mapie Google (>>)

(...) po ich [Książąt Mazowieckich] zgonie wcielona do Korony, została Województwem Mazowieckim, zachowała granice i nazwę powyższą do roku 1795. Województwo Mazowieckie składało się z 10 ziem następujących: Czerskiej, Warszawskiej, Wiskiej, Wyszogrodzkiej, Zakroczymskiej, Ciechanowskiej, Łomżyńskiej, Rożańskiej, Liwskiej i Nurskiej. (...) Granice województwa Mazowieckiego były następujące: na północ Prusy książęce, począwszy od Janowa (gdzie małą część granicy stanowiła rzeka Orzyc) aż do Grajewa i rzeki Łeku. Ścianę tę północną, około 20 mil długą, stanowiła przeważnie granica sucha. Ścianę wschodnią, na długości mil przeszło 25, tworzyło województwo Podlaskie aż pod Siedlce, a dalej ku południo-zachodowi, na kilku milach, ziemia Łukowska. Granica ta wschodnia, wprost przeciwnie, niż północna, biegła przeważnie rzekami: a najprzód od Grajewa do rzeki Biebrzy stanowiła ją rzeka Łek, potem od ujścia Łeku Biebrza do połączenia się tejże z Narwią w okolicy Wizny, potem od ujścia Biebrzy w górę Narwi do ujścia rzeczki Jamiołki, zwanej także Śliną i wzdłuż Śliny do jej źródeł, a potem z rzeczką Mieniem do Nurca, a z Nurcem do Bugu. Bug stanowił granicę Mazowsza z Podlasiem od ujścia Nurca w dół swego biegu aż prawie do ujścia Broku, a dalej szła granica sucha, od lewego brzegu Buga do rzeki Liwca pod wieś Paplin, a od Wólki Paplińskiej w górę rzeką Liwcem aż do ujścia Muchawki w pobliżu Siedlec. Tym sposobem Węgrów i Mokobody leżały na Podlasiu, zamek Liw na Mazowszu, a Siedlce w ziemi Łukowskiej, zaliczanej do województwa Lubelskiego. Dalej, na małej przestrzeni, stanowiła granicę Mazowsza z ziemią Łukowską mała rzeczka Muchawka. Granica ta, porzuciwszy potem Muchawkę, zwracała się stanowczo na południo-zachód i biegła już odtąd suchym szlakiem mil kilkanaście aż do Wisły, której dosięgała wprost Magnuszewa, odgraniczając Mazowsze od ziemi Łukowskiej, a dalej od ziemi Stężyckiej, należącej do województwa Sandomierskiego, ale położonej na prawym brzegu Wisły, poniżej ujścia rzeki Wieprza. Całą południową granicę Mazowsza stanowiła ściana województwa Sandomierskiego od okolicy Stoczka i Żelechowa do Wyśmierzyc nad Pilicą. Rzeka Pilica jednak nie stanowiła granicy województwa Mazowieckiego, które przekraczało jej brzeg prawy i koło Ryczywołu i Głowaczewa sięgało po rzekę Radomkę, dalej zaś od Głowaczewa do Wyśmierzyc miało granicę suchą. Na całym zachodzie województwo Mazowieckie graniczyło z dzielnicą Płocką i Rawską.


Ziemia Czerska >> Ziemia Warszawska >> Ziemia Wyszogrodzka >> Ziemia Zakroczymska>> Ziemia Liwska >>
Ziemia Nurska >> Ziemia Ciechanowska >> Ziemia Różańska >> Ziemia Wiska >> Ziemia Łomżyńska >>

Ziemia Czerska województwa mazowieckiego

(dzisiejsze powiaty otwocki, część garwolińskiego, mińskiego, białobrzeskiego, siedleckiego, kozienickiego i grójeckiego: 35 + 6)

zobacz Nepomuki Ziemi Czerskiej na mapie Google (>>)


Powiat Otwock  (część należąca do Ziemi Czerskiej, 5 + 1)

zobacz pozostałe Nepomuki dzisiejszego powiatu, z części należącej do Ziemi Warszawskiej >>









  • Radwanków Szlachecki (gm. Sobienie-Jeziory, pow. Otwock, ): przy domu nr 27 kapliczka murowana z ładną figurą Jana N. w oszklonej szafce, ozdobiona tujami i kwiatami. Jan jest drewniany, polichromowany, w czapce i aureoli, bez krzyża, a w ręku ma muszlę na znak pielgrzymki do Boleslavi (byłby to unikat, gdyby udało się potwierdzić!) (nad: T.B.). Odwiedziłem (a raczej wtórnie odkryłem zapomniany obiekt :) tego Jana w październiku 2008. Rzeźba ma klasę i wdzięk, wykonał ja niezłej klasy artysta, co widoczne jest w gestach dłoni, modelunku szat, wyrazie twarzy. Porozmawiałem z właścicielem posesji, który opowiadał typowa legendę o unoszeniu rzeźby przez Wisłę. Bardziej konkretnie brzmiała informacja o poprzedniej drewnianej kapliczce - miała formę brogu, została zresztą przeniesiona do obecnej lokalizacji  z jakiegoś miejsca bliżej rzeki. Opowiadał też o próbie nabycia rzeźby przez jakiegoś kolekcjonera - dobrze, że jest ona dobrze pilnowana! Bardzo miłego pana odwiodłem od pomysłu amatorskiej renowacji rzeźby uświadamiając mu szkodliwość malowania zabytku farbą olejną. Mam trochę wątpliwości co do muszli opisywanej przez T.B. - ten ślad w lewej dłoni Jana może być np. resztką palmy męczeńskiej. Brak kciuka. Gwiazdy aureoli owinięto sreberkiem od czekolady

  • Dziecinów (gm. Sobienie-Jeziory, pow. Otwock, ): przy drodze nr 801 dwupiętrowa murowana kapliczka z 1864 (inne źródło podaje 1894) z rzeźbą Jana N. (nad: T.B.). Figura jest duża i ładna, szkoda że prawie niewidoczna - umieszczono ją za oszklonymi oknami na drugiej kondygnacji

  • -/¿ NN miejsce w okolicach Glinianki w Ziemi Czerskiej (gm. Kołbiel, pow. Otwock): w książce o działaniach partyzanckich podczas II WŚ w okolicach Glinianki znalazłem fotografię ze ślubu "Kruka", a na niej białą murowaną kapliczkę słupową z figurą Jana N. w półokrągłej wnęce. Nie wiadomo gdzie powstało to zdjęcie i czy kapliczka jeszcze istnieje. Jedyny znany mi podobny obiekt to kapliczka przy bramie pałacu w Rudnie (zobacz niżej), ale dysponuję tylko kiepskim zdjęciem tej ostatniej i trudno potwierdzić identyczność. Dodatkowa trudność to bardzo zły stan Jana z Rudna. Na zbliżeniach widać różnice w obramowaniu wnęki, lecz mogły one powstać już po wojnie (uwaga: kontynuować poszukiwania, możliwa jest też lokalizacja za pobliską granicą z Ziemią Warszawską)




^
Sobienie-Jeziory pow. Otwock gm. Sobienie-Jeziory  
 

W kościele pw. Wszystkich Świętych neogotycki ołtarz boczny, wykonany po roku 1805 (data powstania kościoła) jest pod wezwaniem Jana Nepomucena. W nim znajduje się obraz namalowany w roku 1898 przez M. Kasiewicza. Gołogłowy Jan ma duże zakola, na szyi nosi befkę i krzyżyk. W rękach spory krucyfiks. U jego stóp umieszczono anioła osłoniętego rozwianym kawałkiem błękitnego materiału, trzymającego palec na ustach, a w rękach liść palmy i zapieczętowany list. Za Janem dekoracja architektoniczna i jakieś skały, a po prawej most ze sceną Topienia  kilkoma małymi figurkami żołnierzy. Co najmniej od roku 1810 (data wizytacji) odbywa się tu, w dzień JN (po zmianie - w najbliższą temu dniu niedzielę), odpust i procesja ku czci Jana. Zanotowano użycie w tych procesjach chorągwi z wizerunkami świętych (uwaga: należy sprawdzić, czy na którejś jest Jan N.)



^
Rudno pow. Otwock gm. Kołbiel  
 

Przy bramie pałacu (>>) w Rudnie, po przeciwnej stronie drogi, jest murowana kapliczka, a w niej Jan N. zamalowany na gęsto farbą. Ostatnio Jana odmalowano! Kapliczka pochodzi z połowy XIX wieku, drewniana rzeźba też jest XIX-wieczna. Zostało z niej tylko popiersie, reszta uległa zniszczeniu

 

^
Rudzienko pow. Otwock gm. Kołbiel  
 

Słupowa kapliczka z I połowy XX wieku (pewne źródło podaje I połowę XIX wieku, zapewne przez pomyłkę), ufundowana przez rolnika Józefa Przybysza po I Wojnie Światowej, z drewnianą rzeźbą Jana N., bez krzyża, z połamanymi rękoma i bez biretu. Niedawno obiekt odnowiono malując kapliczkę na biało, a Jana na kolor cytrynowy(!) i ozdabiając czarnymi guzikami. Jest tam też Florian (>>) i był kiedyś piękny dwór (>>)




^
Powiat Garwolin (7)

^
Parysów pow. Garwolin gm. Parysów ulica Borowska
 
 

Przy drodze do Starowoli stoi murowana bielona kapliczka, wykończona gontowym daszkiem z krzyżem, z młodszą szablonową polichromowaną figurą Jana N. we wnęce

 

^
Parysów pow. Garwolin gm. Parysów Rynek
 

W kościele Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny, w bocznym ołtarzu, znajduje się obraz z wizerunkiem Jana N. Widać na mim postać Jana, dużego anioła, nietypowo trzymany krucyfiks i krajobraz (nad: Pietrosul)



^
Mariańskie Porzecze / Goźlin pow. Garwolin gm. Wilga  
 

Mariańskie Porzecze przechodzi płynnie w wieś Goźlin, gdzie znajduje się tutejszy Jan N., w formie rzeźby ustawionej w roku 1922 przez fundatorów - małżeństwo Zielińskich - za wsią, koło rowu melioracyjnego. Ciekawe było umieszczenie gwiazdy wystającej z postumentu u stóp Świętego (uwaga: odnaleźć zagubione w archiwum zdjęcia). Wizja lokalna w październiku 2008 pozwoliła stwierdzić dobry stan obiektu po niedawnym remoncie. Niestety gwiazda nie wróciła na swe miejsce. Figura była jednolicie biała, cokół beżowy, ale stan aktualny może być inny, bo obiekt jest często przemalowywany. Niepokój budzi spore pochylenie całego obiektu, zapewne grunt na tej podmokłej łączce jest niestabilny. Otoczenie zadbane, kwiatki. Niestety w lutym 2010 zauważyłem, że ścięto wszystkie drzewa towarzyszące Janowi. Odsłoniło to niewidoczny do tej pory ciek wodny, ale dało wrażenie pustkowia. Obok założono młody sad. Na cokole napis:

JAN NEPOMUCEN

FUNDATOROWIE
TEJ FIGURY
ANTONI i MARIANNA
ZIELIŃSCY
1922 Roku



^
Mariańskie Porzecze pow. Garwolin gm. Wilga  
 

Jan N. z tej miejscowości (łączącej się z Goźlinem) koło Wilgi to barokowe malowidło naścienne w zwieńczeniu iluzjonistycznego ołtarza św. Antoniego, na ścianie drewnianego kościoła p.w. Matki Boskiej (wnętrze południowego transeptu, na górze). Umieszczono je w rokokowej, podtrzymywanej przez dwa anioły ramie z końca XVIII wieku. Dzieło marianina Jana Niezabitowskiego (1744-1804) (uwaga: odnaleźć zagubione w archiwum zdjęcia)



^
Stodzew-Kolonia pow. Garwolin gm. Wilga  
 

Na rozstajach dróg odnalazłem tu barokową czworokątną tynkowaną na biało kapliczkę na czterech filarach. Pod czworokątnym daszkiem umieszczona jest XVIII wieczna rzeźba Jana N., zamalowana brązową farbą olejną tak, że zatarły się szczegóły wizerunku. W roku 2017 stwierdzono odremontowanie kapliczki (pomalowanie, dorobienie sufitu, przeróbka posadzki) połączone z przemalowaniem figury - ma ona teraz białą twarz i dłonie, jasnobrązowe szaty, czarny biret, krzyż i befkę






  • Pilawa (gm. Pilawa, pow. Garwolin, 51°57'32.25"N, 21°31'50.80"E): na wschodnim skraju miejscowości przy al. Wyzwolenia, na dole przydrożnego krzyża znajduje się kapliczka, a w niej mała figurka Jana N. Lifting w roku 2009, niestety z użyciem kostki bauma i blachy

  • Czechy (gm. Pilawa, pow. Garwolin, ): w tej miejscowości łączącej się z Trąbkami D.K. znalazł żeliwnego Jana N. ufundowanego przez czeskich specjalistów od hutnictwa szkła sprowadzonych do huty w pobliskich Trąbkach. Głównym inicjatorem był prawdopodobnie emigrant Ignacy Hordliczka (uwaga: odnaleźć zagubione w archiwum zdjęcia)




Powiat Siedlce (część należąca do Ziemi Czerskiej, 1)

zobacz pozostałe Nepomuki dzisiejszego powiatu, z części należącej do Ziemi Łukowskiej d.woj. lubelskiego >>



  • Wola Wodyńska (gm. Wodynie, pow. Siedlce, ): w tej miejscowości na granicy Mazowsza jest kapliczka z drewnianą rzeźbą przedstawiającą Św. Jana Nepomucena z krzyżem w ręku stoi nad rzeczką Witką, przy moście. Rzeźba jest wykonana z drzewa owocowego, w dole postaci Nepomucena wyrzeźbiono słoneczko (gwiazdę?) oraz datę 88, co by wskazywało, że została ona wykonana w 1788 r. W ostatnim czasie renowację rzeźby przeprowadził p. Tadeusz Szostek, który uzupełnił jej ubytki spowodowane czasem (dolepienie brody, kołnierza i plomby betonowe u dołu postaci) oraz zakonserwował ją specjalnymi płynami. Właściciel posesji, na której stoi Św. Jan Nepomucen, p. Piotr Szostek twierdzi, że dziedzic Chomiczewski, który prowadził księgę historyczną o wsi nie mógł dowiedzieć się, kiedy rzeźba powstała, co dowodzi faktu, że jest ona bardzo stara. Nie wiem, czy z powodu wieku, czy też tych płynów konserwujących, ale Jan wygląda ja uratowany z pogorzeliska - jest cały czarny. Podczas odwiedzin w lipcu 2005 stwierdziłem, że Jan otrzymał nową kapliczkę oraz cokolik z cegły. Niewątpliwie czas był na renowację, ale obiekt bardzo stracił na malowniczości. Z tą figurą związana jest legenda, która mówi, że od kiedy na rzece Witka zbudowano most, kobiety twierdziły, że w nocy straszą tam złe duchy, a rzeczka na wiosnę zalewała okoliczne pola. Wszystkie te zjawiska skończyły się, kiedy wystawiono i poświęcono kapliczkę Jana N.


^

Powiat Grójec (część należąca do Ziemi Czerskiej, 8 + 1)

zobacz pozostałe Nepomuki dzisiejszego powiatu, z części należącej do Ziemi Rawskiej >>








  • Worów (gm. i pow. Grójec, ): na placu w okolicach kościoła, na trawniku otoczony tujami, stoi kamienna figura Jana Nepomucena ustawiona na cokole i schodkach. W odległości kilkuset metrów rzeczka i tereny podmokłe i bagno. Na cokole napis:

    Pamięci
    Maryi z Popielów
    Rostworowskiej

    Inskrypcja wskazuje na zamieszkałą w niedalekiej Leśniowoli (dziś Lesznowoli) rodzinę Rostworowskich jako fundatorów. Warto dodać, że najznamienitszym przedstawicielem tego rodu był Jan Nepomucen Rostworowski (1799-1847), pisarz i poeta, który imię dostał po bracie matki, Janie Nepomucenie Małachowskim. Do ustalenia pozostaje ewentualny jego związek z fundacją figury, która powstała z pewnością w wieku XIX, a więc być może za jego życia (nad: M.A.)

  • Belsk Duży (gm. Belsk Duży, pow. Grójec, ): kamienny Nepomuk przy stawie, w grupie czterech kasztanowców. Na cokole, u podstawy rzeźby inskrypcje na wszystkich bokach dają razem tekst:
     

    Maria z Zamoyskich
    Lubomirska z dziećmi
    z pokorą i modlitwą
    1879

    Inskrypcja wskazuje na właścicieli pałacu w nieodległej Małej Wsi jako fundatorów

  • Lipie (gm. Błędów, pow. Grójec, ): ludowa rzeźba Jana N. z XIX wieku, odrestaurowana kilka lat temu przez p. Annę D.Z. na zlecenie proboszcza (w tym miejscu podziękowania dla Proboszcza za zlecenie i finansowanie prac oraz dla pani ADZ za uratowanie rzeźby będącej już prawie destruktem). Rzeźba do zobaczenia w kościele, a obok zdjęcie dostarczone przez ADZ (ponownie dziękuję)

  • Trzylatków Mały (gm. Błędów, pow. Grójec, ): blisko głównej szosy mostek nad mikrorzeczką, przy nim kapliczka otwarta na trzy strony, okazała, ceglana, z datą 2000. Wewnątrz figurka Jana N. cała pomalowana srebrzanką, około 70 cm wysokości, bez krzyża. Prawdopodobnie upadła, bo prawa dłoń jest rozbita, zostały z niej druty (nad: Falbanka)

  • Jasieniec (gm. Jasieniec, pow. Grójec, ): w tutejszym kościele p.w. Św. Rocha, w lewej nawie, nad drzwiami do zakrystii wisi ładny obraz z II połowy XVIII wieku z przedstawieniem klęczącego Jana N. adorującego krucyfiks przy ołtarzu (nad: Falbanka). Dużo zamieszania wprowadziła informacja w jednym ze źródeł mówiąca, że obraz ten ma gwiazdy i palmę męczeńską z blachy srebrnej nałożone na płótno. Wobec braku takowych na tym obrazie dociekałem istnienia innego obrazu w innym Jasieńcu, koło Wyszkowa. Sprawę rozstrzyga śledztwo Piotra Bielawskiego, który nadesłał zdjęcia z Katalogu Zabytków powiatu grójeckiego z zaznaczonymi śladami uszkodzeń obrazu - płótna po mocowaniach srebrnych ozdób. Czyżby zostały skradzione w nieznanym czasie? Inną specyfika tego obrazu jest rzadko spotykany i tajemniczy motyw globusa lub astrolabium sferycznego (w prawej górnej części obrazu). Występuje on na przykład na obrazach z Czerwińska i Łomży, Czudca (sandomierskie >>), Ostrożanów (podlaskie >>), Nowego Wiśnicza (krakowskie >>): oraz Siedlec (lubelskie >>) oraz w figurach ze Szczuczyna oraz Tarnowskich Gór (Górny Śląsk >>) i Bensheim w Niemczech (>>)

  • - Lechanice (gm. Warka, pow. Grójec, ): na wprost dworu lechanickiego, w dolinie Pilicy, znajduje się miejsce upamiętnione krzyżem metalowym obecnie wrośniętym w drzewo, w którym istniała kapliczka z XVIII-wieczną figurą Jana N. Już w latach 70. XX wieku źródła określały ten obiekt jako resztki kapliczki (nad: TeoP)
     

  • Chynów (gm. Chynów, pow. Grójec, ): w drewnianym kościele znajduje się rokokowy ołtarz główny z III ćwierci XVIII wieku, a w nim rzeźba Jana N. datowana na II połowę XVIII wieku (nad: TeoP)
     










^
Gościeńczyce powiat: Grójec gm: Grójec ul. Brzozowa, nr 64 (?)
 

Przy bocznej drodze, na murze prywatnej posesji zawieszono kapliczkę w formie oprawionego w drewnianą ramę obrazu zwieńczonego prostym krzyżem. Współczesny, całkiem niezły obraz przedstawia popiersie Jana N. trzymającego palec na ustach i krzyż z palmą. Tabliczka przytwierdzona do ramy kryje jakąś historię: "W PODZIĘCE, RODZINA HANSENÓW / GOŚCIEŃCZYCE 2007" (nad: TeoP)
 



^
Warka powiat: Grójec gm: Warka  
 

W centrum starego cmentarza, na grobie matki Magdaleny i syna Jana Maliszewskich w roku 1877 ustawiono piaskowcową figurę Jana Nepomucena. Była poważnie uszkodzona - brakowało jej głowy i widoczne były liczne i głębokie spękania w części dolnej. Tylko chyba dzięki grawitacji pomnik stał jeszcze i wołał o ratunek. W lecie 2010 figura zniknęła ze swego cokołu - w ramach renowacji akcji starych nagrobków została poddana gruntownej renowacji polegającej m.in. na scaleniu odłupanych fragmentów i rekonstrukcji głowy. Remont zakończono w roku 2014. Wykonawczynią była pani Krystyna Antoniak z Pruszkowa, a inicjatorem Społeczny Komitet na rzecz Odnowy Zabytkowych Nagrobków na Wareckim Starym Cmentarzu (uwaga: na tabliczce informacyjnej renowacji jest błąd w imieniu matki) (nad: TeoP)
 






 

^














Powiat Piaseczno (część w dawnej Ziemi Czerskiej) (3 + 1)

zobacz pozostałe Nepomuki dzisiejszego powiatu, z części należącej do Ziemi Warszawskiej >>

  • - Moczydłów (gm. Góra Kalwaria, pow. Piaseczno, ): w "Spotkaniach z Zabytkami" z listopada 2003 odnalazłem bardzo ciekawy artykuł Zdzisława Skroka o słupach granicznych. Nie ma w nim ani słowa o Nepomucenach. Przytoczono za to inskrypcję z XVIII-wiecznej (po 1751 roku, kiedy to powódź zniszczyła wcześniejsze kopce graniczne) tablicy umieszczonej wtórnie na kapliczce w Moczydłowie, przy drodze z Góry Kalwarii do Piaseczna, na sztucznym wzniesieniu - kopcu granicznym (a nie kopca-mogiły z 1914 roku - ten znajduje się w lesie naprzeciw kapliczki):
     

    Węgielnik pod Baniochą
    Trzy kopce objawi
    Srzód Wisły przeciw glinek
    Pónkt granic postawi
    Linÿa od pierwszego
    Prosto położona, ...(?)
    Gdy drugiego dociągnie
    Yuż rozgraniczona
    Wola Załęska od Wsi
    Moczydłowa wcale.
    Obrońco Ludzkiey Sławy
    Strzeż y granic stale

    Otóż Obrońca Ludzkiej Sławy to często stosowane określenie Jana Nepomucena! Wizja lokalna w niedzielę 30.11.2003 potwierdziła te obserwacje. W numerze SZZ z lipca 2005 temat został rozwinięty, a tekst inskrypcji poprawiony na podstawie starej fotografii. Autorka, Maria Anacka-Łyjak, przypuszcza, że kapliczka nepomucka stała pierwotnie pośrodku (srzód) Wisły, to jest na wyspie wiślanej leżącej na granicy dóbr Moczydłów i Wola Załęska, na osi (linÿa) prostopadłej do rzeki na wysokości  wsi Glinki na prawym brzegu, a po jej zniszczeniu przez wodę przeniesiono ją w obecne miejsce na północnym krańcu wsi. Ze starej kapliczki pozostała jedynie tablica. Być może uratowała się też drewniana figura Jana N., którą uniosła woda, a która zaginęła już później. Fundatorem był najprawdopodobniej proboszcz górski, to jest Góry Kalwarii

  • Żabieniec (gm. i pow. Piaseczno, ): kamienna (wapień, 180 cm, razem z cokołem 370 cm) rzeźba Jana N. znajduje się na terenie będącą własnością Instytutu Rybactwa Śródlądowego, na małym kopcu ziemnym, na murowanym z czerwonej cegły postumencie nieopodal miejsca, w którym rzeczka Zielona wpada do Jeziorki (a więc zaledwie kilkadziesiąt metrów od granicy Ziem Czerskiej i Warszawskiej), zwrócona twarzą do rzeki. Dodać należy, że z www.piaseczno.info: W dość sensacyjnych okolicznościach została oddana do renowacji figura Św. Jana Nepomucena z Żabieńca. Miała wiosną 2005 roku powrócić na swoje dawne miejsce nad rzeczką Zieloną, a tym czasem minęła już kolejna wiosna i świętego nie ma ! Murowany cokół XIX- wiecznej, wapiennej figury wykonanej w konwencji barokowej - rozpada się z tęsknoty. Okoliczny teren pod nieobecność “gospodarza“ zaczyna z czasem zmieniać swoje przeznaczenie. Czy św. Jan będzie miał dokąd wrócić?
    9 listopada 2006 o godzinie 14 nastąpiło uroczyste odsłonięcie figury po remoncie - zobacz zdjęcia z tej uroczystości. Jan wygląda naprawdę okazale i elegancko, chroni go łańcuch rozpięty na ośmiu kamiennych słupkach. Efekt psuje tylko nadmierna bliskość ścieżki rowerowej i fatalnie usytuowana latarnia, która w dodatku nie oświetla figury, tylko cokół. Natomiast miło było popatrzeć, że na Święto Niepodległości pod pomnikiem pojawiła się wiązanka kwiatów i biało-czerwone wstążki. Niestety figura jest zagrożona dewastacją - regularnie przewracane są słupki barierki, w 2009 roku ucierpiała też aureola Jana. Podczas wyjątkowo mokrego lata 2011 figura była podtopiona

  • Słomczyn (gm. Konstancin-Jeziorna, pow. Piaseczno, ): w tutejszym kościele św. Zygmunta, po lewej stronie od wejścia, na tylnej ścianie nawy znaleźć można obraz nepomucki. Jan stoi przy ołtarzu na którym spoczywa biblia i biret, w rękach trzyma palmę i krzyż a nad jego głową umieszczono język. Obok dwa aniołki dzierżą klucz i wieniec; jeden z nich ma fajną błękitną szarfę. Olejny na płótnie, barok, XVIII wiek (nad: S.Ł.)


















^
  Jeziorna powiat: Piaseczno gm: Konstancin-Jeziorna  
 

Nepomuk z mostu na Jeziorce, z granicy Jeziornej i Konstancina pod Warszawą, a jednocześnie tuż przy granicy Ziem Czerskiej i Warszawskiej dawnego województwa mazowieckiego. Figura, niedawno remontowana i odmalowana, stoi przy szosie, naprzeciwko starej papierni. Kamienna, na baniastym cokole. Jan na pięciogwiaździstą aureolę. Kształt cokołu oraz sposób modelowania szat każą datować dzieło - według Z. Michalczyka - na XVIII wiek, równocześnie z czasem powstania pobliskiej papierni. Ja przesunąłbym moment powstania na wczesny wiek XIX. Obiekt remontowany w roku 2016







^
Powiat Mińsk Mazowiecki (część w dawnej Ziemi Czerskiej) (7 + 1)

^
Mińsk Mazowiecki powiat: Mińsk Mazowiecki gm: Mińsk Mazowiecki rondo ks. Józefa Dziąga
 

Od 21 maja 2014 roku w odnowionej najstarszej w mieście słupowej kapliczce przy rondzie i rzece Srebrnej rezyduje nowa współczesna figurka Jana N. autorstwa pana Andrzeja Brodowskiego. Wysokość 51 cm, atrybuty: krzyż ułożony na przedramieniu, w ręku palma męczeńska; trzyma palec na ustach jako symbol zachowanej tajemnicy. Nad głową widnieje aureola z pięcioma gwiazdami. Gronostajowa peleryna, na głowie biret z czterema skrzydełkami. Inauguracja była bardzo uroczysta, wykonano znane nepomuckie oratorium d-moll Jerzego Derfla (nad: P.Siła, MDK)

 

^
- Wólka Dłużewska powiat: Mińsk Mazowiecki gm: Siennica  
 

Kilka metrów na północ od skrzyżowania drogi asfaltowej z Kąt z polnym traktem stoi na pustkowiu nowa, raczej brzydka kapliczka z białej cegły. Jest ona zapewne spadkobierczynią starszego obiektu ustawionego na granicy sołectwa Wólka Dłużewska biegnącej właśnie tą polną drogą. Była w niej kiedyś resztka barokowej rzeźby nepomuckiej. Jan był tak zniszczony, że zaczynał się od kolan. Ten widok i troska mieszkańców o ich Jana robiły wrażenie. Niestety, stara figura została skradziona (>>), jak doniosła mi mieszkanka Wólki, i została zastąpiona nową, szablonową (zobacz niżej) (uwaga: odszukać zdjęcie w archiwach)

 

^
Wólka Dłużewska powiat: Mińsk Mazowiecki gm: Siennica  
 

W opisanej powyżej kapliczce, na miejscu skradzionej (>>) starej barokowej zniszczonej rzeźby (zobacz wyżej) umieszczono nową figurę, robiącą wrażenie plastikowej w swej "piękności". Należy ona do grupy identycznych lub bardzo podobnych figur wykonanych zapewne w zakładzie Schaeferów z Piekar Śląskich (zobacz np. rzeźby z woj. bełzkiego ze Starej Wsi, Krowicy Hołodowskiej, Krowicy Samej)





  • Kuflew (gm. Mrozy, pow. Mińsk, ): nieziemskiej piękności kamienny polichromowany Jan N. zachwyca modnymi butami ze ściętymi noskami. Rzeźba z piaskowca, ufundowana w 1777 roku. Zgodnie z umieszczonym na niej napisem jej pojawienie wiąże się z postacią ks. Franciszka Kossowskiego - proboszcza kuflewskiego, zmarłego w tymże roku. Na figurze znajduje się prośba o modlitwę za jego duszę

  • Cegłów (gm. Cegłów, pow. Mińsk, ): w tutejszym kościele przechowywany jest feretron nepomucki utrzymany w kolorach złotym i niebieskim, niedawno odnowiony. Jana przedstawiono w pozycji klęczącej, z gwiazdami nad głową (nad: S.Ł.)

  • Dębe Małe (gm. Latowicz, pow. Mińsk, ): drewniany polichromowany ludowy Nepomuk w prywatnej kolekcji. Kupiony na warszawskim bazarze na Kole. A.B. porównała zdjęcia z dwóch stron tego serwisu i wykryła, że figura najprawdopodobniej pochodzi z okradzionej (>>) w 2004 roku kapliczki w Bindudze na Kurpiach (>>)!

  • Dębe Małe (gm. Latowicz, pow. Mińsk, ): drewniany polichromowany ludowy Nepomuk niezłej klasy. Trzyma w ręku czapkę i krzyż. Należy do prywatnej kolekcji, oryginalne pochodzenie - nieznane

  • Dębe Małe (gm. Latowicz, pow. Mińsk, ): drewniany barokowy Nepomuk dużej klasy. Należy do prywatnej kolekcji, oryginalne pochodzenie - nieznane. XVIII wiek

 




zobacz osobną stronę Nepomuków miasta Warszawa >>


^
Zapilcze - część należąca do Ziemi Czerskiej województwa mazowieckiego leżąca między ujściami Pilicy i Radomki, od Wyśmierzyc do Wisły

Powiat Białobrzegi (2)

zobacz inne Nepomuki powiatu Białobrzegi należące dawniej do woj. sandomierskiego (>>)


  • Wyśmierzyce (gm. Wyśmierzyce, pow. Białobrzegi, ): w najmniejszym mieście w Polsce leżącym już za Pilicą, ale w ramach Zapilcza należącym dawniej do Mazowsza, na przykościelnym cmentarzu koło strumyka stoi pochodząca z przełomu XVIII i XIX wieku rzeźba św. Jana Nepomucena

  • Stromiec (gm. Stromiec, pow. Białobrzegi, ): nowa otwarta drewniana kapliczka domkowa, zapewne na miejscu starszej, stoi nieopodal kościoła i mostku. Wewnątrz drewniana figura Jana N. z resztkami malowania, z uszkodzonymi rękami i krzyżem, w czapce, zapewne jeszcze XIX-wieczna. W 2007 lub 2008 roku kapliczka doczekała się remontu, który polegał na umieszczeniu figury w koszmarnej trumience z pleksi (porównaj Jana z Jabłonny)


Powiat Kozienice (2 + 2)





 
  • Magnuszew (gm. Magnuszew, pow. Kozienice, ): okazały kamienny Jan N., niefachowo odnowiony poprzez jaskrawe malowanie farbami. Umieszczono go na skomplikowanym kilkuczłonowym baniastym cokole. Dziś chroni go brzydka betonowa barierka z tralkami. Figura ujęta w niewielkim kontrapoście, z krzyżem i palmą, w birecie

  • Zagroby (gm. Magnuszew, pow. Kozienice, ): przy lokalnym skrócie między szosami 723 i 735, z prawej strony drogi w kierunku na Warkę, pod koniec wsi stoi gruba kapliczka w formie umieszczonej na sześciennej bazie kolumny, na której z kolei znajduje się właściwa arkadowa, kryta czterospadowo kapliczka. W trzonie kolumny również jest wnęka, w której znajduje się ludowa 30-centymetrowa drewniana figurka Jana N. z resztkami polichromii (nad: Falbanka)

  • ¿ Mniszew (gm. Magnuszew, pow. Kozienice): bardzo niepewna wiadomość o istnieniu niegdyś Jana N. w tej miejscowości nad Wisłą i Pilicą





^
- Głowaczów powiat: Kozienice gm: Głowaczów ul. Warecka
 
 

W tutejszym kościele św. Wawrzyńca do roku 1944 (a na pewno do roku 1827, z którego pochodzi wzmianka o tym obiekcie) istniał ołtarz Jana N. Został zniszczony razem z całym kościołem (nad: Pietrosul)

 

^

Ziemia Warszawska województwa mazowieckiego
dzisiejsze powiaty piaseczyński, grodziski (część), wołomiński, pruszkowski, legionowski,
warszawski, warszawski-zachodni (część), otwocki (mały fragment na północ od Świdra i zachód od Glinianki): 19 + 4

zobacz Nepomuki Ziemi Warszawskiej na mapie Google (>>)

zobacz osobną stronę Nepomuków miasta Warszawa >>


Powiat Piaseczno (część należąca do Ziemi Warszawskiej, 4)

zobacz pozostałe Nepomuki dzisiejszego powiatu, z części należącej do Ziemi Czerskiej >>







  • Piaseczno (gm. i pow. Piaseczno, ): naczelnym reprezentantem tutejszych Nepomuków jest ten przytwierdzony do wschodniej zewnętrznej ściany kościoła Św. Anny. Jest naprawdę ładny! Janowi towarzyszy sympatyczny aniołek trzymający tajemniczą kulę - bardzo ciekawy i rzadko spotykany motyw astrolabium sferycznego. Występuje on na przykład na obrazach z Czerwińska i Łomży, Czudca (sandomierskie >>), Ostrożanów (podlaskie >>), Nowego Wiśnicza (krakowskie >>): oraz Siedlec (lubelskie >>) i Szczuczyna (Mazowsze >>) oraz Tarnowskich Gór (Górny Śląsk >>) i Bensheim w Niemczech (>>). Interpretacja tego symbolu jest ciągle otwarta. Anioł umieszczony jest asymetrycznie, opiera się na chmurkach i wyciąga rękę w dziwnym geście. Może przedmiot trzymany w tej dłoni uległ zniszczeniu? Grupa rzeźbiarska oparta jest na wsporniku rzeźbionym w girlandy i aniołki. Całość przymocowano do zewnętrznej ściany kościółka. Nepomuk ufundowany został w roku 1736 przez starostę piaseczyńskiego Józefa Aleksandra Sułkowskiego. Odnowiono go staraniem późniejszego o 264 lata starosty piaseczyńskiego, Wojciecha Adamiaka, który jest wyznania ewangelicko-augsburskiego, w intencji jedności chrześcijan. Fachowy opis konserwacji znajdziecie w "Biuletynie Informacyjnym Konserwatorów Dzieł Sztuki" (nr 4 (47) 2001 z 8 marca 2002) w artykule Aleksandry Kann i Barbary Kubisy "Konserwacja późnobarokowej rzeźby Św. Jana Nepomucena". Są też plany postawienia w Piasecznie figury Nowego Jana Piaseczyńskiego, o postępie których oczywiście donosić będę na bieżąco. Na razie mam projekty dwóch chronostychów >> przeznaczonych na jego cokół
  • Lesznowola (gm. i pow. Piaseczno, ): przy ulicy Szkolnej koło kaplicy stoi (zobacz wyżej) kamienna barokowa rzeźba Jana N. fundacji Wojciecha i Salomei Jakubowskich (choć są co do tego pewne wątpliwości), być może jako wotum za uzdrowienie syna. Inna wersja mówi o chęci uchronienia się przed suszami. Na cokole nosi datę 1776. Figura z palmą męczeństwa i krzyżem, z lekkim uśmiechem, niezbyt udana jeśli chodzi o proporcje, ale urocza. Jak wyczytać można w "Słowniku historycznym miejscowości gminy Lesznowola" Ewy i Włodzimierza Bagieńskich (Lesznowola, 2008), poprzednio figura stała w polu, blisko lesznowolskiej drogi, na osi zachodniej od frontu dworu lesznowolskiego, przy dzisiejszej ulicy Dworskiej, po drugiej stronie dawnego traktu krakowskiego. W tle miała zrujnowany PGR (dawny majątek Jakubowskich z dworkiem). Śladem pierwotnego posadowienia () jest blok betonowy pośrodku łąki. Na przełomie lat 70. i 80. Jan utracił chroniący go ceglany baldachim oparty na kolumnach toskańskich oraz oryginalny XVIII-wieczny cokół zastąpiony klockiem z betonu. Sama figura została pomalowana farbą olejną. W latach 1994-95 roku z inicjatywy sołtysa wykonano restaurację rzeźby, zmieniono cokół, a w referendum inspirowanym przez obecną dyrektor Biblioteki Gminnej mieszkańcy zdecydowali o przenosinach Jana w obecne miejsce. Z publikacji Urzędu Gminy zaczerpnięte są zdjęcia obrazujące dawny baldachim murowany, jaki istniał nad figurą, oraz wygląd rzeźby. Przez pewien czas sądziłem, że Jan ten jest tożsamy z Nepomukiem Raszyńskim (zobacz niżej) i został do Lesznowoli przeniesiony właśnie stamtąd, lecz są to oczywiście dwa różne obiekty, a poszukiwania Jana Raszyńskiego wciąż trwają. Latem 2013 roku Jan Lesznowolski przeszedł renowację, a na marzec 2014 planowane jest odsłonięcie połączone z impreza o charakterze nepomuckim. Urząd Gminy właśnie zbiera pomysły dotyczące kształtu tego wydarzenia
     
  • Nowa Iwiczna (gm. i pow. Piaseczno): ciekawostką nepomucką jest tablica informacyjna z planem Lesznowoli ustawiona w Nowej Iwicznej. Tłem mapy, tekstu informacyjnego i reklam tutejszych firm jest transparentne zdjęcie Jana z Lesznowoli (zobacz powyżej) (nad: Piotr Bielawski)









^
Okrzeszyn powiat: Maków Mazowiecki gm: Karniewo ul. Wiechy
 
Koło mostku na Wilanówce biały dwuczłonowy cokół ozdobiony płaskorzeźbą ze sceną Topienia. Na nim drewniana arkadowa kapliczka kryta dachówką, zwieńczona krzyżem. Wewnątrz współczesna drewniana figura Jana N. zaopatrzona w krucyfiks i metalową aureolę z gwiazdami. Jan lewą dłonią gładzi się po brodzi - czy jest to źle odczytany w jakimś wzorcu przez rzeźbiarza gest Palca Na Ustach? Pod płaskorzeźbą inskrypcja wskazująca na datę powstania obiektu: "Św. Janie Nepomucenia / Wstawiaj się za nami / Chroń nas od żywiołów / A.D. 2013" (nad: R.K.)

^





 
Powiat Pruszków

(5 + 1)

  • Pruszków (gm. i pow. Pruszków) / Chajęty / Jaktory (gm. Dąbrówka, pow. Wołomin): w jednej z galerii zobaczyć można obraz p. A. Miszalskiej-Gąsienicy prezentujący Jana z Chajęt-Jaktorowa (zobacz niżej)
  • - Raszyn (gm. Raszyn, pow. Pruszków): niegdyś stał tu okazały kamienny Nepomuk. Próbowałem odszukać go podczas wycieczki weekendowej. Wiedziałem tylko, że według Rejestru Zabytków powinna tam stać XVIII-wieczna rzeźba nepomucka. Nie udało się, a DarekK potwierdził, że nigdy jej tam nie widział (uwaga: kontynuować śledztwo)
  • Raszyn (gm. Raszyn, pow. Pruszków): boczny prawy ołtarz tutejszego kościoła flankuje złocona figura świętego w dziwnym nieco birecie, z krzyżem w dłoniach. Rzeźba jest prosta, brak szczegółów nie pozwala ze 100% pewnością zaliczyć jej do Nepomuków. Ubiór kanonika i ogólny wyraz zdają się jednak na to wskazywać (uwaga: szanse oceniam na 90%, konieczne sprawdzenie w źródłach) (nad: S.Ł.)
  • Nadarzyn (gm. Nadarzyn, pow. Pruszków, ): w obrębie terenu kościoła św. Leonarda stoi bardzo przystojny młody Jan N. Wykuto go z kamienia, z dużą klasą. Jan ma wysoki biret, w rękach trzyma krucyfiks i ustawiono go w lekkim kontrapoście. Tablica fundacyjna została zniszczona - na cokole były wykonane napisy z liter oprawianych w ołów, niestety ich treść nie jest znana. Okres powstania rzeźby ma dwie wersje, źródła sprzed II wojny światowej, podaje że twórcą figury jest Karol Rosiewicz z Częstochowy, a rzeźbił w roku 1836. Natomiast po renowacji kamienia ukazał się dobrze czytelny napis: Karol Rosiewicz idzie do Częstochowy 17S3 r. Styl rzeźby uprawdopodabnia tę drugą wersję (1753)
  • Wolica (gm. Nadarzyn, pow. Pruszków, ): Jan Wolicki umieszczony jest nietypowo na fasadzie jednego z domów przy ulicy Centralnej, 50 metrów od trasy katowickiej. Szacunkowo jego wysokość to 30-40 cm, za wysoko aby stwierdzić z czego jest wykonany. Niedawno, jakieś 4-5 lat temu, został odnowiony przy okazji remontu całego budynku. Przed remontem został wstępnie przeniesiony do pobliskiej kapliczki położonej przy Katowickiej. Po odmalowaniu przez członka rodziny JN wrócił na fasadę domu. Do czasu remontu domu mieszkańcy nie wiedzieli kogo przedstawia - dziś jest już podpisany (nad: Piotr Bielawski)



^
Rusiec pow. Pruszków gm. Nadarzyn  ul. Główna
 

Niedaleko hotelu George, po wschodniej stronie ulicy, przed ciekiem zwanym Zimna Woda, 75 m od Trasy Katowickiej, po jej południowej stronie, stoi statua Jana N. ze sztucznego kamienia. Jest to statyczna rzeźba w birecie, przyciskająca do piersi krzyż, na cokole trudno czytelny z powodu resztek farby napis zaczynający się od "Św. Janie...". Styl wskazuje na koniec XIX lub początek XX wieku. Ponieważ figura jest identyczna jak ta z Jabłonny Lackiej (podlaskie >>), to można przypuszczać, że jest to odlew z jednego wzorca, wykonany w tym samym warsztacie. Jeśli ta analiza jest prawdziwa, to wydawało by się, że napis można uzupełnić o słowa "... Nepomucenie chroń nas od niesławy w życiu i wieczności", identyczne jak w Bieżuniu - cokoły z napisem wotywnym wykorzystywano zamiennie w tego typu realizacjach. Jednak dokładniejsza analiza (M.A.) dowodzi, że inskrypcja brzmi "... broń nas ..." - z jakiegoś powodu różni się jednym wyrazem


^
Powiat Grodzisk  (część należąca do Ziemi Warszawskiej

(1 + 3)

  • Podkowa Leśna (gm. Podkowa Leśna, pow. Grodzisk, ): w kościele w podwarszawskiej Podkowie Leśnej odnajdujemy witraż nepomucki, którego projekt wykonał Jan Henryk Rosen w roku 1936 (nad. M.K.)
  • -/? Żelechów (gm. Żabia Wola, pow. Grodzisk): według źródeł we wsi znajdować się miała się kamienna kapliczka słupowa z figurką św. Jana Nepomucena. Miała strzec przed plagami powodzi i przynosić deszcz, kiedy zachodziła potrzeba. Wizja lokalna i wypytywanie księdza niestety nie potwierdzają tego faktu (uwaga: kontynuować śledztwo)
  • ? Petrykozy (gm. Żabia Wola, pow. Grodzisk): w dworku należącym niegdyś do Wojciecha Siemiona znajduje się (czy ciągle ?) zebrana przez aktora kolekcja sztuki ludowej, w tym rzeźby. Jest duża szansa, że znajdzie się tu co najmniej jedna figura Jana N., możliwe są też obrazki nepomuckie. Ponadto w ogrodzenie dworu, przy stawie, znajduje się ceglana kapliczka na kolumnie, kryta deszczułkami. Z zewnątrz nie da się stwierdzić co jest w środku - zwrócona jest w stronę stawu, co nasuwa niejakie podejrzenia o nepomuckość (uwaga: należy dotrzeć tam o przyzwoitej godzinie i poprosić o wpuszczenie)


 

zobacz inne obiekty z tego powiatu należące do Ziemi Nurskiej >>


Powiat Wołomin (część należąca do Ziemi Warszawskiej

(2)

  • Radzymin (gm. Radzymin, pow. Wołomin, ): Nepomuk z Radzymina stoi sobie koło kościoła przed dawną szkółka dla ubogich dzieci (dziś Towarzystwo Przyjaciół Radzymina) wybudowaną przez księżnę Eleonorę Czartoryską. Miejsce to nadal nazywane jest "przy świętym Janie". Spod komży-rokiety wystaje dziewięć guzików sutanny, a szyję Jana ozdabia piękną stójka. Jest to barokowa figura przydrożna wykonana z piaskowca w drugiej połowie XVIII wieku (1782?). Figura zniknęła w kwietniu 2004 - została zabrana do renowacji, a w lutym 2006 widziałem ją już na swoim miejscu
  • Radzymin (gm. Radzymin, pow. Wołomin, ): wewnątrz kościoła jest barokowa drewniana rzeźba Jana N. z wieku XVIII (nad: J.D.)

zobacz inne obiekty z tego powiatu należące do Ziemi Nurskiej >>


^

Powiat Legionowo (część należąca do d.  Ziemi Warszawskiej

(1)

  • Jabłonna (gm. Jabłonna, pow. Legionowo, N52°22'23.81, E20°55'33.85): niedaleko bramy pałacu Poniatowskich, za ogrodzeniem prywatnego terenu, stoi na kolumnie Jan N. Za kapliczkę służy mu klatka oszklona niebieskim pleksiglasem, z blaszanym daszkiem zwieńczonym krzyżem. Nepomuk jest wizualnie zdegradowany, tak jak całe otoczenie, gdzie więcej billboardów niż domów. Wygląda na XIX wiecznego, ale bardzo trudno o poprawne datowanie. Styl nieokreślono-ludowy. Jan sprawia jednak sympatyczne wrażenie i warto spojrzeć na niego w drodze powrotnej z Mazur czy znad Zalewu Zegrzyńskiego


^







Powiat Warszawa-Zachód

(4)

  • Buraków (gm. Łomianki, pow. Warszawa, 52°19'27.26"N, 20°55'19.06"E): figura Jana N. z Burakowa k. Łomianek, umieszczona w kapliczce stojącej na wzniesieniu - resztce splantowanej wydmy, w miejscu dawnej osady zwanej Prochownią. Wykonana w 1994 roku przez Kazimierza Pieczyńskiego (Pełczyńskiego?), zastąpiła starą rzeźbę przeniesiona do kościoła (zobacz poniżej). Kapliczka murowana, z półokrągło zamkniętym otworem stoi na miejscu dawniejszej, "daszku gontami krytego na czterech drewnianych słupach", jak przeczytać można w piśmie do władz kościelnych i Wydziału Oświecenia Publicznego z wnioskiem o zgodę na budowę kapliczki. Napis fundacyjny głosi:
     

    Statua ta po wylewie
    Wisły r. 1844 pod wsią
    Burakowem małym
    naleziony staraniem dzie
    dzica dóbr Młocin
    odnowiona i tu nawieczną
    pamiątkę dnia 25
    czerwca 1848.
    postawiona

    "Dziedzic wsi Młociny (Ludwik de Poths) i jednocześnie wójt Gminy Młociny wyraził chęć wybudowania na gruncie osady prochownia za własne pieniądze kapliczki i łożyć na jej utrzymanie". Zgoda nadeszła dopiero w roku 1849. Z oryginalnej kapliczki pozostała stara, zatarta już mocno płyta kamienna z inskrypcją. W wydaniu "Gazety Łomiankowskiej" z 6.08.2001 znalazł się krótki artykuł p. Elżbiety Pyszyńskiej o przydrożnej kapliczce Jana z Łomianek przy ulicy Warszawskiej, okraszony zdjęciem. Oto treść: "Bardzo starą historię ma kapliczka z figurą św. JN przy ul. Warszawskiej. Ufundowana przez uczestnika powstania styczniowego miała drewnianą figurkę św. JN cudownie przyniesioną przez fale Wisły i tu wyrzuconą na brzeg. Nadpaloną do połowy oryginalną figurkę przeniesiono do miejscowego kościoła, a na jej miejsce postawiono 7 lat temu nową, wyrzeźbioną i pomalowaną przez p. Pieczyńskiego, mieszkańca Burakowa. Chociaż kapliczka jest otoczona opieką przez p. Wiesię i p. Marię, to z uwagi na upływający czas wymaga gruntownego remontu." Pytanie, czy fundator Ludwik de Poths to wspomniany w artykule (późniejszy) powstaniec styczniowy?

  • Buraków-Prochownia (gm. Łomianki, pow. Warszawa, 52°19'25.46"N, 20°55'8.04"E): od roku 1994 w kościele przechowywana jest stara figura Jana N. z kapliczki z Burakowa-Prochowni. To ją właśnie, jak głosi legenda, osadziła w miejscu starej osady Prochownia na nadwiślańskiej wydmie wielka woda w roku 1844 (zobacz wyżej). Jest nadpalona - jest to "dzieło" wandala lub efekt nieostrożnego ustawienia świecy. Rzeźba ma swoją legendę. Ponoć przyniosła ją w roku 1844 w to miejsce wezbrana Wisła, a kilka lat po ustawieniu w kapliczce na wydmie pielgrzymi z sandomierskiego rozpoznali ją nawet i zażądali wydania. Burakowianie ukryli ja w kościele parafialnym, który znajdował się wówczas w Kiełpinie (uwaga: po wandalskim zburzeniu starego kościoła figura zapewne trafiła do nowego, ale wymaga to sprawdzenia)
  • Błonie (gm. Błonie, pow. Warszawa-Zachód, 52°11'35.88"N, 20°36'50.99"E): w kościele Św. Trójcy, po prawej stronie prezbiterium, ustawiono barokową drewnianą i polichromowana figurę Jana N. Jan przyciska do piersi krucyfiks, druga ręka rozłożona w szerokim geście
  • Lipków (gm. Stare Babice, pow. Warszawa-Zachód, 52°16'45.93"N, 20°48'18.42"E): bardzo zniszczona rzeźba Jana N. znajduje się w dworze w Lipkowie na skraju Puszczy Kampinoskiej. Zapewne nie jest dostępna w związku z ogólnie złą sytuacją zabytków lipkowskich zarządzanych przez parafię (2009-06)
  • >> Mościska (gm. Izabelin, pow. Warszawa-Zachód, ): niedaleko puszczy Kampinoskiej, na granicy Wielkiej Warszawy i Mościsk, stoi ceglana kapliczka w formie latarni umarłych. Nepomucena znajdziecie w dolnej wnęce, za szybką. Zachowała się resztka oryginalnego oświetlenia. Jan ten został opisany dokładniej na stanie Warszawskich (>>), tam też został policzony

^



Powiat Otwock (część należąca dawniej do Ziemi Warszawskiej)

(2)

  • Kopki (gm. Wiązowna, pow. Otwock, ): w pięknym miejscu przy wiszącym Zielonym Mostku 23 maja 2010 roku ustawiono współczesną drewnianą figurę Jana N. wykonaną przez Mateusza Niwińskiego. Na cokole wyryto słowa: "Św. Janie Nepomucki / Tyś jest patron  / sławy ludzkiej / Wstaw się za nami u Pana Wszechrzeczy teraz i na / wieki wieków". Kształt rzeźby nawiązuje do mazowieckiej wierzby z dziuplą, w którą wstawiono figurkę. Jan wtopiony jest w swój cokół-pień, w lewej ręce dzierży krzyż, prawą wyciąga przed siebie - przewidziano, że ktoś zawsze wetknie mu w dłoń kwiat. Idea ufundowania nadświdrzańskiego Nepomuka narodziła się 3 września 2006 podczas oficjalnego otwarcia kładki dla pieszych nad rzeką. Był spektakl wg Gałczyńskiego, znany muzyk grał hejnał na trąbce, był poczęstunek, ognisko, śpiewy ("Zielony mosteczek...") i fajna atmosfera. Ksiądz poświęcił mostek i zapowiedział ustawienie obok niego kapliczki ze św. Janem Nepomucenem. Streścił (z błędami) życiorys Jana i przeprowadził składkę na tacę na rzecz budowy. W 2008 roku sprawa odżyła za sprawą naszego Stowarzyszenia "Nad Świdrem", a głównym animatorem przez cały ten czas był niestrudzony Stanisław Górka. Mieszkający nieopodal artysta wykonał projekt, był on konsultowany i zmieniany w dyskusji  i pod wpływem pokazanym przeze mnie zdjęć licznych obiektów nepomuckich. Jednak ostateczny efekt to w 100%  autorski pomysł rzeźbiarza. W związku z tą figurą odbyła się huczna impreza - koncert napisanego specjalnie na tę okazję przez J. Derfla Oratorium w kościele w Gliniance. Relację z koncertu zobacz w Wiadomościach Nepomuckich 2009 (>>). Natomiast w  Wiadomościach Nepomuckich 2010 (>>) zobaczyć można więcej zdjęć z imprezy odsłonięcia figury

  • Lipowo (gm. Wiązowna, pow. Otwock): prezent od DK - Nepomuk Afrykański, wykonany na jego zlecenie przez ludowego rzeźbiarza z Ghany. Zapewne zgubił on fotografie, które otrzymał jako wzór, stąd wizerunek jest raczej mało kanoniczny. Ja umieściłem go na drzewie i zabezpieczyłem ząbkowanym daszkiem z miedzianej blachy






zobacz pozostałe Nepomuki dzisiejszego powiatu, z części należącej do Ziemi Czerskiej >>


^

Ziemia Liwska województwa mazowieckiego
(część dzisiejszego powiatów węgrowskiego, mińskiego oraz siedleckiego: 11 + 3)

zobacz Nepomuki Ziemi Liwskiej na mapie Google (>>)


Powiat Węgrów (3 + 2)
 

^
Liw pow. Węgrów gm. Liw ul. Nowomiejska / Zawadzka
 

Przy rondzie - rozwidleniu dróg w kierunku Węgrowa, Warszawy i Korytnicy stoi Jan na wysokim ceglanym słupie. Słup murowany w 1901 roku, czworoboczny, o ściankach z surowej cegły. W przyziemiu szerszy, dwustopniowy cokół. W każdym boku słupa wysoka, prostokątna płycina. Nasadę obiega profilowany gzyms podokapowy. W zwieńczeniu, na niewysokim cokoliku, piaskowcowa rzeźba św. Jana Nepomucena. W płycinie od frontu, metalowa tabliczka z nadlaną inskrypcją: "ŚWIĘTY JANIE/ NEPOMUCEŃSKI/ MÓDL SIĘ ZA NAMI/ ADAM I KATARZYNA GRUDZIŃSCY/ POLECAMY SIĘ TWOJEJ OPIECE/ 1901" Kapliczka otoczona metalowym płotkiem



^
  ¿/- Liw pow. Węgrów gm. Liw  
 

Na dawnym przedmieściu zwanym Liwem Nowym, przy drodze Węgrów - Warszawa, nad Miedzianką, na miejscu kościoła szpitalnego św. Ducha, jest ponepomucka kapliczka przydrożna, dziś pod wezwaniem św. Marka. Pochodzi z 1838 roku, jest murowana, czworoboczna, otynkowana. W części dolnej nieco szerszy cokół. Kondygnacja górna otwarta na trzy strony półkolistymi arkadami. Filary arkad ozdobione impostami. Nasadę obiega gładkie belkowanie i skromny gzyms podokapowy. Przykryta daszkiem namiotowym, dachówkowym. W zwieńczeniu kuty z żelaza krzyż, zakończony kółkami. Niegdyś była tu drewniana rzeźba św. Jana Nepomucena (uwaga: ustalić losy rzeźby)

 

^
Liw pow. Węgrów gm. Liw ul. Kościelna
 

W neogotyckim kościele św. Leonarda, w ołtarzu głównym, znajduje się figura św. Jana Nepomucena w białej szacie, ze stułą na szyi i z wieńcem pięciu gwiazd wokół głowy (nad: H.Jakóbczak)



^
Górki Borze pow. Węgrów gm. Korytnica  
 
 

Nepomuk z Górek Borza koło Korytnicy jest metalowy (!), a twarz i ręce pomalowane ma na seledynowo! Fundowali go zapewne Kamińscy, właściciele tutejszego majątku (uwaga: odnaleźć zdjęcia w archiwum)

 

^
  - Górki Borze pow. Węgrów gm. Korytnica  
 

W kapliczce była tu niegdyś drewniana polichromowana figura Jana N. Rzeźba została skradziona (>>) około 2006-2007 roku, kiedy to okradziono wiele okolicznych kapliczek. Od 2008 roku jest tu Matka Boska. Kapliczka jest murowana i tynkowana, ma kształt słupa, jest dwuczłonowa. Daszek o czterech szczytach zwieńczony krzyżem. W górnej kondygnacji są cztery półokrągłe oszklone okienka (nad: Pietrosul)


zobacz stronę Nepomuków Podlaskich >>


^

Powiat Siedlce (część w dawnej Ziemi Liwskiej) (6)


 

zobacz stronę Nepomuków Lubelskich >>


^
  Niwiski pow. Siedlce gm. Mokobody  
 

Klasycystyczna murowana kapliczka z drewnianą polichromowaną figurą Jana N. z początku XX wieku, związana zapewne z założeniem dworskim



^
Skórzec pow. Siedlce gm. Skórzec ul. Cmentarna
 

W tej miejscowości leżącej na pograniczu mazowiecko-lubelsko-podlaskim, przy cmentarzu i przy stawie znajduje się murowana bielona kapliczka św. Jana Nepomucena z pierwszej połowy XIX wieku (wpis do rejestru zabytków nr A-895 z 15.12.2009)



^
Skórzec pow. Siedlce gm. Skórzec  
 
 

W kościele Nawrócenia św. Pawła (fundacja Cieszkowskich), był obraz Jana N. z końca XVIII wieku wykonany przez Jana Niezabitowskiego - malarza zakonnego. Po ostatniej rozbudowie kościoła zniknął on z nawy kościoła, ale okazało się szczęśliwie, że została przekazana do renowacji (uzup: Pietrosul)

 

^
  Żeliszew pow. Siedlce gm. Kotuń  
 
 

Kapliczka przydrożna wzniesiona w końcu wieku XVIII, w charakterze barokowym, murowana, tynkowana, czworoboczna, trzykondygnacjowa, ożywiona płycinami z wnęką, w której stoi rzeźba św. Jana Nepomucena z XVIII wieku. Daszek namiotowy pokryty dachówką (uwaga: sprawdzić czy jest to Ż.Podkościelny czy Ż.Duży)

 

^
Żeliszew Podkościelny pow. Siedlce gm. Kotuń  
 

W kościele Św. Trójcy znajduje się obraz malowany w warsztacie Szymona Czechowicza "Ukrzyżowanie Pana Jezusa ze św. Janem Nepomucenem" (nad: Pietrosul)



^
Chlewiska pow. Siedlce gm. Kotuń  
 

Drewniana polichromowana rzeźba Jana N. w murowanej bielonej trójkondygnacyjnej kapliczce na skrzyżowaniu dróg przed Domem Pracy Twórczej „Reymontówka” (nad: Pietrosul)



^


Powiat Mińsk (część w dawnej Ziemi Liwskiej) (2 + 1)

  • - Rudzienko (gm. Dobre, pow. Mińsk): murowana, czworoboczna kapliczka przydrożna wzniesiona została około połowy wieku XIX, na grobli pomiędzy stawami, która jest drogą dojazdową do dawnego dworu. Posiada sklepienie krzyżowe. Wewnątrz znajdowała się rzeźba św. Jana Nepomucena z I połowy wieku XIX, skradziona (>>) przed rokiem 2000. Opiekunowie kapliczki początkowo sądzili, że wiatr albo chuliganeria zrzuciła rzeźbę, szukali w stawie - mule pod kapliczką, ale nie znaleźli. Dziś jest tam niebieska, plastikowa figurka Matki Boskiej - nie wiemy niestety jak wyglądała oryginalna rzeźba (uwaga: należy upewnić się, że miejscowość leżała po wschodniej stronie pobliskiej granicy Ziem Warszawskiej i Liwskiej dawnego województwa mazowieckiego)

  • Kałuszyn (gm. Kałuszyn, pow. Mińsk): koło kościoła, wewnątrz murów go otaczających, stoi polichromowany Jan N. na bielonym cokole (nad: W.Ś.)

zobacz osobną stronę Nepomuków miasta Warszawa >>


^
Sinołęka pow. Mińsk gm. Kałuszyn  
 

W drewnianym kościółku - kaplicy podworskiej Matki Boskiej Szkaplerznej (dawniej Narodzenia Najświętszej Marii Panny) rezyduje niewielka drewniana polichromowana figurka Jana N. pochodząca z XVIII wieku. Uszkodzona - brak obu dłoni (nad: W.Ś., uzup: Pietrosul)



^

Ziemia Nurska województwa mazowieckiego
(dawne powiaty Nur, Ostrów, Kamieńczyk --> część dzisiejszych powiatów ostrołęckiego, węgrowskiego, wyszkowskiego, pułtuskiego, siedleckiego: 11 + 5)

zobacz Nepomuki Ziemi Nurskiej na mapie Google (>>)










  • Sadowne / Podborze (gm. Sadowne, pow. Węgrów, ): przy drodze do Zarzetki, w drewnianej kapliczce stoi piękna drewniana barokowa figura Jana N. z II połowy XVIII wieku, po renowacji, niemalowana, z niewielką gwiaździstą aureolą. Kapliczka na pewno pamięta czasy pierwszej wojny, urokliwa, o konstrukcji zrębowej zbudowanej na rzucie kwadratu, domkowa, wzniesiona z zastosowaniem konstrukcji wieńcowej, oszalowana deskami w układzie pionowym. Od frontu wejście prostokątne zakończone łukiem odcinkowym, drzwiczki niskie, jednoskrzydłowe, sztachetowe. W ścianach bocznych po jednym otworze okiennym prostokątnym, zakończonym półkoliście. Pierwotny namiotowy, z drewnianym krzyżem w zwieńczeniu dach z gontu długo był przykryty blachą, po ostatnim remoncie gont wrócił, natomiast krzyż jest już metalowy. Formalnie tego Jana N. przypisać trzeba do przysiółka Podborze (część Zalesia, sąsiedniej wsi w stosunku do Zarzetki i Sadownego), jednak zwyczajowo nazywany jest Janem z Sadownego. Mówi się o nim również jako o Nepomuku z Grabin, Rażen, Zalesia lub Szynkarzyzny. Obiekt wpisany do rejestru zabytków. Z relacji Mamy Siostry Realnej E.W. wynika, że z figurą tą wiąże się pewna relacja przekazywana z ust do ust wśród miejscowych. Każdego roku, gdy tereny te nawiedzała powódź, Jan z kapliczki był zabierany przez wodę i zawsze gdy woda cofała się Jan trafiał idealnie w to samo miejsce. Znalazłem również informację, że zgodnie z legendą podczas jednej z wielkich powodzi u stóp wzgórza, na którym stoi kościół, osiadła figurka św. Jana w drewnianej kapliczce, którą wzburzone wody Bugu przyniosły nie wiadomo skąd. Figurka z kapliczką nie stały jednak długo przy kościele w Sadownem, bowiem kolejna wielka powódź przeniosła ją około 2,5 km na zachód od Sadownego i osadziła przy drodze do Rażen, które kiedyś były miastem. Ludzie po powodzi przenieśli kapliczkę z powrotem pod kościół w Sadownem. Jednak następna wielka woda zabrała kapliczkę spod kościoła i osadziła w miejscu w którym stała poprzednio. Działo się tak kilkakrotnie, aż ludzie dali za wygraną. Żywioł zwyciężył, wygrały wody rzeki Bug. Od tych czasów miejscowi chcąc powiedzieć o kimś, że wyjechał, zerwał kontakty rodzinne lub stosunki sąsiedzkie mówią, że "Odsunął się jak św. Jan od Sadownego". Założono tu skrzynkę geocaching (>>). S.Ł. donosi, że w październiku 2007 roku Jan był w bardzo dobrym stanie, przed rokiem 2006 wyremontowano bowiem figurę i kapliczkę, ja potwierdzam ten stan po wizycie 9 września 2010. A.B. z kolei stwierdziła w roku 2008, że krata nie była zamknięta i podjęła interwencję - spotkany przechodzień obiecał przekazać uwagę osobie odpowiedzialnej

  • Sadowne (gm. Sadowne, pow. Węgrów, ): w tutejszym neogotyckim kościele jest okazały obraz nepomucki (nad: R.K.)

  • Łochów (gm. Łochów, pow. Węgrów, ): Nepomuk przy skrzyżowaniu dróg Wyszków - Węgrów i lokalnej, biegnącej od Sadownego do dworu łochowskiego. Figura pochodzi z połowy XIX wieku. Kapliczka słupowa, murowana, czworoboczna, otynkowana. W przyziemiu szerszy cokół. Nasadę obiega profilowany gzyms podokapowy. Przykryta daszkiem namiotowym, o połaciach z blachy. W zwieńczeniu kamienna, polichromowana, późnobarokowa, figura św. Jana Nepomucena. Kapliczka otoczona drewnianym płotkiem sztachetowym. (nad: ks. Z. Cz.)

  • - Wyszków (gm. i pow. Wyszków, ): koło kapliczki nepomuckiej odbywał się jarmark. Zdjęcie pochodzi z 1958 roku, z książki "Kapliczki i krzyże przydrożne w Polsce" (>>). Teraz mam trudności z lokalizacją tego miejsca. Być może jest to ta sama kapliczka, którą widać z drogi przy narożniku muru cmentarnego. Wygląda identycznie, lecz nie ma już w niej figury Jana. Od D.K., który stamtąd rodem, dowiedziałem się, że kapliczka była przenoszona, co wyjaśniałoby różnicę między stanem aktualnym a tym z fotografii

  • Brańszczyk (gm. Brańszczyk, pow. Wyszków, ): w tutejszym kościele jest Nepomuk (nad: R.K.)

  • Skorki (gm. Somianka, pow. Węgrów, ): w neobarokowej kapliczce była niegdyś figura Jana N., została  wiele lat temu skradziona (>>)

  • - Skorki (gm. Somianka, pow. Węgrów, ): neobarokowa kapliczka odtworzona na wzór poprzedniej, w niej kopia rzeźby Jana N. ustawiona na miejscu skradzionej (>>) w końcu roku 2009, wykonana na podstawie zdjęcia oryginału (zobacz wyżej)



^
  Powiat Ostrołęka (część należąca do Ziemi Nurskiej, 1)
  • Wólka Kunińska (gm. Goworowo, pow. Ostrołęka): jest tu drewniana zrębowa kaplica Jana N. z 1868 roku. Dawniej była w niej ludowa figura JN, dziś przechowywana w Muzeum Kurpiowskim w Ostrołęce [MOO/E/2156], a  swego czasu przechowywana w zakrystii kadzidlańskiego kościoła. Była obecna na wystawie "Święty Przydrożny" [nr kat. 46] - zobacz jej opis na stronie poświęconej tej wystawie (>>). Nie wiem, czy w tej chwili w kapliczce jest jakaś figura - może kopia tej starej? (uwaga: sprawdzić)

 

 

^

Powiat Wołomin (część należąca do Ziemi Nurskiej, 1 + 2)
  • ¿ Dąbrówka (gm. Dąbrówka, pow. Wołomin, ): w tutejszym kościele, lub w stojącej obok kaplicy (cmentarnej?), jest podobno obraz Jana N. Nie udało się tego sprawdzić - kościół był zamknięty (uwaga, należy sprawdzić przynależność do Ziemi Nurskiej)

  • Chajęty / Jaktory (gm. Dąbrówka, pow. Wołomin, ): na granicy tych dwóch miejscowości stoi żeliwny (rzadkość!) Jan N. posadowiony na okrągłym postumencie w formie prawie dwumetrowej murowanej otynkowanej kolumnie, niedaleko dworu i zapewne fundacji dworskiej. Katalog Zabytków podaje jako czas powstania połowę XIX wieku, inne źródło łączy figurę z przebudową dworu dokonaną w roku 1912 przez nowego właściciela Romana Walentego Jeleniewskiego. Być może figura jest starsza, a w 1912 obiekt przeszedł tylko remont? Obiekt ten przedstawia obraz p. A. Miszalskiej-Gąsienicy prezentowany w jednej z galerii w Pruszkowie (gm. i pow. Pruszków) (zobacz wyżej) (uwaga, należy sprawdzić przynależność do Ziemi Nurskiej)

  • ¿ Roszczep (gm. Klembów, pow. Wołomin): według zeznań Konrada jest gdzieś tutaj (Wola Rasztowska? Roszczep?), nieco w bok od szosy, przy polnej drodze, figura Jana N. (uwaga: sprawdzić na miejscu)

 

zobacz inne obiekty z tego powiatu należące do Ziemi Warszawskiej >>

zobacz inne obiekty z tego powiatu należące do Ziemi Warszawskiej >>


^
Powiat Pułtusk (część należąca do Ziemi Nurskiej, 4 + 1)

Obiekty z miejscowości należących dziś do powiatu pułtuskiego, lecz leżące po wschodniej stronie Narwi, niegdyś zaliczanych do Ziemi Nurskiej





  • Pniewo (gm. Zatory, pow. Pułtusk, ): nad potokiem Prutka, przy drodze Pniewo-Lutobork stoi ciekawy Nepomuk w formie drewnianej pomalowanej na czerwono kolumny, na której ustawiono rodzaj domku na ośmiu kolumnach. Wewnątrz drewniana figurka Jana N., trudna do datowania z powodu czasu który wygładził powierzchnię rzeźby, ale zapewne XIX-wieczna. Całość zwieńczona krzyżem

  • Pniewo-Kolonia (gm. Zatory, pow. Pułtusk, ): przy kładce na potoku Prutka stoi murowana kapliczka nepomucka fundacji Kazimierza Witkowskiego. Wewnątrz, za zamykanym okienkiem, drewniana polichromowana ludowa rzeźba JN trzymającego palmę i ze śladem po krucyfiksie. Mocno zniszczona, lecz przez to ekspresyjna. Istnieje legenda o zwyczaju bosej pielgrzymki z kościoła w Pniewie do tej kapliczki

  • Drwały (gm. Zatory, pow. Pułtusk, ): w oszklonej szafce na ceglanym słupie umieszczono za szkłem XIX-wieczną małą figurkę Jana N., drewnianą, malowaną wieloma warstwami farby. Kapliczka zastąpiła starszy słup drewniany przy okazji odzyskania skradzionej (>>) rzeźby




^
Grabówiec pow.: Pułtusk gm: Pułtusk DW 618  
 

Na południowym skraju wsi, na brzegu lasku oddzielającego drogę od pól stoi, otoczona metalowym ogrodzeniem, murowana kapliczka z dwuspadowym daszkiem. W niej rezyduje polichromowana figura Jana N. (nad: H.Jakóbczak <- S.K.)


^
- Zambski Kościelne pow.: Pułtusk gm: Obryte    
 

Przy ujściu Pulewy do Narwi na cokole stoi figura świętego Krzysztofa. Dawniej w tym miejscu stał święty Jan Nepomucen i zapewne cokół należał do niego. Inskrypcja w ostrołukowej wnęce jest zatarta, a z daty u podstawy odczytać można rok 1885 (?) (nad: MWK, FKiKPM)


^
Ziemia Różańska województwa mazowieckiego
(powiaty różański i makowski: 3)

zobacz Nepomuki Ziemi Różańskiej na mapie Google (>>)


^
Szwelice powiat: Maków Mazowiecki gm: Karniewo ul. Kościelna
 
 

Biały kamienny Nepomuk w kapliczce na słupie pochodzący z Głodowa (gm. i pow. Pułtusk), ustawiony po II wojnie światowej przy murze tutejszego kościoła. Istnieje legenda o uderzeniu pioruna w figurę, co było przyczyną przenosin

 

^
Szwelice powiat: Maków Mazowiecki gm: Karniewo ul. Kościelna
 

Na plebanii kościoła św. Wawrzyńca przechowywany jest XVIII-wieczny obraz przedstawiający stojącą postać Jana N. w towarzystwie anioła. W rękach Jana spoczywa duży krucyfiks. W tle - Most Karola ze sceną Topienia (uwaga: sprawdzić stan aktualny, wpis ten powstał na podstawie KZSwP) (nad: Thomas)

 

^
Przeradowo powiat: Maków Mazowiecki gm: Szelków  
 

Nieco za wsią, na nadorzyckich łąkach, znaleźć można niewielką drewnianą czarno-białą figurę Jana N. ustawioną na masywnej kolumnie zwieńczonej zwężającym się blaszanym daszkiem, która z kolei stoi na sześciennym postumencie z tablicą fundacyjną. Lata 30. XX wieku (uwaga: jesienią 2012 figurki nie było na jej miejscu, należy sprawdzić stan aktualny)

 

^
Ziemia Wiska województwa mazowieckiego
(część dzisiejszych powiatów Grajewo, Łomża: 3)

zobacz Nepomuki Ziemi Wiskiej na mapie Google (>>)







  • Szczuczyn (gm. Szczuczyn, pow. Grajewo, dziś woj podlaskie, N53°33'38.59, E22°17'02.15): najwybitniejsza z rzeźb w kościele szczuczyńskim to figura Jana Nepomucena - musiała powstać w innym kręgu artystycznym, najprawdopodobniej warszawskim. Szpeci ją bardzo prymitywnie przemalowana polichromia, jednakże rzeźbiarski modelunek jest doskonały, co widać zwłaszcza w sposobie wykonania jednego z najtrudniejszych dla rzeźbiarza elementów postaci ludzkiej jaką są ręce, a te w rzeźbie ze Szczuczyna są wyjątkowo piękne. Herby fundatorów umieszczone na cokole wskazują, iż rzeźba mogła powstać po roku 1741, w którym odbył się ślub Eustachego Potockiego i Marianny Kątskiej. Nieznanego dotąd autora rzeźby należałoby więc szukać wśród artystów pracujących dla Eustachego Potockiego. Rzeźbę umieszczono w ściennej wnęce w bocznej kaplicy po prawej stronie ołtarza głównego na zakończeniu nawy północnej. Jest ona drewniana, złocona. Obiekt był konserwowany i zdjęcie z folderu wystawy "Jan Nepomucen święty przydrożny" nie jest już aktualne - na pustych hakach osadzono brakujące aniołki. Zdjęcie to przez czas jakiś łączyłem mylnie z Białą Podlaską, co wyjaśnił Piotr Bielawski Ten wizerunek JN jest ciekawy również z powodu astrolabium podtrzymywanego przez jednego z aniołków. Interpretacja tego symbolu jest ciągle przedmiotem dociekań (symbol filozofa lub uczonego?), a na północnym Mazowszu motyw ten występuje w kilku przykładach (por: obrazy z Czerwińska (>>), Jasieńca (>>) i Łomży (>>) oraz Siedlec (>>), figury z Piaseczna (>>), Kielc (sandomierskie >>), Tarnowskich Gór (Górny Śląsk >>) i Bensheim w Niemczech >>)
  • Wąsosz (gm. Wąsosz, pow. Grajewo, dziś woj podlaskie, N53°31'21.65, E22°19'34.54): przy mostku (tym położonym na wschód od centrum miejscowości) stoi murowana z kamienia kapliczka arkadowa, najprawdopodobniej ustawiona tu niedawno na miejscu starszej. Kamienna figura Jana N. z niej pochodząca jest w chwili obecnej (2009-06-03) do obejrzenia w kościele, gdzie zabrano ją "do remontu", jak poinformował mnie przygodny przechodzień. Jan jest wzrostu naturalnego, to jest około 180 cm, polichromowany, statyczny, bez aureoli i ze stułą na szyi
  • Wizna (gm. Wizna, pow. Łomża): Nepomuk, był obecny na wystawie "Święty Przydrożny"







 

^
Ziemia Łomżyńska województwa mazowieckiego
(powiaty: ostrowski, łomżyński, ostrołęcki, zambrowski, kolneński: 44 + 2)

zobacz Nepomuki Ziemi Łomżyńskiej na mapie Google (>>)


zobacz osobną stronę Nepomuków Kurpiowskich >>


Powiat Łomża
 




 
  • Łomża (gm. i pow. Łomża, ): barokowy obraz Jana N. w szczycie ołtarza bocznego w kościele kapucynów. Nad głową klęczącego na chmurkach Jana umieszczono siedmiogwiaździstą (!) aureolę, a obok postaci astrolabium - kulę ziemską. Ten tajemniczy przedmiot, którego symboliczne znaczenie ciągle badamy (symbol filozofa lub uczonego?), występuje w kilku przykładach na północnym Mazowszu (zobacz: Szczuczyn (>>), Czerwińsk (>>), Siedlce (Ziemia Łukowska woj. lubelskiego >>), Tarnowskie Góry (Górny Śląsk >>) i Bensheim w Niemczech >>)

  • Łomża (gm. i pow. Ostrołęka, ): w tym samym kościele kapucynów, w prawym transepcie wisi obraz Wszystkich Świętych, a w drugim "męskim" rzędzie, po lewej stronie, dostrzec można głowę Jana N. w charakterystycznym birecie

  • Łomża (gm. i pow. Łomża, ): w Muzeum Północno-Mazowieckim zbiór co najmniej 3 figur Jana Nepomucena od XIX do XXI wieku. Były prezentowane na wystawie "Święty Przydrożny" - zobacz (>>). Podaję  [numer katalogowego wystawy], a następnie [numer muzealny], miejsce pierwotnej lokalizacji i ewentualnie miejsce po translokacji:
    • [nr kat. 49][MPM/E-2571] Jankowo-Młodzianowo (gm. Nowogród, pow. Łomża): Nepomuk autorstwa Konstantego Chojnowskiego z 1938 roku pochodzący z Jankowa-Młodzianowa. Drewno polichromowane, 37,3x16x8,3 cm. Krzyż, biret stuła i palma. Na postawie napis: "ŚW. JAN"). Był obecny na wystawie "Zwykli niezwykli. Kult świętych w diecezji łomżyńskiej" w Muzeum Kultury Kurpiowskiej w Ostrołęce (uzup: MWK)

    • [nr kat. 50][MPM/E-2626] okolice Łysego (?) (gm. Łyse, pow. Ostrołęka): Nepomuk z II połowy XIX bądź początku XX wieku pochodzący z okolic Łysego (Łomży?). Drewno ze śladami gruntu po usuniętej polichromii, 47,5 x 17,5 x 13,5 cm). Był obecny na wystawie "Zwykli niezwykli. Kult świętych w diecezji łomżyńskiej" w Muzeum Kultury Kurpiowskiej w Ostrołęce (uzup: MWK)

    • [nr kat. 59][MPM/E-4620] Łyse (gm. Łyse, pow. Ostrołęka): współczesny Nepomuk z 2003 roku autorstwa Józefa Bacławskiego z Łysego. Drewno lipowe polichromowane, 98 cm





^
Łomża pow. Łomża gm. Łomża ul. Giełczyńska 20a
 

W magazynie Muzeum Diecezjalnego przebywa figura św. Jana Nepomucena z I połowy XIX wieku pochodząca z kościoła parafialnego św. Rocha w Jasienicy (gm. i pow. Ostrów Mazowiecka, Ziemia Nurska woj. mazowieckiego >>). Drewniana, polichromowana, około 150 cm. Wysoki kloszowany biret, ładnie oddany mantolet z futra gronostajowego, bujny zarost, bystre spojrzenie. Utrącona lewa dłoń, ślady drewnojadów. Dawniej umieszczona była w głównym ołtarzu św. Izydora, od co najmniej 30 lat na strychu kościelnym oczekiwała na lepsze czasy i konserwację. W maju 2007 roku, na prośbę Radka i Justyny, Jan został odszukany i wyniesiony na świat celem wykonania fotografii. Dziesięć lat później M.W.Kmoch odnalazła go w Muzeum Diecezjalnym w Łomży, gdzie przechowywany jest w magazynie i raczej nie ma szans na trafienie do głównej ekspozycji. Jego stan znacznie się pogorszył (nad: RK uzup: MWK)













  • Tarnowo (gm. Miastkowo, pow. Łomża, ): w tej miejscowości leżącej już za granicą Kurpi znajduje się Jan ufundowany przez tutejszych dziedziców Ciemieniewskich. Stoi on przy drodze z dworu do wsi Uśnik. Rzeźba jest barokowo-ludowa, drewniana polichromowana, a kapliczka to drewniany kryty gontem brog z 1839 roku. Miejscowa legenda głosi, że figura przypłynęła do nich rzeką gdzieś w XVII wieku (!), zatrzymując się i kręcąc w nurcie, jakby wybierając to miejsce. Wrzucona do wody przez żołnierzy rosyjskich podczas I wojny światowej w cudowny sposób przypłynęła z powrotem. (Źródło: Spotkania z Zabytkami 7/2002). Jest to Nepomuk najklasyczniejszy z klasycznych, jeśli szukacie modelowego przykładu drewnianego Jana w brogowej kapliczce - jedźcie do Tarnowa. Kopia tego obiektu zdobi skansen w Nowogrodzie (zobacz niżej), choć jest też prawdopodobne że to w Tarnowie stoi kopia kapliczki i figury, a oryginały w skansenie w Nowogrodzie. W każdym razie liczba sztachetek w barierce obecnej kapliczki nie zgadza się z tym, co jest na zdjęciu w Katalogu Zabytków Sztuki, nie zgadza się też układ rąk figury (na różnych fotkach są aż trzy wersje!) (uwaga: wyjaśnić)

  • Nowogród (gm. Nowogród, pow. Łomża, ): w tej miejscowości leżącej tuż za granicą Kurpi, lecz związanej w regionem, w Skansenie Kurpiowskim zobaczyć można co najmniej pięć figur Jana Nepomucena od XIX do XX wieku. Dwa z nich były prezentowane na wystawie "Święty Przydrożny" - zobacz (>>). Podaję  [numer katalogowego wystawy], a następnie [numer muzealny], miejsce pierwotnej lokalizacji i ewentualnie miejsce po translokacji:

    • Tarnowo (gm. Miastkowo, pow. Łomża): okazała kapliczka, a w niej elegancka drewniana polichromowana figura Jana N. Jest to kopia lub oryginał (uwaga: wyjaśnić) obiektu z Tarnowa (zobacz wyżej)

    • [nr kat. 8][MPM/N/PN-446] Puszcza Zielona (miejscowość nie zlokalizowana, pow. Kolno, Kurpie): Nepomuk z terenów wschodniej Puszczy Zielonej z 1892 roku. 100 cm

    • [nr kat. 19][MPM/N/E-467] Puszcza Zielona (miejscowość nie zlokalizowana, pow. Ostrołęka): Nepomuk z terenów Puszczy Zielonej na Kurpiach z II połowy XIX wieku

    • [nr kat. 20][MPM/N/E-1264] Czarnia (gm. Czarnia, pow. Ostrołęka): znajduje się Nepomuk z II połowy XIX wieku pochodzący z Czarni. Drewno polichromowane, 74 cm

    • [nr kat. 51][MPM/N/E-45] Turośl-Pieklik (gm. Turośl, pow. Kolno, Kurpie): Nepomuk autorstwa Franciszka Szymańskiego z 1964 roku. Bardzo ciekawy jest przedmiot w lewej ręce Jana - ma to być zapewne palma, ale wygląda jak drewniane widły. Charakterystyczne dla tego rzeźbiarza żłobienia na stule i rodzaj krzyża. Całość wykazuje duże podobieństwo do obiektu w Cieciorach (zobacz >>)  - być może wskazuje to na tego samego twórcę i czas powstania. Jan ten był obecny na wystawie "Święty Przydrożny" (nr kat. 51). Drewno, polichromia zmyta z powierzchni rzeźby, wysokość 70 cm

  • Szczepankowo (gm. Śniadowo, pow. Łomża): w kościele św. Wojciecha w czwartym ołtarzu bocznym, w zwieńczeniu, jest rzeźba św. Jana Nepomucen z XVIII wieku, jedna z pierwszych na tych terenach

Na osobnej stronie Nepomuków Kurpiowskich (zobacz >>)
opisano dokładnie Jany z miejscowości z części kurpiowskiej powiatu:

Dobrylas, Wyk, Laski







^

Powiat Ostrów Mazowiecka

 

 

  • Zaręby Kościelne (gm. Zaręby Kościelne, pow. Ostrów Mazowiecka): w tutejszym kościele parafialnym ołtarz flankuje drewniana polichromowana rzeźba JN

  • Stara Złotoria (gm. Zaręby Kościelne, pow. Ostrów Mazowiecka): w ramach akcji Społeczny Przegląd Zabytków pan Jan Rukat przysłał do Redakcji Spotkań z Zabytkami w kwietniu 2002 fiszkę i zdjęcie Nepomucena ze Złotorii Starej. Jan stoi na prywatnej posesji pp. Sotów, koło strumyka przy drodze do Złotorii Nowej. Wcześniej o tej figurze donosił M.Z. Stała ona zaniedbana w rogu kapliczki, dziś jest zadbana, ale gorzej dostępna

 

  • Gostkowoo (gm. Andrzejewo, pow. Ostrów Mazowiecka): według legendy Św. Jan Nepomucen sam wybrał sobie to miejsce. W czasie wielkiej wody (powodzi) przypłynął nie wiadomo skąd. Miejscowi ludzie go wyłowili, a staraniem dziedzica rzeźba została wyremontowana i ustawiona na zbudowanym cokole. Data 1822. Na przełomie września i października 2002 roku kapliczka była remontowana










^




Powiat Ostrołęka

  • Ostrołęka (gm. i pow. Ostrołęka, ): odnalazłem drewnianą polichromowaną figurę Jana N. w ołtarzu południowego transeptu kościoła klasztoru pobernardyńskiego w Ostrołęce. Pochodzi z 1720 roku i ubrany jest w srebrną komżę-rokietę. W ręku wtórny krzyżyk nie uzasadniający już gestu rąk. Uchylone usta nie przydają mu wyrazu inteligencji

  • - Ostrołęka (gm. i pow. Ostrołęka): w fasadzie kościoła jest wnęka, w której niegdyś stała figura JN. W fasadę wmurowano tez kamień młyński, który stanowi łącznik z domeną Jana - żywiołem wodnym

  • Ostrołęka (gm. i pow. Ostrołęka): przy drodze wjazdowej do miasta, za mostem na Omulwi (jadąc od Warszawy) jest prosty odcinek drogi. Po lewej stronie rosły do niedawna dorodne topole. Część z nich ścięto na wysokości około 3-4 m i ustawiono na nich figury. Może zresztą rzeźbiono w tych okaleczonych drzewach. Figury przedstawiają różne motywy kurpiowskie: postacie w strojach ludowych, palmy, ale ostatnią jest niewątpliwie Jan Nepomucen (nad: S.Ł.)

  • Ostrołęka-Muszyństwo (gm. i pow. Ostrołęka, N53°06'21.74, E21°34'10.99): przy drodze na Łęg Przedmiejski, dwa kilometry po skręcie, dokładnie w miejscu gdzie jest drogowskaz  "Muszyństwo", stoi murowana tynkowana kapliczka z blaszanym dachem, a na tym dachu - nietypowo usytuowana - żeliwna (!) poczerniała figura Jana N. (nad: P. Pilaciński, www.koloroweru.pl). Wykazuje ona (co zauważył Pietrosul) daleko idące podobieństwo do figurki umieszczonej w kapliczce w Rossoszy oraz innej z Łomazów (Podlasie >>) - zapewne odlewy powstały w tym samym zakładzie, różne są tylko podstawy

  Na osobnej stronie Nepomuków Kurpiowskich (zobacz >>) opisano dokładniej Jany z miejscowości:

Czarnia, Czarnia/Brzozowa, Ujście Trybszówki do Omulwi, Brzozowy Kąt, Kadzidło, Jeglijowiec, Jazgarka, Siarcza Łąka, Wach, Golanka, Kierzek, PłoszyceObierwia, Wejdo, Łyse, Łomża, Szafranki, Myszyniec Stary, Zdunek, Wydmusy, miejscowość nie zlokalizowana.

Część z nich, a także kilka innych, rezyduje na stałe w muzeach w Ostrołęce, Łomży, Białymstoku i Nowogrodzie







^









 
  • Ostrołęka (gm. i pow. Ostrołęka, ): w Muzeum Kultury Kurpiowskiej cały zbiór - 15 + 1 figur Jana Nepomucena od XVIII do XXI wieku. Były prezentowane na wystawie "Święty Przydrożny" - zobacz (>>). Tutaj fotki z wystawy i z jej katalogu prezentowane są wraz z moimi zdjęciami roku 1991 z zakrystii kościoła w Kadzidle, gdzie część z nich przejściowo trafiła za sprawą proboszcza. Podaję  [numer katalogowego wystawy], a następnie [numer muzealny], miejsce pierwotnej lokalizacji i ewentualnie miejsce po translokacji:

     

    • [nr kat. 10][MOO/E/2865] Kadzidło (gm. Kadzidło, pow. Ostrołęka): Nepomuk z XIX/XX wieku, autor nieznany, drewno polichromowane, wysokość 27 cm, dawniej w zakrystii kościoła w Kadzidle. Dziś pięknie odrestaurowany, choć nadal brak lewej dłoni. Gruba warstwa farby zmyliła mnie kiedyś na tyle, że sądziłem że wykonano go w technice ceramiki. Dziś bez polichromii, wysokość 27 cm

    • ¿[nr kat. 13][MOO/E/2866] Kadzidło/Jeglijowiec (gm. Kadzidło, pow. Ostrołęka): nietypowy Nepomuk (są też głosy, że jest to jednak św. Piotr lub inny święty biskup, na co wskazywałyby dwa różne zapisy w KZSwP). Jeśli to św. Piotr, to pochodzi on z kapliczki w Jeglijowcu. Jeśli inny święty biskup - pochodzenie nie jest znane. Przechowywany niegdyś w zakrystii w Kadzidle (i tego momentu dotyczą zapisy w KZSwP). Dziś jest pięknie odrestaurowany i odmalowany. Datowanie wysoce niepewne - według katalogu wystawy w Ostrołęce XVIII/XX wiek. Ma tiarę biskupią - ale może to być kłobuk, czapka ortodoksyjnego patriarchy - i krzyż na piersi. Takie noszące cechy prawosławne przedstawienia Jana Nepomucena zdarzają się raczej we wschodniej części białostocczyzny, między Białymstokiem a Bielskiem, i na terenach dawnego województwa trockiego. Na wystawie "Święty Przydrożny" zidentyfikowano go jako Jana N., choć już na wystawie pracownik muzeum pilnujący ekspozycji wspominał o wątpliwościach co do jednej z figur. Wątpliwości te wzmacnia drugi zapis w "Katalogu zabytków" -  podaje on, że w Kadzidle znajdowała się rzeźba "św. biskupa" (Nepomuceny wyszczególnione są w innym miejscu). Wydaje się zatem, że może chodzić o tę właśnie rzeźbę. Dużo wątków, dużo wątpliwości - to dlatego łowy nepomuckie są takie ciekawe!

    • [nr kat. 23][MOO/E/690] Zdunek (gm. Myszyniec, pow. Ostrołęka): Nepomuk z XIX wieku, wysokość 80 cm, drewno ze śladami polichromii. Obecnie znajduje się tam kolejna nowa kapliczka z figurą JN, już trzecią z kolei. Ponoć rzeźba została ukradziona (to wersja miejscowa, być może mowa o jej następczyni?), ale finalnie znalazła się w Muzeum w Ostrołęce
      ZOBACZ OPIS PIERWOTNEJ LOKALIZACJI OBIEKTU NA STRONIE NEPOMUKÓW KURPIOWSKICH >>

    • [nr kat. 24][MOO/E/2861] Kadzidło (gm. Kadzidło, pow. Ostrołęka): Jan N. wyrzeźbiony przez Jana Raczkowskiego na przełomie XIX i XX wieku, swego czasu przechowywany w zakrystii kadzidlańskiego kościoła, gdzie widziałem go po raz pierwszy. , odnowiony i odmalowany. Wymiary to 95,5x27 cm. Był obecny na wystawie "Święty Przydrożny" (nr kat. 24) oraz na wystawie "Zwykli niezwykli. Kult świętych w diecezji łomżyńskiej" w Muzeum Kultury Kurpiowskiej w Ostrołęce (uzup: MWK)

    • [nr kat. 25][MOO/E/2862] Kadzidło (gm. Kadzidło, pow. Ostrołęka): Jan N. wyrzeźbiony przez Jana Raczkowskiego na przełomie XIX i XX wieku. Drewno, 115 cm, dawniej polichromowane. Był niegdyś przechowywany w zakrystii kościoła w Kadzidle

    • [nr kat. 26][MOO/E/2863] Kadzidło (gm. Kadzidło, pow. Ostrołęka): Nepomuk z początku XX wieku, niegdyś w zakrystii w Kadzidle. Dziś jest pięknie odrestaurowany i odmalowany. Wysokość 69,5 cm

    • [nr kat. 27][MOO/E/2858] Golanka (gm. Kadzidło, pow. Ostrołęka): Nepomuk z II połowy XIX wieku z pięknym czerwonym płaszczem z wyrzezanymi w rozczulająco naiwny sposób ogonkami gronostajów, niegdyś w zakrystii w Kadzidle, potem jako jedyny został w Kadzidle po transferze innych Janów do muzeum i był eksponowany w tamtejszym miniskansenie - zagrodzie kurpiowskiej (>>). Cechą charakterystyczna jest uszkodzony nos. 139 cm
      ZOBACZ OPIS PIERWOTNEJ LOKALIZACJI OBIEKTU NA STRONIE NEPOMUKÓW KURPIOWSKICH >>
    • [nr kat. 28][MOO/E/1508] Łacha (gm. Turośl, pow. Kolno, woj. podlaskie, Kurpie): Jan N. wyrzeźbiony przez Andrzeja Kaczyńskiego w II połowie XIX wieku do kapliczki w Łasze.
      ZOBACZ OPIS PIERWOTNEJ LOKALIZACJI OBIEKTU NA STRONIE NEPOMUKÓW KURPIOWSKICH >>
    • [nr kat. 29][MOO/E/2859] Kadzidło/Szafranki (gm. Łyse, pow. Ostrołęka): Nepomuk z II połowy XIX wieku pochodzący z Szafranek, wiele lat temu upolowany przeze mnie w zakrystii kościoła w Kadzidle
      ZOBACZ OPIS PIERWOTNEJ LOKALIZACJI OBIEKTU NA STRONIE NEPOMUKÓW KURPIOWSKICH >>
    • [nr kat. 30][MOO/E/2860] Kadzidło/Jeglijowiec (gm. Kadzidło, pow. Ostrołęka): Nepomuk z przełomu XIX i XX wieku z kapliczki w Jeglijowcu, niegdyś w zakrystii w Kadzidle. Drewno polichromowane, 87x31x31 cm. Był obecny na wystawie "Święty Przydrożny" oraz na wystawie "Zwykli niezwykli. Kult świętych w diecezji łomżyńskiej" w Muzeum Kultury Kurpiowskiej w Ostrołęce (uzup: MWK)
      ZOBACZ OPIS PIERWOTNEJ LOKALIZACJI OBIEKTU NA STRONIE NEPOMUKÓW KURPIOWSKICH >>
    • [nr kat. 31][MOO/E/116]: Nepomuk z nieustalonej miejscowości w powiecie ostrołęckim (?) z XIX wieku. Drewno polichromowane, 95(78?)x26x22 cm. Podobny do Jana o nr kat. 28 z Jeglijowca (zobacz wyżej) oraz nieco do tego o nr kat. 19 z Łysego (zobacz niżej). Był obecny na wystawie "Zwykli niezwykli. Kult świętych w diecezji łomżyńskiej" w Muzeum Kultury Kurpiowskiej w Ostrołęce (uzup: MWK)

    • [nr kat. 46][MOO/E/2156] Wólka Kunińska (gm. Goworowo, pow. Ostrołęka): Nepomuk z kapliczki w Wólce Kunińskiej. Koniec XIX wieku. Drewno ze śladami polichromii, 65x20x20 cm. Był obecny na wystawie "Święty Przydrożny" (nr kat. 24) oraz na wystawie "Zwykli niezwykli. Kult świętych w diecezji łomżyńskiej" w Muzeum Kultury Kurpiowskiej w Ostrołęce (uzup: MWK)
      ZOBACZ OPIS PIERWOTNEJ LOKALIZACJI OBIEKTU NA STRONIE NEPOMUKÓW ZIEMI NURSKIEJ >>
    • [nr kat. 52][MOO/E/2734] Płoszyce (gm. Lelis, pow. Ostrołęka): Nepomuk z 1950 roku autorstwa mieszkającego tutaj Jana Sęka. Wysokość 23 cm

    • [nr kat. 53][MOO/E/2864] Kadzidło (gm. Kadzidło, pow. Ostrołęka)/Płoszyce (gm. Lelis, pow. Ostrołęka): Nepomuk z 1950 roku autorstwa mieszkającego tutaj Jana Sęka, niegdyś w zakrystii w Kadzidle. Wysokość 35,5x12,4x11,5 cm. Prawie identyczny jak ten z kolekcji Jana Leończuka (nr. kat 48, zobacz niżej). Był obecny na wystawie "Święty Przydrożny" oraz na wystawie "Zwykli niezwykli. Kult świętych w diecezji łomżyńskiej" w Muzeum Kultury Kurpiowskiej w Ostrołęce

    • [nr kat. 55][MOO/E/2446] Łyse (gm. Łyse, pow. Ostrołęka): Jan N. z 1991 roku wykonany z drzewa lipowego przez Józefa Bacławskiego pochodzącego z Łysego. 50 cm

    • nn, poza katalogiem: destrukt figury Jana N. - uszkodzona twarz i dłonie. Drewno















^





Powiat Kolno (5)

  • Lachowo (gm. i pow. Kolno, woj. podlaskie, ): w kościele jest XVIII-wieczna drewniana figura Jana N. (uwaga: sprawdzić stan aktualny, znam tylko zapis w źródle)

  • Czerwone (gm. i pow. Kolno, woj. podlaskie, ): w tej miejscowości leżącej tuż za granicą Kurpi (>>), lecz razem z pobliskim Kolnem związanej w regionem, znajduje się drewniana ludowa figura JN, nieco zniszczona lecz pełna uroku. Murowana kapliczka ma zakończony trójkątnie otwór i prawie płaski dach zwieńczony krzyżem. Pierwszy sygnał o jej istnieniu znalazłem lata temu w Katalogu Zabytków Sztuki w Polsce, a w grudniu 2008 potwierdziła go A.L., przed której domem stoi Jan N.

  • Zabiele (gm. i pow. Kolno, woj. podlaskie, ): w miejscu gdzie droga nr 647 przecina strugę stoi biało-czerwona murowana kapliczka, a w niej typowa lecz sympatyczna polichromowana figurka Jana N. Należy do grupy identycznych lub bardzo podobnych figur wykonanych zapewne w jednym zakładzie, z jednego odlewu lub z nieco zmodyfikowanego wzorca  (zobacz identyczne Lipniki Stare, Bieżuń, Janowo oraz prawie identyczne Kurzeszyn, Suche, Zabiele oraz Rozbity Kamień (już na Podlasiu >>)

  • Janowo (gm. i pow. Kolno, woj. podlaskie): nieco na północ od wsi, w polu po zachodniej stronie drogi stoi betonowa zwężająca się ku górze kapliczka-krzyż z dużą wnęką, a w niej metalowa figura Jana N. pomalowana wyblakłymi farbami. Należy do grupy identycznych lub bardzo podobnych figur wykonanych zapewne w jednym zakładzie, z jednego odlewu lub z nieco zmodyfikowanego wzorca  (zobacz identyczne Kurzeszyn, Suche, Zabiele czy Rozbity Kamień (już na Podlasiu >>) oraz prawie identyczne Lipniki Stare, Bieżuń

  • Ptaki (gm. Turośl, pow. Kolno, woj. podlaskie, ): współczesna figurka Jana w murowanej kapliczce w murze posesji przy moście nad Pisą, po jej wschodniej stronie - stąd nie zaliczam go do Nepomuków Kurpiowskich (>>), ale cała ta okolica jest blisko związana z regionem Kurpi

     

     Na osobnej stronie Nepomuków Kurpiowskich (zobacz >>)
    opisano dokładnie Jany z miejscowości:

    Turośl, Potasie, Łacha, Kozioł, inny Kozioł, Ksebki, Leman, niezlokalizowane miejsca







Powiat Białystok (1, część, dziś w woj. podlaskim)

zobacz pozostałe obiekty powiatu należące do Podlasia (>>)


^
  Zawady-Kolonia pow. Białystok gm. Zawady  
 

W tej osadzie na granicy (jak wskazuje nazwa) z Podlasiem, stoi murowana z cegły tynkowana na biało domkowa kapliczka przydrożna z połowy XIX wieku. Wybudowana na planie kwadratu; dach namiotowy, kryty dachówką, zwieńczony drewnianym krzyżem; w ścianach bocznych półkoliste przezrocza w opaskach tynkowanych. Wewnątrz, na ołtarzyku, rzeźba ludowa Jana N. z przełomu XIX/XX wieku. W roku 2005, kiedy odwiedziłem to miejsce, kapliczka była pusta, a obiekt w trakcie porządkowania i remontu, a na jesieni roku 2006 figura Jana N. wróciła na swe miejsce wyremontowana - tak bardzo, że aż sprawia wrażenie nowej. Dorobiono utrącone dłonie, włożono w nie pionowy krucyfiks i palmę. Zachowano oryginalny błędny podpis na podstawie "SW. JAN CHSICIEL.". Jan w prawej dłoni trzyma wyciągnięty przed siebie pionowo krzyż, a w lewej ma palmę. Ma bose stopy (!) (uzup: A.B.)



^

Ziemia Ciechanowska województwa mazowieckiego
(powiaty przasnyski, część ciechanowskiego, makowskiego i płońskiego: 16 + 5)

zobacz Nepomuki Ziemi Ciechanowskiej na mapie Google (>>)





Powiat Ciechanów (3)
  • Ciechanów (gm. i pow. Ciechanów, ): w Muzeum Szlachty Mazowieckiej, na wystawie rzeźby ludowej znajduje się drewniana polichromowana figurka Jana N., wykonana przez Jana Krajewskiego w roku 1965. Wymiary: 35 cm x 7,5 cm (nad: G.W.)
  • Grudusk (gm. Grudusk, pow. Ciechanów, ): drewniana ludowa kapliczka skrzynkowa z figurą Jana N. na zboczu wczesnośredniowiecznego grodziska zwanego Zielona Górą. Rzeźba trzyma w wysuniętych do przodu dłoniach Księgę (rzadkie, dziwny sposób zamocowania tego elementu), która jest osobnym elementem, nie połączonym z resztą. Uwagę zwraca nietypowe nakrycie głowy - połączenie typowego biretu i kołpaka. Na szyi medalion w kształcie serca i krzyż
  • Borzuchowo-Daćbogi (gm. Grudusk, pow. Ciechanów): nad Łydynią drewniana figura Jana N. na takimż słupie. Interesujący obiekt, trudny do datowania, KZSwP proponuje rok 1850. Kolumna zwieńczona dziwacznym kapitelem, na nim pozbawiona rąk i krzyża figura chroniona daszkiem, a raczej kawałkiem blachy. Układ rąk Jana wskazuje na posiadany niegdyś, ułożony poziomo krucyfiks (nad: PiotrK). Waży 300 kg, ma ponad 6 m wysokości. Renowacja XIX-wiecznej, drewnianej figury trwała kilka miesięcy (2008) i kosztowała 23 tys. zł, a pieniądze dało MKiDN. Długo trwały konsultacje co do formy daszku. Układ rąk wskazuje na posiadany niegdyś, ułożony poziomo krucyfiks. Zdjęcia efektów prac, które otrzymałem od konserwującej Nepomuka Pani M.S.S. dowodzą, że operacja w pełni się udała. Jan zachował swą patynę i urok, a zyskał odporność na długie kolejne lata


zobacz część dzisiejszego powiatu należącą niegdyś do Ziemi Zawkrzeńskiej woj. płockiego >>


^
Powiat Przasnysz (6 + 3)

Udostępniam tu przekazaną przez Marię Weronikę Kmoch pracę "Figury św. Jana Nepomucena w powiecie przasnyskim", która powstała na marginesie opracowania "Kapliczki, figury i krzyże przydrożne w gminie Jednorożec". Poprawki do poniższego spisu, na zasadzie sprzężenia zwrotnego, będą stopniowo pojawiać się na tej stronie. Zachęcam do lektury, dziękuję Autorce, czytelników proszę o respektowanie jej praw autorskich >>


^
- Przasnysz pow: Przasnysz gm: Przasnysz ul. Mostowa
 

Przy ulicy wiodącej od mostu na Węgierce do rynku, po lewej stronie, znajdowała się niegdyś murowana kapliczka Jana N. Była dwukondygnacyjna, we wnęce w górnym piętrze rezydowała figura JN o nieznanym dziś wyglądzie. Jedyne znane nam zdjęcie kapliczki pochodzi z roku 1942, a wykonał je miejscowy fotograf Bronisław Głogowski, którego zakład znajdował się nieopodal (nad: MWK)

 

^
Leszno pow: Przasnysz gm: Przasnysz nr 157
 

Na prywatnej posesji kapliczka murowana, słupowa, z wnęką na czarno-białą rzeźbą Jana N. ze sporym krucyfiksem w dłoniach. Na szczycie kuty krzyż (nad: PiotrK)



^
Wielodróż pow: Przasnysz gm: Przasnysz  
 

Przy drodze na Helenowo Stare, zaraz za rzeką Węgierką, na murowanym baniastym bielonym cokole ustawiono podniszczoną drewnianą rzeźbę Jana N. w aureoli. Figurę umieszczono w sześciobocznej szklanej klatce, takiej jaka chroni rzeźbę z Krasnosielca (zobacz niżej). Na szczycie blaszanego daszka kuty krzyż (nad: AMG)









  • Budki (gm. Chorzele, pow. Przasnysz): w tej miejscowości leżącej tuż za granicą Kurpi, lecz razem z pobliskimi Chorzelami związanej w regionem, znajduje się figura Jana N., drewniana, na słupie, podobna do tych z Małowidza czy Kierzka. Figura stoi na prywatnym terenie, a opiekuje się nią rodzina, która wystawiła figurę - mąż własnoręcznie dorobił oberwaną dłoń Jana
  • Duczymin (gm. Chorzele, pow. Przasnysz, ): w tej miejscowości leżącej już za granicą Kurpi jest kościół pod wezwaniem Jana N., w nim zapewne co najmniej jeden wizerunek Jana N. Obecny kościół murowany wybudowano w 1888 roku staraniem Antoniego Zielińskiego oraz ks. E. Wasiłowskiego na miejscu starszego, drewnianego z 1717 roku (fundacji Aleksandra Zbrożka, pułkownika ciechanowskiego), który spłonął w 1836 roku

  • ¿/- Krzynowłoga Wielka (gm. Chorzele, pow. Przasnysz): na zachodnim skraju wsi znaleźć można drewnianą figurę opisaną na stronach gminy jako XVIII-wieczna rzeźba św. Jana Nepomucena. Obiekt ma około 120 cm i prawie na pewno nie jest Janem N. Rzeźba przedstawia jakiegoś świętego zakonnika przepasanego sznurem, bez zarostu i z długimi pofalowanymi włosami, ze złożonymi dłońmi

  • ¿ Jednorożec (gm. Jednorożec, pow. Przasnysz): w tej miejscowości leżącej tuż za granicą Kurpi, lecz związanej w regionem, za wsią,  przy szosie na Krasnosielc, stoi bardzo zniszczona drewniana kapliczka. Jest to typ zbliżony do obiektów z Potasi, Rumoki czy Podkonic - na wysokim słupie umieszczono wyrzeźbiona w tym samym pniu szafkę otwartą na trzy strony. Przez analogie można przypuszczać, że mogła w niej być niegdyś figura Jana N., ale oczywiście nie ma żadnej pewności. Kapliczka jest piękna mimo żałosnego stanu i braku figury

  • Małowidz (gm. Jednorożec, pow. Przasnysz): w tej miejscowości leżącej tuż za granicą Kurpi, lecz razem z pobliskim Jednorożcem związanej w regionem, znajduje się figura drewniana na słupie, na prywatnej posesji. Właściciele mówią, że ma ona "tak z 500 lat". Tłumacząc na nasze - może pochodzić z lat 30 XIX wieku, jak podobne figury z okolicy. Figura jest pomalowana (biel, czerń i czerwień), a największe wrażenie robą podmalowane na czerwono oczy. Jan ma aureolę z drutu, do której niegdyś mogły być przymocowane gwiazdy. Ten typ przedstawienia Jana N. jest charakterystyczny dla zachodniego pogranicza Kurpi. Niemal identyczny obiekt przedstawiono na rysunku z 1964 roku w "Polskiej Sztuce Ludowej" lokalizując go jednak jako Nepomuka w Kierzku (Kurpie >>). Jest możliwe, że omyłkowo podpisano rysunek tej figury. Widoczne są jednak pewne różnice szczegółów i nie wiadomo, czy złożyć je na karb niedoskonałości rysunku, czy też był to raczej inny obiekt. Ja obstawiam tę drugą opcję (uwaga: sprawdzić)

  • Połoń (gm. Jednorożec, pow. Przasnysz): w tej miejscowości leżącej tuż za granicą Kurpi, lecz razem z pobliskim Jednorożcem związanej w regionem, znajduje się drewniany Jan N. na słupie z XIX wieku. Ten typ przedstawienia JN jest charakterystyczny dla zachodniego pogranicza Kurpi





Na osobnej stronie Nepomuków Kurpiowskich (zobacz >>) opisano dokładniej Nepomuki z miejscowości:

Binduga, Krukowo (gm. Chorzele), Olszewka  (gm. Jednorożec), Baranowo, Cierpięta, Orzeł vel Orzoł (gm. Baranowo)


^




Powiat Maków Mazowiecki - część należąca do Ziemi Ciechanowskiej

(4 + 1)

  • Suche (gm. Płoniawy-Bramura, pow. Maków Mazowiecki): metalowa polichromowana figura Jana N., w oszklonej kapliczce "gablotowej", na słupie, zwieńczonej kutym krzyżem. Należy do grupy identycznych lub bardzo podobnych figur wykonanych zapewne w jednym zakładzie, z jednego odlewu lub z nieco zmodyfikowanego wzorca  (zobacz identyczne Kurzeszyn, Zabiele czy Rozbity Kamień (już na Podlasiu >>) oraz prawie identyczne Lipniki Stare, Bieżuń czy Janowo)
  • - Krasnosielc (gm. Krasnosielc, pow. Maków Mazowiecki, ): w źródłach (Katalog zabytków ISPAN) znaleźć można informację, że w Krasnosielcu jest figura Jana N. na drewnianej kolumnie, z końca XVIII wieku (wpis do rejestru zabytków nr 287/61 z 8.12.1961). Wizja lokalna (DarekK) dowodzi prawdziwości tej informacji, jednak figura na słupie została wymieniona na nowszą (zobacz poniżej). Tę starą kilka lat wcześniej informatorka P.K. widziała zwaloną na brzegu Orzyca (uwaga: trzeba podjąć śledztwo zmierzające do ustalenia losów tej rzeźby!)
  • Krasnosielc (gm. Krasnosielc, pow. Maków Mazowiecki, N53°02'03.77, E21°09'03.20): figura Jana N. na kolumnie, ustawiona na miejscu starszej, zapewne skradzionej (>>) (zobacz powyżej). PiotrK donosi, że wykonał ją Andrzej Staszewski z Krajewa Wielkiego (gm. Krzynowłoga Mała) około 1985 roku. Wizja lokalna 13 lipca 2007 dowiodła, że stan obiektu nie jest najlepszy. Pięknie zdobiony profilowany słup jest mocno spróchniały, szkło którym oszklono szafkę kryjącą figurę - stłuczone



 

^
Przytuły pow: Maków Mazowiecki gm: Krasnosielc  
 

Koło mostu na Orzycu, stoi dwuczłonowa murowana kapliczka z czterospadowym daszkiem. W szafce zamykanej na okienko stoi figura Jana. Musiałem dokonać akrobatycznego wyczynu, aby wspiąć się na ogrodzenie i, otwierając szybkę, ułatwić D.K. zrobienie zdjęcia polichromowanej szablonowej figury. Zdjęcia z tej sesji zostały niestety zagubione, ale wizytowałem tego Jana w sierpniu 2009. Ładnie zarośnięty stawek czy starorzecze dodaje krajobrazowi wiele uroku. Niestety w roku 2014 kapliczka przeszła remont, który zniszczył sporo z tego uroku - cały dolny człon oklejono udającą żółtą cegłę okładziną. Zniknął pod nią umieszczony niegdyś na froncie  duży czerwony krzyż, a pięknie naiwną ręką wykaligrafowana data wystawienia 1912 R. została zastąpiona szablonowymi złotymi cyframi z marketu



^
Chodkowo Wielkie pow: Maków Mazowiecki gm: Płoniawy-Bramura  
 
 

We wsi stoi kapliczka w formie szklanej klatki zwieńczonej krzyżykiem, umieszczonej na metalowym pręcie i o podstawie z dużego kamienia polnego, na którym umieszczono tabliczkę fundacyjną. Wewnątrz niewielka polichromowana figurka Jana N.

 

^


Powiat Płońsk - część należąca do Ziemi Ciechanowskiej (3 + 1)

Część dzisiejszego powiatu płońskiego należała do Ziemi Ciechanowskiej, inna część - do Ziemi Wyszogrodzkiej (zobacz >>, oba w dawnym woj. mazowieckim). Mała część północna, w tym sam Płońsk, do Ziemi Płockiej d. woj. płockiego (zobacz >>)

  • Jeżewo (gm. i pow. Płońsk, ): przy drodze między Jeżewem i Radzyminem nowa figura Jana N. na słupie, na miejscu skradzionej (>>) (zobacz niżej). Figura jest drewniana (?) i zabezpieczona brzydkim dwuspadowym daszkiem przypominającym baterie słoneczne. Słup natomiast jest żółty, zwieńczony czymś w rodzaju gzymsu, z krzyżem i datą 2005 na trzonie (nad: A.C.)
  • - Jeżewo (gm. i pow. Płońsk, ): na miejscu dzisiejszej rzeźby na słupie (zobacz wyżej) stała niegdyś inna, lecz została skradziona (>>). Nic nie wiadomo o wyglądzie starej figury (nad: A.C.)
  • Nacpolsk ): na stawie na wyspie figura św. Jana Nepomucena zapewne z pierwszej połowy XIX wieku, pod miedzianym daszkiem namiotowym, wspartym na drewnianych słupach. Fundowana zapewne przez Tytusa i Adelę z Lanckorońskich Dembowskich, którzy wznieśli tu pałac. We wrześniu 2007 S.Ł. doniósł, że figura zniknęła z kapliczki. Mamy nadzieję, że trafiła do renowacji i jest już na swoim miejscu



^
Czerwińsk pow: Płońsk gm: Płońsk ul. Klasztorna
 

W lewej nawie kościoła klasztornego, na filarze, wisiał (krzywo) jeszcze niedawno barokowy obraz nepomucki. Można było na nim zobaczyć Jana N. w towarzystwie aniołów, w birecie i aureoli, na tle mostu ze sceną Topienia. Aniołek (choć to raczej bezskrzydłe putto) podtrzymujący szarfę z napisem PATRONUS BONÆ FAMAÆ trzyma palec przy ustach. Jest on ciekawy między innymi z powodu umieszczonego w prawym dolnym rogu sferycznego astrolabium. Interpretacja tego symbolu jest ciągle przedmiotem dociekań (symbol filozofa lub uczonego? por: figura ze Szczuczyna (>>), obrazy z Łomży (>>) oraz Siedlec (>>), figury z Kielc (sandomierskie >>), Tarnowskich Gór (Górny Śląsk >>) i Bensheim w Niemczech >>). Wizyta w czerwcu 2015 wykazała, że obraz zniknął z kościoła - zakładam i mam nadzieję, że został tylko przeniesiony do klasztoru




^

Ziemia Wyszogrodzka województwa mazowieckiego (2)

zobacz Nepomuki Ziemi Wyszogrodzkiej na mapie Google (>>)



Zachodni brzeg dzisiejszego powiatu płockiego to część Ziemi Wyszogrodzkiej d.woj. mazowieckiego. Należała do niej również położona za Wisłą enklawa wsi Kamion i okolic oraz południowa część dzisiejszego powiatu płońskiego.
  • Wyszogród (gm. Wyszogród, pow. Płock, N52°23'18.60, E20°11'30.01): w kościele parafialnym Św. Trójcy, z tyłu lewej nawy, wisi barokowy obraz nepomucki przedstawiający Jana N. na tle mostu praskiego. Niestety, podczas mojej wizyty kościół był zamknięty i wykonane przez szybę kruchty zdjęcie nie jest dobre
  • Mała Wieś (gm. Mała Wieś, pow. Płock, ): figura Jana N. wystawiona w roku 1799 przez Klemensa Nakwaskiego, podkomorzego wyszogrodzkiego, przekształcona w 1935 wg projektu inż. Zygmunt Knittla (Knitela), kapitana, starosty gnieźnieńskiego. Pierwotnie na głazie narzutowym (obecnie na betonowych stopniach) postument piaskowcowy z inskrypcją i datą, na nim kolumienka z głowicą o charakterze korynckim z figurą św. Jana Nepomucena. Przy kapliczce głaz narzutowy ze śladem dawnego posadowienia postumentu. Ostatnie prace konserwatorskie przy rzeźbie były przeprowadzane w 1997 roku przez Toruńską Pracownię Badań i Konserwacji Zabytków. Sylwetka tej figury znalazła się na okładce mapy turystycznej Mazowsza Płockiego wydanej przez agencję REGRAF

zobacz pozostałe Nepomuki dzisiejszego powiatu, z części należącej do Ziemi Płockiej woj. płockiego >>





^

Ziemia Zakroczymska województwa mazowieckiego
(część dzisiejszego powiatu pułtuskiego: 14 + 1)

zobacz Nepomuki Ziemi Zakroczymskiej na mapie Google (>>)


Powiat Pułtusk (część należąca do d.  Ziemi Zakroczymskiej, 11 + 1)









  • Pułtusk (gm. i pow. Pułtusk): po 60 latach w Pułtusku stanął zrekonstruowany po zniszczeniu przez Niemców Nepomucen! Domyślaliśmy się jego istnienia od dawna - most nosił nazwę Świętojańskiego, a na trawniku obok można było zobaczyć resztki jakiegoś fundamentu. Nasze przypuszczenia potwierdziły się! Od 24.09.2000 w tym miejscu ponownie stanął Nepomucen, ufundowany przez miasto Pułtusk jako wotum milenijne. Jan wykonany jest z brązu, a stoi na sporym kamiennym postumencie. Całość prezentuje się dumnie choć nieco kiczowato, a choć klasą nie dorównuje barokowym Nepomucenom, to Rajcom należą się słowa uznania

  • Pułtusk (gm. i pow. Pułtusk): w maju 1999 ładną figurę Jana N. odnaleźliśmy w pułtuskiej kolegiacie w kaplicy wykładanej holenderskimi płytkami, która spełnia rolę rupieciarni, przy ołtarzu św. Franciszka z Asyżu. Pochodzi z II połowy XVIII wieku, była niegdyś noszona w procesjach na Boże Ciało

  • Pułtusk (gm. i pow. Pułtusk): na jednym z zaplecków stalli w kolegiacie umieszczono wizerunek Jana N. Stalle - a więc i obraz - pochodzą z roku 1720, a ufundował je biskup Ludwik Bartłomiej Załuski. Prace konserwatorskie stalli przeprowadzono około 2000 roku. Opis: "Katalog zabytków sztuki w Polsce - Pułtusk i okolice", ISPAN, str. 44 (nad: ADZ)

  • Pułtusk (gm. i pow. Pułtusk): w kolegiacie przechowywana jest również plakietka wotywna z repusowaną postacią Jana N., z brzegiem z wałka liści laurowych pochodząca z II połowy XVIII wieku

  • - Pułtusk (gm. i pow. Pułtusk, ): kolejny Nepomuk w Pułtusku znajdował się w renesansowej kaplicy św. Krzyża, wykorzystywanej w tej chwili jako cmentarna. Drewniana polichromowana figura o wysokości około 1 m nie pochodziła, w przeciwieństwie do kaplicy, z początku XVI wieku, lecz z trzeciej ćwierci XVIII wieku (choć wyglądała na młodszą, XIX-wieczną). Podobna była do figury odnalezionej przez nas w rupieciarni tutejszej kolegiaty. Niestety Jan ten został SKRADZIONY (>>) w marcu 2003, o czym dowiedziałem się dopiero 12.08.2003, czytając artykuł o kradzieży barokowych aniołków z kościoła w Skrzeszewie. Wizja lokalna 28.08.2003 potwierdziła ten fakt - pusty cokół wygląda bardzo smutno! Moje zdjęcie (uwaga: trzeba je odszukać) jest więc już archiwalne

  • Głodowo (gm. i pow. Pułtusk): kamienny słup, a na nim kamienna figura Jana N. z 1909 roku, postawiona na miejscu starszej przeniesionej do Szwelic (zobacz niżej)

  • Lipniki Stare (gm. i pow. Pułtusk, ): przy drodze do Przewodowa kamienna figura Jana N. z 1906 roku, w aureoli, z pustymi rękami, odnawiana w 2004 (pomalowana na srebrno), fundacji Jana Łaszczyka, ustawiona na granitowym wysokim gzymsowanym cokole ze wzruszającym napisem:
     

    Ś.
    JANIE NIEPOMUCYNIE
    BROŃ NAS KRAJ
    POLSKI
    OD NIESŁAWY

    1906 R.


Należy do grupy identycznych lub bardzo podobnych figur wykonanych zapewne w jednym zakładzie, z jednego odlewu lub z nieco zmodyfikowanego wzorca (zobacz identyczne Janowo, Bieżuń, oraz prawie identyczne Kurzeszyn, Suche, Zabiele czy Rozbity Kamień (już na Podlasiu >>)










  • Kacice (gm. i pow. Pułtusk): kamienna figurka Jana N. z metalowym krzyżem w ręku na granitowym zwężającym się  słupie. Inskrypcja: Św. Janie Nepomucenie broń nas od niesławy w życiu i wieczności. Zapewne początek XX wieku

  • Winnica ((gm. Winnica, pow. Pułtusk): jest tutaj figura Jana N.

  • Winnica (gm. Winnica, pow. Pułtusk): w kościele parafialnym odnaleźć można obraz nepomucki z II połowy XIX wieku

  • Łubienica (gm. Pokrzywnica, pow. Pułtusk, ): na wysokim brzegu Narwi ustawiono burzową ceglaną piętrową kapliczkę arkadową, a w jej wnęce stała betonowa figura Jana N. z okresu międzywojennego wykonana przez Zakład Św. Wojciecha na Solcu w Warszawie. Rzeźba ta wypadła z kapliczki i rozbiła się, a część górną zabrał jakiś pseudokolekcjoner. Resztą zaopiekował się właściciel tego terenu. W roku 2009 podjęto działania zmierzające do wykonania próbnej, 20-cm figurki, która po zaakceptowaniu ma zostać odtworzona we właściwej skali i umieszczona na miejscu tej zniszczonej, ale pojawiają się problemy. Trwają też poszukiwania utraconej części i/lub innej kopii odlanej z tej samej matrycy przez Zakład na Solcu

  • Strzegocin (gm. Świercze, pow. Pułtusk, ): w tutejszym barokowym kościele, w lewym ołtarzu bocznym jest obraz nepomucki w rokokowej ramie. Jan w prawej dłoni trzyma pionowo krzyż, wokół głowy ma pięć gwiazdek i trzy główki anielskie. U dołu scena Topienia


 

Uwaga: cztery obiekty z gminy Zatory, dziś należącej do powiatu pułtuskiego, a więc Pniewo, Pniewo-Kolonia, Drwały i Grabówiec,
jako leżące po wschodniej stronie Narwi, zaliczyć trzeba do Ziemi Nurskiej (zobacz >>)


^
Powiat Legionowo (część należąca do d.  Ziemi Zakroczymskiej, 2)
  • Jadwisin / Zegrzynek / Dosin (gm. Serock, pow. Legionowo): gdzieś pomiędzy tymi miejscowościami, w okolicach ulicy Szkolnej jakaś droga gruntowa doprowadza do figurki Jana Nepomucena (uwaga: odnaleźć koniecznie! może to być trudne - mnie nie udało się we wrześniu 2010)

  • Wola Kiełpińska (gm. Serock, pow. Legionowo, ): drewniana biało-złota figura Jana N. w ołtarzu kościoła św. Antoniego Padewskiego, wykonana w manierze barokowej. Być może przeniesiona z kościoła w Zegrzu tak jak spora część wyposażenia, ale nie jest to pewne. Być może fundowana przez Krasińskich, taka jak cały kościół


Dawne Województwo Rawskie (57 + 6)

zobacz Nepomuki d.woj. rawskiego na mapie Google (>>)

Województwo Rawskie posiadało powierzchni 92 mil kwadratowych. Północną granicę tego województwa stanowiła rzeka Wisła na przestrzeni od Zakroczymia do granicy województwa Brzesko-kujawskiego, zaczynającej się wprost ujścia Skrwy. Na północ poza Wisłą leżało księstwo Płockie, oraz ziemia Zakroczymska, należąca do trzeciej (warszawskiej) dzielnicy Mazowsza. Wschodnią ścianę województwa Rawskiego stanowiły ziemie: Warszawska i Czerska z województwa Mazowieckiego. Na granicy tej ku południowi płynęła rzeczka Magielanka, wpadająca do Pilicy pod Przybyszewem. Południową granicę od województwa Sandomierskiego stanowiła rzeka Pilica na przestrzeni od Przybyszewa do Brzegu, a od Brzegu do Brzezin graniczył od południa powiat Brzeziński województwa Łęczyckiego. Część tej granicy stanowiła Leśnica, dopływ Pilicy. Na zachodzie od Brzezin aż do Wisły i punktu wprost ujścia Skrwy graniczyło województwo Rawskie z Łęczyckiem i Brzesko-kujawskiem. Dzieliło się na trzy ziemie: Rawską, Sochaczewską i Gostyńską, a każda z nich na 2 powiaty. Rawska miała powiaty: Rawski i Bielski, Sochaczewska: Sochaczewski i Mszczonowski, a Gostyńska: Gostyński i Gąbiński. (Gloger, 1903)

Kult św. Jana Nepomucena ma tutaj długą tradycję i popierany był przez najwyższe czynniki. Łowicz, będący siedzibą prymasowską, jest tego dowodem. Wg dr Marka Stawskiego są ślady kultu JN w Łowiczu już w wieku XVII.  Wymienianie kolejnych dostojników Kościoła polskiego - prymas Teodor Potocki, biskup sufragan gnieźnieński Józef Trzciński, kolejny prymas Adama Komorowski - zaangażowanych w powołanie Bractwa św. Jana Nepomucena w Łowiczu, a także fundacje obiektów nepomuckich w samej kolegiacie i określanie ram kultu, który miał zyskać popularność wśród ludu, dowodzi, że kult ten był wprowadzany świadomie i odgórnie. A w zamierzeniu prowadzić miał on do uznania Jana N. kolejnym patronem Królestwa Polskiego! Stanisław Wincenty Jabłonowski herbu Prus III, urodzony w 1694 roku, zmarły 25 września 1754 w Lubartowie, książę na Ostrogu, Bułszowie, Niżniowie, Krzywinie, Płużnem, starosta międzyrzecki od 1731, białocerkiewski od 1722, a przede wszystkim wojewoda rawski od 1735, przetłumaczył jego żywot i wydał u paulinów na Jasnej Górze w roku 1740 pod tytułem "Historya zycia, męczenstwa, y cudow S. Iana Nepomucena Kanonika Pragskiego. Dlá Sákrámentálnego Spowiedźi Sekretu nie przełamánym státkiem. Dochowanego w rzece Mołdáwie utopionego. Z pozwoleniem starszych. Ná stárey Prádze, w Drukárni Karola Iana Hrábá. Drukiem podana. Roku 1729. A teraz z Łáćińskiego po Polsku przetłumaczona y Na Iásney Gorze Częstochowskiey Roku 1740 wydrukowana"


Ziemia Rawska województwa rawskiego (21 + 3)
(dzisiejsze powiaty: Rawa Mazowiecka, Skierniewice, Żyrardów, Tomaszów; dawne powiaty: Rawa i Biała)
Miasta i osady w niej znaczniejsze: Rawa, Biała, Skierniewice, Jeżów, Łęgonice, Nowe Miasto nad Pilicą, Mogielnica (Kolberg, 1886)

zobacz na mapie Google (>>)









Powiat Rawa Mazowiecka

(7 + 1)

  • Rawa Mazowiecka (gm. i pow. Rawa Mazowiecka, woj. łódzkie, ): w centrum dawnej stolicy jednego z województw Mazowsza Jan N. stoi w kruchcie przy głównym wejściu do kościoła NMP potocznie nazywanego "dużym", przy dawnym kolegium jezuickim na placu Piłsudskiego

  • Rawa Mazowiecka (gm. i pow. Rawa Mazowiecka, woj. łódzkie, ): przy ulicy 1 Maja, za ogrodzeniem prywatnej posesji w grupie starych lip, stoi - chroniona blaszanym wycinanym koronkowo daszkiem (>>) - drewniana malowana na czerń i biel figura Jana N. Jan ma czarną twarz i białą komżę-rokietę, nad głową aureolę, z której pozostała tylko obręcz. W nieokreślonym czasie utracił obie dłonie wraz z krucyfiksem i gwiazdy.  Jan był odrestaurowywany już dwa razy, ostatnimi czasy w Muzeum Narodowym w Warszawie. Zgodnie z najnowszą tendencją nie odtworzono pierwotnego stanu rzeźby ale odpowiednio zabezpieczono stan obecny (nad: T.S.)

  • Boguszyce (gm. i pow. Rawa Mazowiecka, ): w kościele św. Stanisława, w jednym z ołtarzy bocznych, jest obraz św. Jana Nepomucena z około połowy wieku XVIII

  • Kurzeszyn (gm. i pow. Rawa Mazowiecka, woj. łódzkie, ): przy trasie Rawa - Skierniewice, naprzeciwko posesji nr 9, stoi murowana bielona kapliczka z 1832 roku. Ma ona ciekawe zdobienia - coś na kształt attyki. Wewnątrz, w półokrągłej wnęce wymalowanej na zielono, umieszczono sympatyczną polichromowaną figurę Jana N. W odległości 100-150 m przepływa rzeka Rawka (uwaga: poprzednio nazwę miejscowości zanotowałem jako Krzeszyn i tylko przez dedukcję doszedłem do tego, że chodzi o Kurzeszyn. Skorygowano). Należy do grupy identycznych lub bardzo podobnych figur wykonanych zapewne w jednym zakładzie, z jednego odlewu lub z nieco zmodyfikowanego wzorca  (zobacz identyczne Suche, Zabiele czy Rozbity Kamień (już na Podlasiu >>) oraz prawie identyczne Lipniki Stare, Bieżuń czy Janowo)

  • Regnów (gm. Regnów, pow. Rawa Mazowiecka, woj. łódzkie, ): w tutejszym kościele przechowuje się feretron z wizerunkiem Jana N. Jest to obraz malowany na blasze. Dostrzegł go podczas procesji potomek T.S.

  • Podskarbice Szlacheckie (gm. Regnów, pow. Rawa Mazowiecka, woj. łódzkie, ): bardzo malownicza kapliczka z drewnianym Janem N.

  • Bujały (gm. Sadkowice, pow. Rawa Mazowiecka, woj. łódzkie, ): murowana bielona kapliczka kryta gontem, z ciekawym, drewnianym krzyżem na szczycie, z drewnianą barokową figurą Jana N. malowaną na gęsto farbą, mocno nadgryzioną czasem. Wysokość 103 cm. Otoczenie straciło na atrakcyjności po wybudowaniu nowego domu







^
¿ Dańków powiat:  Rawa Mazowiecka gmina: Biała Rawska  
 

W innej miejscowości o tej samej nazwie jak ta w powiecie grójeckim (zobacz niżej), na skrzyżowaniu dróg jest tu murowana żółta kapliczka z figurą. Figurę tę tak naprawdę obejrzałem dopiero po wywołaniu zdjęć - fotografowałem ją w ulewnym deszczu z czasem naświetlania 1/8 sekundy, z ręki. Cud, że na fotce cokolwiek widać. Ciekawa przez swój urok i nietypowy design - Jan ma komżę, a w ręku książkę. Milcząco założyłem, że jest to Jan Nepomucen, lecz Falbanka zwróciła mi uwagę na pewien ważny szczegół - figura ma bose stopy! Ten fakt, w połączeniu z książką i brakiem mantoletu wskazuje raczej na Jana Kantego. Z kolei bliskość rzeki Białki płynącej zaraz za kapliczką kieruje znowu w stronę Jana N. Rzeźba jest niedokładną kopią drewnianego obiektu skradzionego (>>) w latach 70. XX wieku, co mogłoby tłumaczyć różnice w wyglądzie figury na obrazie (usytuowanej na szczycie kapliczki-kolumny) i dzisiejszej figury. Jeśli na obrazie przedstawiono dwór dańkowski, to topografia by się mniej więcej zgadzała, przyjmując - że kapliczka stała w tym samym miejscu, tam gdzie na obrazie widać nieistniejący dziś dwór, są w ziemi resztki jakichś zabudowań (uwaga: kontynuować poszukiwania w źródłach) (uzup: W.Ko.)


^







Powiat Tomaszów Mazowiecki (5 + 1)

  • Podkonice (gm. Czerniewice, pow. Tomaszów Mazowiecki, woj. łódzkie): naprzeciwko stawów i małej stadniny koni przy domu 10, stoi piękna drewniana kapliczka z II połowy XIX wieku, dłubana z pnia, na słupie. W środku drewniana figura Jana N. wykonana ponoć na wzór starej skradzionej (>>) w roku 1974 (zobacz niżej). Wyszło to średnio, Jan trzyma w obu dłoniach dziwny obiekt (serce? biret? kulę?) zwieńczony krzyżem, szaty są ogólnokościelne,  pomalowane na srebrno. Kapliczką opiekuje się (2007) mieszkająca blisko pani, która przejęta ten obowiązek od sąsiadki. Posadziła modrzewie i regularnie kosi trawę sierpem. Ma zamiar przekazać ten obowiązek córce

  • - Podkonice (gm. Czerniewice, pow. Tomaszów Mazowiecki, woj. łódzkie): dla porządku notuję tu skradzioną (>>) w roku 1974 starą figurę Jana N. z kapliczki z pnia drzewa z II połowy XIX wieku. Była to drewniana rzeźba znana nam z książki "Sztuka Ludowa w Europie" Józefa Grabowskiego (Arkady, 1978). Na niewyraźnych fotografiach widać tylko, że zastosowano kontrapost, a Jan jest w birecie. Na jej miejscu nowa, nieudana figura (zobacz wyżej)

  • Studzianki (gm. Czerniewice, pow. Tomaszów Mazowiecki, woj. łódzkie): oparta na masywnych kolumnach murowana kapliczka z dwuspadowym dachem została postawiona dosłownie na strudze. Wewnątrz sympatyczna polichromowana figura Jana N. z krzyżem i w birecie, o zachęcającym geście lewej otwartej dłoni (nad: T.S.)

 

  • Rzeczyca (gm. Rzeczyca, pow. Tomaszów Mazowiecki, woj. łódzkie, ): ciekawy Jan N. stoi przy moście i dojeździe do centrum od strony Rawy Mazowieckiej. Jest to ceglana kapliczka ze schodkowym szczytem i wnęka, w której ustawiono drewnianą polichromowaną figurę z krzyżem, palmą i w birecie, z krzyżykiem na szyi. Styl bliski ludowemu (nad: T.S.)

  • Lubocz (gm. Rzeczyca, pow. Tomaszów Mazowiecki, ): w tej nadpilickiej miejscowości na granicy Mazowsza i woj. sandomierskiego stała do niedawna w kapliczce przy mostku nad strumieniem, poniżej głównej drogi, piękna drewniana polichromowana barokowa-ludowa rzeźba Jana N., skręcona w uroczym i przesadnym kontrapoście. Brakowało jej rąk, widoczne były uszkodzenia głowy i biretu, była bardzo niefachowo pomalowana nieodpowiednią farbą, ale całość miała jedyny w swoim rodzaju urok wzmocniony patyną czasu. Tego już nie ma! Według informacji ze strony internetowej parafii w Rzeczycy została ona w październiku 2007 roku, przy okazji remontu kapliczki, jako stara i zniszczona, wymieniona na nową!!! Na renowację starej rzeźby brak pieniędzy, choć znalazły się one na wykonanie nowej. Nie wiadomo, czy, gdzie i kiedy stary Jan będzie eksponowany (zobacz niżej)

  • Lubocz (gm. Rzeczyca, pow. Tomaszów Mazowiecki, ): według informacji ze strony internetowej parafii w Rzeczycy stara barokowa ludowa figura Jana N. została w październiku 2007 roku, jako stara i zniszczona, wymieniona na nową, którą wykonał z drewna lipowego wskazany przez Ośrodek Regionalny w Łodzi artysta rzeźbiarz Zbigniew Fabijański z Białynina. W kapliczce, remontowanej dla uczczenia beatyfikacji O. Stanisława Papczyńskiego i upamiętnienia pobytu Świętego w Luboczy, oprócz św. Jana Nepomucena znajdzie się podarowany przez Księży Marianów obraz Matki Bożej Licheńskiej i błogosławionego O. Stanisława Papczyńskiego. Porównajcie tylko klasę obu rzeźb! O tempora! O mores!...








^





 

Powiat Skierniewice (3)

  • Skierniewice (gm. i pow. Skierniewice, ): w sąsiedztwie kościoła św. Jakuba Apostoła, na terenie kościelnym, stoi kamienna figura Jana N. naturalnej wielkości z II połowy XVIII wieku, w aureoli, fundowana przez arcybiskupa Antoniego Ostrowskiego (1713-1784)

  • Dąbrowice (gm. Maków, pow. Skierniewice): mieszka tu - w założonym przez siebie miniskansenie - Adam Głuszek, rzeźbiarz i kolekcjoner, twórca między innymi figur Jana Nepomucena z drewna lipowego. Jedna z nich prezentowana była na wystawie w Muzeum w Łowiczu

  • Głuchów (gm. Głuchów, pow. Skierniewice, ): jest tu barokowa nepomucka figura z kamienia, dzięki podświetleniu dobrze widoczna - nawet w nocy - z drogi Rawa-Jeżów. Nepomuk ten jest wybitnej urody, o ciekawej polichromii. Ma odkrytą głowę z racji lokalizacji w pobliżu kościoła. Wykazuje podobieństwo z innymi mazowieckimi Janami (np. Bieniewice - Witanów) (nad: W.K.)





 

^

Powiat Grójec - część należąca do Ziemi Rawskiej

(6 + 1)


^
Nowe Miasto nad Pilicą powiat:  Grójec gmina: Nowe Miasto ul. Targowa 58
 

Piękna drewniana polichromowana figura Jana N. w ścianie neogotyckiego kościoła Opieki Matki Bożej Bolesnej. Na podstawie wyryto "Anno 1793". Rzeźba koresponduje i niejako zapowiada ołtarz Jana N. umieszczony wewnątrz kościoła, po drugiej stronie tej samej ściany (zobacz niżej)


^
Nowe Miasto nad Pilicą powiat:  Grójec gmina: Nowe Miasto ul. Targowa 58
 

W kościele Opieki Matki Bożej Bolesnej, w lewym transepcie, jest XVIII-wieczny ołtarz Jana N. z obrazem z jego wizerunkiem. Niedawno był konserwowany wraz z ramą. Ołtarz koresponduje z figurą Jana N. umieszczoną na zewnątrz kościoła, po drugiej stronie tej samej ściany (zobacz wyżej)

 

^
- Nowe Miasto nad Pilicą powiat:  Grójec gmina: Nowe Miasto  
 

Kapliczka stoi na łąkach niedaleko mostu na Pilicy. Została postawiona przez mieszkańców pobliskich ulic dla pomieszczenia figurki św. Jana (prawdopodobnie Nepomucena, jako chroniącego od powodzi), która została skradziona (>>) około 1974 roku

 




 
  • Żdżary (gm. Nowe Miasto, pow. Grójec): kamienna figura Jana N.  przytulającego krzyż i palmę na cokole i podmurówce stoi w sąsiedztwie pomnikowego dębu. Pochodzi z 1795 lub 93 roku, jedno ze źródeł wspomina, że jest to teren dawnego cmentarza, co w terenie raczej się nie potwierdza

  • Łęgonice (gm. Nowe Miasto, pow. Grójec): ludowy Jan N. w ceglanej kapliczce nad źródełkiem. Podczas mojej pierwszej bytności w Łęgonicach w 1999 roku widziałem Jana w starej, drewnianej i ciasnej kapliczce, niestety zmieniono ją na nowszą ze szkodą dla malowniczości (uwaga: w albumie "The sacral art in Poland - architecture" wydanym przez Ars Christiana w 1956 roku znalazłem zdjęcie drewnianej figury Jana N. z podpisem "Łęgonica k. Opoczna". Problem polega na tym, że nie mogę zlokalizować tej miejscowości. Te Łęgonice są 32 km od Opoczna, które leży już poza granicą Mazowsza, w dawnym województwie sandomierskim (>>). Zapis mógłby dotyczyć też Łęgonic Małych, leżących po drugiej stronie Pilicy, również w  sandomierskim (>>), ale je też dzieli spory dystans od Opoczna. Do wyjaśnienia!)

  • Stryków (gm. Mogielnica, pow. Grójec): w murowanej kapliczce umieszczono małą lecz ładną drewnianą figurkę Jana N, z pomalowanymi na czerwono mantoletem, biretem i sutanną

  • Dańków (gm. Błędów, pow. Grójec, ): prywatny dwór, pięknie utrzymany wraz z parkiem, a przy ogrodzeniu, w miejscu gdzie przecina go dopływ Mogielniczki (która jest granicą rawskiego i mazowieckiego >>), kapliczka Jana N. z drewnianą rzeźbą. Filary kapliczki niestety się walą, podmywane przez strumyk





 

zobacz pozostałe Nepomuki dzisiejszego powiatu, z części należącej do Ziemi Czerskiej >>


^





Ziemia Gostyńska województwa rawskiego (11)
(dzisiejsze powiaty Żyrardów, Kutno, Łowicz (część); dawne powiaty: Gostynin, Gąbin)
Miasta i osady w niej: Gostynin, Gombin [Gąbin], Kutno, Iłów, Kiernozia (Kolberg, 1886)

zobacz na mapie Google  (>>)

  • Pacyna (gm. Pacyna, pow. Gostynin, ): w kościele parafialnym mocno zniszczony obraz Jana N. z przełomu XVIII i XIX wieku, w złoconej ramie, z interesującym układem atrybutów

  • Pacyna (gm. Pacyna, pow. Gostynin, ): w kościele parafialnym (zobacz wyżej), w tęczy, figura drewniana prawdopodobnie wtórnie zaadaptowana do wnętrza kościoła, umieszczona tu w początkach XX wieku

  • Rybie (gm. Pacyna, pow. Gostynin, ): na rozstajach dróg do Kamienia, Pacyny, Łuszczanowa i Radyczy znajduje się ceglana kapliczka z wnęką z drewnianą polichromowaną figurą Jana N.

  • Giżyce (gm. Iłów, pow. Sochaczew, ): drewniana figura Jana N. flankuje ołtarz główny w tutejszym kościele

  • Kompina (gm. i pow. Łowicz, ): zachował się tu, w bezpośredniej bliskości rzeki obok mostu, piaskowcowy postument nieistniejącej już figury Jana N. z roku 1920, z ciekawą inskrypcją komemoratywną poniżej tekstu informującego o św. Janie Nepomucenie jako patronie tonących: "Na Pamiątkę Odrodzenia Zjednoczonej Polski". Sama figura Jana N. uszkodzona podczas bitwy nad Bzurą w 1939 roku została współcześnie zastąpiona metalową kolumną z żelaznym krzyżem

  • Brodne-Towarzystwo (gm. Kiernozia, pow. Łowicz): kilka lat temu potężna wichura, która przeszła nad miejscowością, zniszczyła zabytkową kapliczkę. Obiekt ten, datowany według źródeł historyczno-etnograficznych na 1850 rok, wykonany był z czerwonej cegły. We wnęce kapliczki znajdowała się drewniana figura św. Jana Nepomucena.
    Nowa kapliczka, odtworzona w ramach projektu "Pejzaż Wszystkich Świętych" (zobacz więcej na ten temat >>), stanęła w miejscu dawnej. Jest to wykonany z drewna monolit, posiadający wyraźny podział na dwie części. Dolna opatrzona została napisem "Św. Jan Nepomucen", górną zaś stanowi wnęka, w której umieszczono rzeźbę z ludowym Nepomucenem autorstwa Henryka Chałubca. Uroczyste poświęcenie obiektu odbyło się 18 września 2010

  • Wyborów (gm. Chąśno, pow. Łowicz, ): przy drodze ze Złakowa Kościelnego do Wyborowa, przy moście nad rzeczką, w pięknym otoczeniu pól i łąk, stoi bardzo sympatyczna murowana kapliczka z drewnianą polichromowaną figurą Jana N. w górnej wnęce. Jan trzyma palmę w prawej dłoni (nad: M.A.)

  • Wylezin Stary (gm. Kowiesy, pow. Skierniewice): była tu niegdyś kapliczka nepomucka, która uległa naturalnemu rozkładowi w latach 70. XX wieku. Najprawdopodobniej jej fundatorami, w połowie XIX wieku, była rodzina Weyerów – właścicieli części wsi. Nowa kapliczka, odtworzona w ramach projektu "Pejzaż Wszystkich Świętych" (zobacz więcej na ten temat >>),  nawiązuje do oryginału: wyróżniającym się elementem jest tu prawie metrowej wysokości, polichromowana rzeźba św. Jana Nepomucena autorstwa Henryka Chałubca, która wykonana została w ludowej manierze, z charakterystycznymi grubymi cięciami dłuta. Specyfiki temu obiektowi dodaje również dwuspadowy, kryty gontem daszek oraz usytuowana od frontu wnęka z wyciętą nazwą patrona i datą nowej fundacji. Uroczyste poświęcenie obiektu odbyło się 19 września 2010

  • Dobrzyków (gm. Gąbin, pow. Płock, ): w tej nadwiślańskiej wsi przed kościołem stoi ceglana kapliczka z I połowy XIX wieku, kryta czterospadowym daszkiem z blachy. Wewnątrz drewniana polichromowana figura Jana N w aureoli o mnóstwie gwiazdek (co najmniej 9). W rękę wetknięto mu długi krzyż

  • Dobrzyków (gm. Gąbin, pow. Płock, ): w tej nadwiślańskiej wsi jest też druga figura Jana N., ustawiona tak, aby patrzyła na nurt Wisły, pod sporym drzewem. Jest to kamienna rzeźba pomalowana na czarno-biało, o skorodowanej twarzy i birecie i utraconych rękach. Mimo to robi duże wrażenie, zwłaszcza ze względu na lokalizację!

  • Kutno (gm. i pow. Kutno, ): w Muzeum Regionalnym przy Placu Piłsudskiego 20 eksponowana jest współczesna ludowa figurka Jana N. autorstwa Andrzeja Wojtczaka, z 1983 roku (nad: G.W.)










^

Ziemia Sochaczewska województwa rawskiego (25 + 3)
(dzisiejsze powiaty: Łowicz (część), Sochaczew (część), Żyrardów (część), Warszawa-Zachód (część); dawne powiaty: Sochaczew i Mszczonów)

zobacz na mapie Google (>>)

w tym
Nepomuki Księstwa Łowickiego
czyli posiadłości prymasów Polski w Łowiczu, Skierniewicach i okolicy

Miasta i osady w niej znaczniejsze: Sochaczew, Łowicz, Arkadya, Nieborów, Bolimów, Miedniewice,
Wiskitki, Jaktorów, Grodzisk, Mszczonów, Radziejowice (Kolberg, 1886)




Powiat Sochaczew - część należąca do Ziemi Sochaczewskiej (4)

  • Seroki (gm. Teresin, pow. Sochaczew, ): przy drodze ceglana kapliczka z II połowy XIX wieku kryta malowaną na zielono blachą, z krzyżykiem. Wewnątrz figura Jana N. z  I połowy XIX wieku, bez czapki, z palmą i krzyżem. Zwraca uwagę malowanie rzeźby - fioletowy mantolet i rude włosy! Obiekt zadbany, choć nie jest to szczyt marzeń konserwatora zabytków. Ostatnio zmieniło się otoczenie Jana - za plecami wybudowano mu duży dom. Sylwetka tej figury znalazła się na tylnej okładce mapy turystycznej gminy Teresin wydanej przez agencję REGRAF (nad: Piotr Bielawski)

  • Kurdwanów (gm. Nowa Sucha, pow. Sochaczew, ): jest tu XVII-wieczny drewniany kościół, a w nim barokowa ambona z figurą Jana N. na szczycie





^
Ludwików pow. Sochaczew gm. Teresin  
 

Przy drodze, przy wjeździe do prywatnej posesji, ustawiono szablonową kamienną (odlew cementowy?) figurę Jana N. z krzyżem i palmą. Prosty cokół. Rzeźba uszkodzona - pozbawiona głowy i z uszkodzonymi fragmentami dłoni. Być może łączona z dwóch elementów lub naprawiana - na wysokości kolan widać ślady zaprawy i łączenia. Na cokole ślad po tablicy. Głowę utrącono głowę pomiędzy listopadem 2011 a sierpniem 2016 (nad: M.A.)


^
Brochów pow. Sochaczew gm. Brochów  
 
W kościele śśw. Rocha i Jana Chrzciciela znaleźć można drewnianą polichromowaną figurę Jana N. w złotych szatach i birecie (nad: J.U.)
 

Powiat Łowicz - część należąca do Ziemi Sochaczewskiej (13 + 1)


















  • Łowicz (gm. i pow. Łowicz, ): Jan N. nad Bzurą, przy torach przy ul. Chełmońskiego, figurka Jana N. ustawiona nietypowo na czubku kapliczki z 1852 roku. Figura w stylu ludowym, pomalowana grubą warstwą farby, z gwiaździstą aureolą. Uszkodzone ręce i krucyfiks. Fundatorami byli Antonina i Maciej Służewscy. Niedawno (2009?) blaszany dach wymieniono na dachówki i odświeżono cały obiekt. Na kapliczce napis:
     

    Święty Janie NEPOMUCENIE
    Módl się za nami do BOGA
    Niech przez CIEBIE będzie od nas
    Oddalona niesława i trwoga
    1852 r.

     

  • Łowicz (gm. i pow. Łowicz, ): krępy kamienny Jan N. na bramce kościelnej od strony południowej, wiodącej z rynku na teren kolegiaty, w birecie, bez aureoli, z krucyfiksem. II połowa XVIII wieku. Wystawienie tej figury, jak również wybudowanie osobnej furty w murze, dowodzi znaczenia tutejszego Bractwa Nepomuckiego (zobacz >>)

  • Łowicz (gm. i pow. Łowicz, ): drewniana polichromowana figura Jana N. z końca XVIII wieku na dziedzińcu Kurii Wikariuszy przy pałacu biskupim, na cokole dwu- i półramienny krzyż - odwrócona Pilawa Potockich. Całość chroniona daszkiem z krzyżem. Figura w birecie i z krucyfiksem. Jest to fundacja prymasa Teodora Potockiego

  • Łowicz (gm. i pow. Łowicz, ): w kolegiacie, w kaplicy św. Anny wzniesionej w latach 1635-1640 ku czci prymasa Jana Wężyka jest XVIII-wieczny ołtarz Jana N. projektu Karola Baya, którym zajmowało się tutejsze Bractwo Nepomuckie (zobacz więcej szczegółów dotyczących Bractwa, jego powołania i ołtarza >>). Ołtarz jest imponujący, cały w złoceniach, zwieńczony Językiem w promienistym otoku i chmurkami, na których przysiadły amorki. Jego usytuowanie jest takie, aby zapewnić przed nim odpowiednią przestrzeń dla gromadzących się członków Bractwa. Dobrej klasy obraz z roku 1735, fundowany przez prymasa Teodora Potockiego, przedstawia sympatycznego Jana z krucyfiksem w chwili wieńczenia koroną męczeństwa przez anioła z palcem na ustach. Twarz świadczy o dużej klasie malarza, a są spekulacje oparte na niejakim podobieństwie kompozycyjnym z krakowskim obrazem z kościoła pijarów, że mógł być nim ktoś z kręgu Szymona Czechowicza. Na głowie umieszczono metalowy złocony biret zdobiony jakimiś klejnotami bądź szkiełkami i aureolę ze złotych gwiazd. W wydzielonym prostokątnym polu - niczym w komiksie - przedstawiono scenę Spowiedzi Królowej. Obok Jana na ołtarzu otwarta Księga, prawą stronę kompozycji zamyka kotara stanowiąca przeciwwagę dla siedzącego na obłoku anioła. Czytelność kompozycji zaciera nieco rokokowa regencyjna złota koszulka Jana, pięknie trybowana, wykonana z motelu w dwóch odcieniach złota, założona być może na okoliczność erekcji Bractwa w roku 1737. Unikalna sprawa - podobna koszulkę pamiętam tylko z obrazu w Leśnie na Kaszubach (niestety skradziona >>). Jeszcze bardziej wyjątkowe są wota przyczepione do obrazu (!): widać złoty Język w Gwieździe,  serca, krzyżyki i plakietki. Na jednej z nich z trudnością dostrzegłem postać duchownego (kanonika kolegiaty?) klęczącego przed Janem. Scenę umieszczono na owalnym polu otoczonym esowatym ornamentem. Liczne wota zniknęły na przestrzeni wieków - zostały po nich puste miejsca. Nad obrazem, a pod Językiem, umieszczono otwartą księgę, a na niej napis:
     

    ŚWIĘTEGO
    JANA NE=
    POMUCENA
    KONFRA=
    TERNIA

    KONFEDERACŸA
    1764.
    DO TEGO
    OŁTARZA
    PRZENIEŚIONA

    Świadczy on zapewne o przeniesieniu ołtarza, a wraz z nim siedziby Bractwa, z innego miejsca w kolegiacie. W sumie - ołtarz to dużej klasy obiekt, obowiązkowy dla Miłośników Nepomuków

  • zwłaszcza ze względu na rolę, jaką pełnił w forsowaniu kultu w Polsce
  • Łowicz (gm. i pow. Łowicz, ): w kolegiacie, w ołtarzu Jana N. przechowuje się podarowane przez biskupa krakowskiego Kajetana Sołtyka cząstki relikwii (>>)

  • Łowicz (gm. i pow. Łowicz, ): w kolegiacie, na baldachimie ambony ustawiono piękną rokokową figurę Jana N. Autorem kompozycji fundowanej przez prymasa Adama Komorowskiego w roku 1764 jest warszawski rzeźbiarz Franciszek Antoni Vogt, czynny w w połowie XVIII wieku. Zwieńczenie baldachimu ambony rzeźbą Jana N., w połączeniu z popieraniem działalności tutejszego Bractwa Nepomuckiego (zobacz więcej szczegółów >>), ufundowaniem ołtarz i sprowadzeniu relikwii (>>) (zobacz wyżej) to wyraz forsowanych przez kierujących Kościołem Polskim tendencji nadaniu świętemu rangi nowego patrona Polski. Świadczy o tym sąsiedztwo figury św. Wojciecha, ale także zatwierdzenie tekstu pieśni, która wyraźnie mówi o takim patronacie

  • Łowicz (gm. i pow. Łowicz): we wnętrzu kościoła bernardynek NMP i św. Elżbiety, na tle balustrady chóru pod szafą organową stoi, wśród innych, rzeźba Jana N. z drugiej połowy XVIII wieku o cechach późnego baroku

  • Łowicz (gm. i pow. Łowicz, ): we wnętrzu kościoła Św. Ducha, w ołtarzu bocznym, znajduje się obraz Jana N. z około połowy wieku XVIII, w sukienkach rokokowych

  • - Łowicz (gm. i pow. Łowicz, ): na cmentarzu przy kościele Św. Ducha figurę Jana N. w 1855 roku ufundowali Paulina i Franciszek Bednarscy. Została ona rozebrana w 1910 na skutek zniszczenia

  • Łowicz (gm. i pow. Łowicz, ): w Muzeum na Starym Rynku 5 zobaczyć można XIX-wieczną szafkę kapliczki z drewnianą figurą Jana N. Drewno polichromowane (nad: T.S.)

  • Łowicz (gm. i pow. Łowicz, ): w miniskansenie przy Muzeum ustawiono kapliczkę z drewnianą polichromowaną figurką Jana N. Za cokół robi pień ściętego drzewa, nawet niespecjalnie gruby. Na min ustawiono zdobiona fryzem kostkowym podstawę, a całość chroni ładny daszek oparty na metalowych prętach i zwieńczony krzyżykiem (nad: G.W.)

 















^
Ostrów pow. Łowicz gm. Łowicz nr 12
 

Polichromowana rzeźba Jana N. w przydrożnej murowanej kapliczce (nad: Pietrosul)

 

^
Lisiewice Duże pow. Łowicz gm. Domaniewice  
 

Na wschodnim krańcu wsi, w pobliżu stawu Rydwan, znajduje się  murowana kapliczka słupkowa z drewnianą polichromowaną figurą Jana N. za szkłem. Napis na podstawie: "ŚW. / JANIE NEPOMUCENIE / OPIEKUJ SIĘ NAMI" (nad: Pietrosul)

 

^
Rogóźno pow. Łowicz gm. Domaniewice  
 

Drewniana figura Jana N. w murowanej kapliczce przy jeziorze Okręt, 1898 (nad: T.S.)

 

^
Skaratki pow. Łowicz gm. Domaniewice  
 

Miejsce to leży na granicy województw rawskiego (X. Łowickiego) i łęczyckiego. Jest tu murowana kapliczka koło drogi i mostku przerzuconego nad strugą, a w oszklonej wnęce, bezlitośnie pomalowana srebrolem, drewniana figura JN. Duże wrażenie robią jej oczy potraktowane niebieską farbką. Na cokole napis fundacyjny Mikołaja i Piotra Brutków, z roku 1880: "FONDATOZY / MIKOŁAIJ / PIOTR BRUTKA / ROKU 1880" (nad: W.K.)


Powiat Żyrardów - część należąca do Ziemi Sochaczewskiej (7 + 2)










  • Puszcza Mariańska (gm. Puszcza Mariańska, pow. Żyrardów): niedaleko mostku na rzeczce Korabiewka (schodzi się do niej po schodkach) jest murowana kapliczka domkowa, z dwuspadowym daszkiem i otworem wejściowym zamkniętym metalowa kratą, w niej drewniana polichromowana figurka Jana N., zapewne przed połową XIX-wieku (według jednego ze źródeł - z połowy XVIII wieku), wykonana w manierze barokowej. Jan stoi w kontrapoście, trzyma nowy krucyfiks wetknięty w rękę bez związku z ułożeniem rąk, ma biret i dobrze oddane fałdy szat

  • -/¿ Puszcza Mariańska-Wycześniak (gm. Puszcza Mariańska, pow. Żyrardów, )): niedaleko miejsca gdzie szosa 719 przekracza rzeczkę, stoi murowana kapliczka domkowa, z dwuspadowym daszkiem i oszklonym zakończonym półokrągło otworem wejściowym o ładnych szprosach. Kapliczka jest odwrócona tyłem do drogi. Miejsce jest ewidentnie nepomuckie, niestety wewnątrz jest gipsowa figura MB (uwaga: należy potwierdzić w źródłach słuszność przypuszczeń o nepomuckości obiektu)

  • Olszanka (gm. Puszcza Mariańska, pow. Żyrardów, ???): obraz "Nokturn - kapliczka z figurą św. Jana Nepomucena" z roku 1918 namalował Józef Rapacki, osiadły w Olszance. Wyspecjalizował się on w mazowieckich krajobrazach. Otwarte jest pytanie, czy na obrazie przedstawiono istniejący realnie widok z zachodniego Mazowsza, czy też jest to imaginacja utrzymana tylko w rzeczywistym klimacie podmokłych łąk okolic Puszczy Mariańskiej i Radziwiłłowa. Obraz natomiast jest bytem realnym i jako taki zaliczony zostaje - umownie - do Janów Ziemi Sochaczewskiej województwa rawskiego. Dzieło wystawiono na aukcji Desy Unicum w kwietniu 2009 (nad: H.Jakóbczak)

  • - Wiskitki (gm. Wiskitki, pow. Żyrardów, ): przydrożna kapliczka ponepomucka z końca XVIII wieku, murowana z cegły, tynkowana. Dawniej posiadała cechy barokowe - urozmaicenie frontonu zamarkowanymi kolumienkami flankującymi wejście. Czworoboczna z wejściem zamkniętym łukiem koszowym. Dach namiotowy, kryty dachówką. Dziś w dobrym stanie, bardzo blisko szosy nr 50 (ul. Żyrardowska), przy skrzyżowaniu z ul. Błońską, w bezpośredniej bliskości Pisy Gągoliny opływającej ją od wschodu. W roku 1967 wewnątrz stała jeszcze barokowa XVIII-wieczna rzeźba Jana N., która zniknęła w nieustalonym czasie. Zachowało się metalowe ogrodzenie i stolarka, dziś wewnątrz rezyduje św. Antoni (nad: Piotr Bielawski)

  • Wiskitki (gm. Wiskitki, pow. Żyrardów, ): w lewej nawie bocznej kościoła Wszystkich Świętych i św. Stanisława rezyduje ładna drewniana figura Jana N. z nowym krucyfiksem wetkniętym w ręce. Nie jest znany ewentualny związek tej figury z opisaną powyżej kapliczką (nad: AMG)

  • Miedniewice (gm. Wiskitki, pow. Żyrardów): podczas wycieczki zorganizowanej w celu utopienia Marzanny znaleźliśmy ołtarz nepomucki w  w Miedniewicach koło Żyrardowa. Obraz jest bardzo ciemny i przyglądaliśmy mu się dłuższą chwilę nie będąc pewnym, czy to na pewno On. Lecz wątpliwości rozwiały się po obejrzeniu predelli, na której zobaczyć można wspaniałą w swej naiwności scenę topienia Jana w Wełtawie. Zdjęcie nie było możliwe z powodu trudnych warunków oświetleniowych

  • Miedniewice (gm. Wiskitki, pow. Żyrardów): w tym samym kościele NMP znaleźć można ołtarzyk szafkowy z około połowy wieku XVIII, w którym umieszczono obraz przedstawiający męczeństwo JN z roku 1802

  • Radziejowice (gm. Radziejowice, pow. Żyrardów): w sieni radziejowickiego pałacu, od ogrodu, zawieszono obraz St. Czajkowskiego przedstawiający polski krajobraz z kapliczką. Jedna z dwu zwróconych do siebie plecami figur to niewątpliwie Jan Nepomucen. Dopiero podczas kolejnej wizycie w pałacu skojarzyłem, że znam tę kapliczkę - jest to obiekt z Krakowa-Podgórza-Przewozu (>>)

  • Mystkowice (gm. i pow. Łowicz, woj. łódzkie, ): w tej miejscowości na granicy dawnego X. Łowickiego, nad rzeką Bobrówką, która najprawdopodobniej była właśnie granicą województw rawskiego (X. Łowickiego) i łęczyckiego, przy drodze nr 703, około 2 km za wsią Chruślin w kierunku Łowicza, stoi Jan w szczerym polu. Ja fotografowałem go w ulewnym deszczu, W.K. - w warunkach zimowych, S.S. - w lecie. Przez czas jakiś Jan ten występował w tym spisie podwójnie, również jako Jan z Chruślina. Udało się sprawę wyjaśnić i dokonać deduplikacji












 

Powiat Warszawa-Zachód - część należąca do Ziemi Sochaczewskiej (2)


 

^
Cholewy pow. Warszawa-Zachód gm. Błonie  
 

Jest tu Nepomuk, którego kiedyś odwiedziliśmy, lecz został zapomniany. Ponownie wizytowałem go w marcu 2006, szczęśliwie stoi bez uszczerbku, a wyłamane z cokołu płyty z rytymi herbami fundatorów to zbrodnia popełniona już przed rokiem 1998 - co oczywiście nie zmniejsza haniebności tego czynu. Figura stoi na posesji Ryszarda Sot[a], syna Ireny. Pochodzi sprzed II wojny światowej, ale data jej powstania nie jest znana. Została zakupiona od Jana Chruścińskiego z Warszawy i przywieziona Utratą w łodzi. Figura była malowana: biała komża, czerwona szata, czarny biret. Jan jest kamienny, w typowej, lecz zawsze pięknej pozie (kontrapost + adoracja). Ustawiono go na prostopadłościennym cokole, zachowała się jedna z płaskorzeźb na tylnej ścianie, lecz jest mocno zniszczona i zamalowana. Jest to jeden z ładniejszych Nepomuków z okolic podwarszawskich. Założono tu punkt WayPointGame


^
Bieniewice-Witanów pow. Warszawa-Zachód gm. Błonie ul. św. Jana / Błońska
 

Piękna rokokowa figura z Bieniewic - Witanowa z 1761 (64?) roku stała do niedawna w szczerym polu, niedaleko przejazdu kolejowego. Dawniej wyznaczała trakt do Poznania, dziś droga odsunęła się od niej. Najładniej wyglądała w sierpniu, kiedy otacza ją dojrzałe zboże. Rzeźba była regularnie malowana, czasem widać na niej jednocześnie kilka warstw farby. Cokół zdobi misterna rokokowa bordiura, a w niej inicjały, Mateusza Bieńkowskiego (M.B., pozostałe litery to zapewne skrót pełnionych przez niego funkcji), ówczesnego właściciela Bieniewic:
 

M.        B.
N.        T.
 C
C         V
A         D
1764

Inskrypcja to jest widoczna, to znów zamalowana, a najczęściej wyglądała spod łuszczącej się farby. Założono tu punkt WayPointGame.


Za plecami Jana ciągnie się ulica, która od niedawna (?) nosi imię Św. Jana.

Istnieje pewna stara pocztówka z 1915 roku, na której żołnierze niemieccy leżą w położonych koło torów okopach koło - jak głosi podpis - fortu IX koło Warszawy ("Vor dem Fort 9 bei Warschau", ze zbiorów Pawła Stalha). Fort IX to ten na Czerniakowie w Warszawie, co wskazywałoby na Jana z Augustówki  (zobacz >>). Na niewyraźnym zdjęciu nie ma śladów przystanku "Św. Jan" kolejki wąskotorowej, ale może w tych latach to był po prostu kawałem utwardzonej łąki? Tylko te dwie podwarszawskie rzeźby stoją/stały koło torów (w grę wchodzi jeszcze Jan Służewiecki). Zagadka wymaga dalszych badań. Jeśli masz stare zdjęcia jednej lub drugiej okolicy - odezwij się!

W październiku 2014 otrzymałem niepokojąca wiadomość (M.A.) o zniknięciu tej figury! Szczęśliwie okazało się, że nieobecność Jana jest chwilowa i powodem jest tylko renowacja, a nie zakusy na kawałek gruntu, i w roku 2015 Nepomuk powrócił. Pola gdzie stał zostały odrolnione i obecnie są masowo zabudowywane domkami jednorodzinnymi. Jan został przesunięty około 50 m na wschód i znajduje się teraz u wylotu ul. św. Jana przy ul. Błońskiej. Szkoda, że utraciliśmy piękny widok, ale mogło skończyć się znacznie gorzej. Rzeźba i cokół zostały oczyszczone z warstw farby, odświeżone i zabezpieczone, dodano metalową barierkę i wybrukowano podstawę. Poprawiona została czytelność inskrypcji, dodano też nową, na cokole z prawej strony z nazwami sponsorów "TAB KONCENTRATY / Dawtona / KIEL-BRUK". Chwała im, oraz Sołectwu Bieniewice, za przeprowadzony remont, choć umieszczenie takiej inskrypcji na cokole nieco kłóci się z barokową zasadą modestii (uzup: M.A.)



^

Dawne Województwo Płockie (41 + 10)

zobacz Nepomuki d. woj. płockiego na mapie Google (>>)

Województwo to [Płockie] ] Prusami książęcemi i krańcem województwa Chełmińskiego Prus polskich. Tutaj na małej przestrzeni, od wsi Zielunia ku Działdowu, granicę pruską stanowiła rzeczka Działdówka. Na wschód graniczyło z księstwem a później województwem Mazowieckiem (najpóźniej, bo roku 1526, do Korony wcielonem), mianowicie z ziemią jego Ciechanowską. Granicę od tej ziemi stanowiły miejscami rzeczki: Orzyc i Lidynia, a z ziemią Wyszogrodzką od Blichowa i Bodzanowa do Wisły, strumień Mułtawa. Na południe od ziemi Wyszogrodzkiej odgraniczała rzeczka Płonna, a od województwa Rawskiego Wisła, na przestrzeni od ujścia Mułtawy do ujścia Skrwy. Zachodnią ścianę od ziemi Dobrzyńskiej tworzyła Skrwa, od wsi Piotków w dół ku Wiśle. Województwo Płockie zajmowało przestrzeni w wieku XVI mil kwadratowych 701/3 i dzieliło się na 8 małych powiatów: Płocki, Bielski, Raciąski, Sierpski, Płoński, Szreński, Niedzborski i Mławski. Z tych trzy ostatnie, położone między rzeką Wkrą i Prusami, oraz ziemią Ciechanowską, nosiły miano ziemi Zawskrzeńskiej.


Ziemia Płocka województwa płockiego

zobacz Nepomuki Ziemi Płockiej na mapie Google (>>)





Powiat Płock

(9)

część należąca do d. woj. płockiego, pozostałe w granicach Ziemi Gostyńskiej d. woj. mazowieckiego (zobacz >>)

zobacz Nepomuki powiatu Płock na mapie Google (>>)

  • Płock (gm. i pow. Płock, ): na wzgórzu, w zaroślach przy ulicy Harcerskiej w dzielnicy Imielnica stoi piękna kamienna figura Jana N. Figura twarzą zwrócona jest w stronę parowu (jaru?) zwanego tu "Pisencją", którym niegdyś być może płynęła odnoga Wisły. Jan ma wtórny ceglany cokół, biret i krzyż. Utracił natomiast atrybut (palmę?) z prawej dłoni (nad: N.H.)
  • Płock (gm. i pow. Płock, ): na cmentarzu przy ul. Kobylińskiego, na anonimowym nagrobku stoi kamienna figura Jana N. Jest to typowy, choć niezłej klasy wyrób jednej z wytwórni z końca XIX lub początku XX wieku. Na podstawie napis ty Janie Nepomucenie módl się za nami" (nad: N.H.)
  • Płock (gm. i pow. Płock, ): Muzeum Mazowieckie przy Tumskiej 8 przechowuje drzeworyt z wizerunkiem Jana N. (nr inw: MMP/E/5916) wydrukowany przez drukarnię Władysława Łazarskiego w roku 1921, z użyciem klocka drzeworytniczego z II połowy XVIII wieku autorstwa anonimowego "Mistrza N.M.P. z Mariazell". Odbitka ukazuje św. Jana Nepomucena z krucyfiksem i palmą męczeństwa, stojącego na niewysokim barokowym postumencie, otoczonego kwiatami i dwoma aniołami wzlatującymi z obłoków w górnych narożnikach kompozycji. Święty ma na sobie strój liturgiczny, tj. czarną sutannę i czarny biret, białą komżę w pionowe pasy i jasnoróżowy mucet z różowym podbiciem, głowę otacza aureola z kremowym kręgiem w środku i różowym promienistym kręgiem na obwodzie. Kwiaty kolorowane różowo, pomarańczowo, żółto, niebiesko i zielono. Powierzchnia zielononiebieska, a tło szarozielone. Liczne partie drzeworytu posiadają gęste kreskowanie. Wizerunek został ujęty w czarną ramkę, górne narożniki ścięte. Muzeum Tatrzańskie w Zakopanem, Muzeum Narodowe w Warszawie i Biblioteka Jagiellońska w Krakowie przechowują inne odbitki z tego samego klocka (nad: BSM, źródło: Wirtualne Muzeum Drzeworytów Ludowych przy Muzeum Etnograficznym im. Seweryna Udzieli w Krakowie)
  • Drobin (gm. Drobin, pow. Płock, ): w kościele św. Stanisława, w kaplicy, znaleźć można obraz ołtarzowy Jana N. z II połowy XVIII wieku
  • Zdziar Wielki (gm. Staroźreby, pow. Płock): jest tu czynna pracownia rzeźbiarska małżeństwa Kopczyńskich, a w niej co najmniej jeden Jan N., ludowy, drewniany i polichromowany, bez mantoletu, ze wzorkami na komży (nad: Pietrosul)
  • Goślice (gm. Bielsk, pow. Płock, ): na zakręcie drogi przed tą miejscowością, na nadbrzeżnych łąkach koło cieku wodnego, na murowanym dwuczłonowym cokole niewielka kamienna zamalowana "na gęsto" figurka Jana N. z 1906 roku w birecie

zobacz pozostałe Nepomuki dzisiejszego powiatu, z części należącej do Ziemi Wyszogrodzkiej woj. mazowieckiego >>







^
Płock pow: Płock gm: Płock ul. Tumska 3a
 

W starym budynku Muzeum Diecezjalnego przy Tumskiej 3a w przechowywana jest drewniana figura Jan N. pochodząca z Goleszyna (zobacz niżej), przekazana tu ze względu na zniszczenie i brak środków na konserwację. Rzeźbę wykonano na przełomie XVIII i XIX wieku. Jan ma palmę w lewej ręce, a prawą trzyma na piersi - być może niegdyś tkwił w niej krzyż (nad: P.Bielawski). Przypomina nieco znacznie młodsze kurpiowskie (>>) Nepomuki A. Kaczyńskiego lub te Golanki, Kadzidła, Jeglijowca czy Szafranek

 

^
Płock pow: Płock gm: Płock ul. Tumska 3a
 

W Muzeum Diecezjalnym prezentowana jest niewielka lecz bardzo ciekawa figurka Jana N. Jest to drewniana rzeźba przedstawiona w postaci postaci klęczącej na chmurkach, a kompozycja ta ma za podstawę trójnożny wolutowy cokół przypominający dół barokowego świecznika. Wśród obłoków główki anielskie, uszkodzone dłonie Jana, biret, widoczne resztki złocenia, XVIII wiek (nad: M.Muryn)


^
Zagroba pow: Bielsk gm: Płock  
 

Szablonowa figura Jana Nepomucena z jednej ze współczesnych wytwórni dewocjonaliów ustawiona na dużym murowanym trójstopniowym cokole. Istnieje podejrzenie, że był tu poprzednio inny, starszy posąg Jana N. Obiekt usytuowany w dawnym parku dworskim na brzegi Sierpienicy, kilkaset metrów od jej źródeł, co pięknie łączy go z Nepomukiem w skansenie w Sierpcu (zobacz niżej), gdzie rzeka ta wpada do Skrwy (uwaga: należy sprawdzić istnienie i ew. losy poprzednika tej figury) (nad: Thomas)


^
Powiat Sierpc (18 + 7)
zawierający dawnej również zachodnie tereny dzisiejszego powiatu żuromińskiego (zobacz >>) i część północną dzisiejszego powiatu płockiego (zobacz >>)

zobacz Nepomuki powiatu Sierpc na mapie Google (>>)

 






Sierpc (gm. i pow. Sierpc): w Muzeum Wsi Mazowieckiej, w Parku Etnograficznym, czyli w sierpeckim skansenie (>>) znajdują się:
  • drewniana figura Jana N. na słupie, typowa dla pogranicza wschodniej części Ziemi Płockiej i zachodnich Kurpi. Jan ma rozpostarte ręce, a wokół głowy aureolę z siedmioma (!) gwiazdami. Kapliczkę wykonał Edmund Nowakowski (ur. 22.07.1933 w Brzeszczkach Dużych) na regionalny konkurs "Ludowe kapliczki drewniane" zorganizowany przez Muzeum w 1981 roku. M.R. donosił, że w marcu 2007 obiekt zniknął ze swego miejsca w związku z budowa oczyszczalni - być może przeniesiony zostanie do innej lokalizacji. Kolejny wysłannik Bractwa Nepomuckiego S.Ł. informował z kolei, że w sierpniu 2008 Jan już był eksponowany, choć przeniósł się nieco bliżej wejścia i został oczyszczony z zielonych glonów, zmienił też krzyż
  • ludowa grubociosana rzeźba Jana N., w kapliczce skrzynkowej, uroczo naiwna, bo Chrystus na krucyfiksie jest niewiele mniejszy od Jana. Kapliczka zawieszona jest na drzewie
  • niewielka figura Jana N. przechowywana w Galerii Rzeźby Ludowej, pozbawiona dziś atrybutów, a wykonana w roku 1837 na potrzeby jednego z mazowieckich dworów. W magazynie muzeum już od lat 70. (nad: Thomas)
  • rzeźba "Św. Jan Nepomucen" z roku 1980 (nr inwent. 2260, szer. 25 cm, wys. 70 cm) autorstwa Wacława Skirzyńskiego (ur. 31.05.1912 we wsi Rumunk-Chwały, zm. 14.01.1991) (nad: Pietrosul)
  • rzeźba "Św. Jan Nepomucen" z roku 1973 (nr inwent. 677, szer. 10,5 cm, wys. 50 cm) autorstwa Henryka Wierzchowskiego (ur. w 1937 r. w Zawidzu Kościelnym, zm. 2.04.1990) (nad: Pietrosul)
  • rzeźba "Św. Jan Nepomucen" z roku 1972 (nr inwent. 135, szer. 9 cm, wys. 33 cm) autorstwa Jana Krajewskiego (ur. 15.03.1935 w Zawidzu Kościelnym) (nad: Pietrosul)
  • rzeźba "Św. Jan Nepomucen" z roku 1974 (?) (nr inwent. 1714, szer. 17,2 cm, wys. 27,3 cm) autorstwa Alfredy Krajewskiej (z d. Sulkowskiej) z Zawidza Kościelnego (ur. 10.08.1938 we wsi Rakszawa koło Łańcuta)

^
Sierpc pow: Sierpc gm: Sierpc pl. Wyszyńskiego
 

Również w Muzeum Wsi Mazowieckiej, ale w głównej siedzibie zlokalizowanej w ratuszu, we foyer, od zawsze stoi drewniana ludowa, spora rozmiarami figura Jana Nepomucena z krzyżem i książką w rękach (nad: Thomas) (uwaga: należy upewnić się, że obiekt ten nie jest tożsamy z żadnym z wymienionych powyżej)

 















  • - Sierpc (gm. i pow. Sierpc, ): stare opisy (1756, wizytacja bpa Eustachego Szembeka) podają, że w kościele farnym św. Wita, Modesta i Krescencji, w czwartym ołtarzu,  w jego drugiej kondygnacji znajdowała się figura Jana Nepomucena. Niestety nie ma tam już ani tego ołtarza, ani figury, a jej losy są nieznane
  • - Sierpc (gm. i pow. Sierpc, ): przy moście w ciągu ulicy Wojska Polskiego, przy drodze prowadzącej do klasztoru stała kiedyś oszklona kapliczka z figurą Jana N. Źródło (wspomnienia Antoniego Jankowskiego, 1996) podaje co prawda, że był to Jan Chrzciciel, ale wśród wielu pomyłek tego rodzaju ta nie byłaby pierwsza, a bliskość mostu wskazuje raczej na JN. "Księga pamięci Żydów sierpeckich) wspomina o kapliczce z trzema rzeźbami przed mostem, jest ona tez znaczona na planie miasta z roku 1800 lub 1801. Miała ona zostać zniszczona przez Niemców w roku 1941, a figurę wrzucono do rzeki (nad: Thomas)
  • Piastowo Stare (gm. i pow. Sierpc, ): w pobliżu potoku Struga stoi kamienny Jan N. birecie, z krucyfiksem, na prostokątnym cokole. Obiekt ten kilkakrotnie zmieniał miejsce pobytu - podobno w obliczu zapowiedzi zniszczenia przez Niemców w czasie II wojny światowej mieszkańcy nocą przenieśli go na drugi kraniec wsi (zachodni) nad ciek wodny, w krzaki. Stał tam do czasów rozpoczęcia melioracji, kiedy to ponownie został przeniesiony wyżej, pod ogrodzenie ostatniego domu we wsi. W roku 2010 właściciel domu, z uwagi na brak fundamentu pod rzeźbą, która stała bezpośrednio na ziemi, po wymurowaniu fundamentu przeniósł go o 2-3 metry na wschód. Na tyle głowy Jana znajduje się ślad po mocowaniu żelaznej aureoli - dziś jej nie ma. Piaskowcowa rzeźba, o rozwianej sutannie, w kontrapoście, z krzyżem i palmą, najprawdopodobniej nie powstała w żadnym z lokalnych warsztatów, a jej ufundowanie można być może wiązać z tutejszym dworem
  • - Goleszyn (gm. i pow. Sierpc, ): miejsce ponepomuckie - był tu na przykościelnym cmentarzu, w kapliczce na wysokim słupie, barokowy drewniany Jan N. z przełomu XVIII i XIX wieku, ale ze względu na zniszczenie i brak środków na konserwację rzeźby przekazano go do Muzeum Diecezjalnego w Płocku (zobacz wyżej), gdzie eksponowany jest w starym budynku muzeum (nad: P.Bielawski)
  • -/¿ Bledzewo (gm. i pow. Sierpc, ):  przy Strudze Bledzewskiej stoi do dziś kapliczka z figurką NMP. Ponoć do końca XX wieku była w niej figura Jana N., która została zamieniona na obecną przez jedną z mieszkanek wsi bez porozumienia z innymi. Niezachowana tablica fundacyjna, odsłonięta i zniszczona podczas ostatniego remontu, głosiła: "w 1933 roku POD IM. ŚW. Jana BUDOWAŁ Józef Jan PRZYBYSZEWSKI BLEDZEWO" (uwaga: należy upewnić się co do tożsamości dawnej figury, ustalić jej losy po usunięciu z kapliczki) (nad: Thomas)
  • -/¿ Grodkowo-Zawisze (gm. i pow. Sierpc): na polu Jana Janiszewskiego znajdowała się prawdopodobnie figura Jana N. (uwaga: należy potwierdzić w kolejnych źródłach) (nad: Thomas)
  • - Dziembakowo (gm. i pow. Sierpc, ): po prawej stronie mostu, przy stawie, w okolicy dawnego dworu Umińskich stała figura Jana N. Została zniszczona przez hitlerowców (nad: Thomas)
  • Gozdowo (gm. Gozdowo, pow. Sierpc, dawniej pow. Płock, ): w tutejszym kościele jest feretron z olejnym obrazem przedstawiającym Jana N., z krzyżem i gołą głową, w towarzystwie aniołka trzymającego otwartą Księgę. W tle stół z palmą męczeńską. Obraz namalowano w XVIII wieku, a w feretronie umieszczono go wtórnie, w nieustalonym czasie. Parafia Gozdowo w roku 1792 otrzymała od papieża Piusa VI wieczny odpust na dzień św. Jana Nepomucena, obchodzony 16 maja. Może z tym momentem należy wiązać powstanie obrazu (nad: Thomas)
  • Bonisław (gm. Gozdowo, pow. Sierpc, dawniej pow. Płock, ): w nowym kościele św. Stanisława, wybudowanym w latach 70. XX wieku, znaleźć można XIX-wieczny obraz Jana N. ocalony z pożaru starej świątyni w roku 1942 (nad: Thomas)

     

  • Mochowo (gm. Mochowo, pow. Sierpc, ): przy rozwidleniu dróg do Tłuchowa Ligowa, nieopodal stawu i kościoła figura Jana N. - kopia oryginalnej rzeźby (zobacz niżej) wykonana przez miejscowego rzeźbiarza ludowego w drugiej połowie XX wieku. Drewniana, grubociosana, bez atrybutów, umieszczona na wysokim słupie, osłonięta szybą, dobrze oddająca charakter wzorca. Niestety rzeźba ma już głębokie spękania. Jest już spatynowana na tyle, że można wziąć ją za znacznie starszą. Ciekawostką jest wykonany z metalu biret Jana, zapewne w celu ochrony rzeźby przed wodą
  • Mochowo (gm. Mochowo, pow. Sierpc, ): na chórze w kościele św. Marcina przechowuje się oryginalną drewnianą figurę Jana N. z kapliczki przy stawie, z początku XIX wieku (zobacz wyżej). Figura ta również ma metalowy biret, zapewne wtórny (nad: P.Bielawski)
  • Mochowo (gm. Mochowo, pow. Sierpc, ): w kościele św. Marcina południowy ołtarz boczny flankuje po prawej stronie figura Jana N. z II połowy XVIII wieku. Jan ma szeroki gest rąk, zapewne trzymających kiedyś krzyż znacznie większy niż ten dzisiejszy, i futrzastą mozzettę. Stoi w lekkim kontrapoście (nad: Thomas)
  • Dobrzenice Małe (gm. Mochowo, pow. Sierpc, ): mały drewniany ludowy grubociosany Jan N. z krzyżem w rękach, umieszczony w drewnianej kapliczce na słupie, na granicy majątków Kotarczyn i Przybojewo. Połowa XIX wieku. Niedawno (2005) wymieniono skrzynkę kapliczki (uwaga: figura ta przejściowo figurowała również pod hasłem sąsiedniej wsi Bożewo-Kolonia, bywa również wymieniana pod hasłami Kotarczyn i Przybojewo)
  • - Bożewo (gm. Gozdowo, pow. Sierpc, dawniej pow. Płock, ): według akt wizytacji tutejszego kościoła z roku 1817 znajdował się w tu, w ołtarzu św. Andrzeja, wizerunek Jana N., zapewne obraz. W nieznanym momencie w czasie ołtarz  zlikwidowano (nad: Thomas)
  • Choczeń (gm. Mochowo, pow. Sierpc): przy młynie wodnym i starej przeprawie przez rzekę Skrwę stoi kapliczka-szklana klatka z resztką drewnianej figury Jana N. Zdjęcie z 1979 roku ukazuje go na słupie. W roku 2006 był już destruktem znacznie posuniętym w rozpadzie, od tej pory niewiele się zmieniła, usunięto tylko stłuczone szybki z tyłu i z boku (nad: P.Bielawski)
  • Zglenice Duże (gm. Mochowo, pow. Sierpc): przy szosie Mochowo-Sierpc, na początku wsi przy wjeździe od południa, po jej wschodniej stronie, stał do lata 2011 destrukt pięknego słupowego Nepomuka z końca XIX wieku. Obiekt ten wymieniony jest w Katalogu Zabytków Sztuki w Polsce (1971), choć opisany tam mylnie jako Matka Boska w koronie. Pięciogwiaździsta metalowa aureola jednoznacznie przesądza o identyfikacji. Aureola przymocowana jest do słupa. Słup i rzeźbę w roku 2010 powaliła na ziemię burza. Obiekt został zabezpieczony, czeka na wyeksponowanie jak zostanie podjęta stosowna decyzja co do miejsca. Jego aureolę odziedziczył następca (zobacz niżej) (nad: P.Bielawski)
  • Zglenice Duże (gm. Mochowo, pow. Sierpc): na miejscu starego Jana N. (zobacz wyżej) postawiono nową figurę JN, poświęconą 27 sierpnia 2011. Powstała ona w Zawidzu Kościelnym, w pracowni Państwa Krajewskich, a główna inicjatywa należała do Agaty Warczachowskiej z Żuków i Tomasza Kowalskiego. Prócz widocznego krzyża, bez palmy, w prawym ręku trzyma Księgę. Metalowa aureola pochodzi od poprzedniego Nepomuka, którego miejsce zajęła ta rzeźba (zobacz wyżej). Całe zamierzenie - w tym wydanie książki A. Warczachowskiej i T. Kowalskiego "Milczący świadkowie mijających lat" - zostało zrealizowane w ramach dofinansowania ze środków Programu Działaj Lokalnie VII Polsko-Amerykańskiej Fundacji Wolności realizowanego przez Akademię Rozwoju i Filantropii w Polsce oraz Lokalnej Organizacji Grantowej - Regionalnego Centrum Edukacji Ekologicznej w Płocku - RCEE, Basell Orlen Polyolefins i Petro-Investment. Uroczystość poświęcenia uzupełniały występ chóru i dziecięcego zespołu regionalnego, wystawa fotografii okolicznych Janów i prezentacja multimedialna (nad: P.Bielawski)
  • Skoczkowo (gm. Zawidz kościelny, pow. Sierpc, ): mocno zniszczona figura Jana N., trudna do zauważenia z drogi. Jan pierwotnie stał nad stawem, zwolnił jednak miejsce dla transformatora i został przeniesiony na teren pobliskiej posesji. Dziś stoi w ogródku, za ogrodzeniem, na prowizorycznym cokole z kamieni polnych pomalowanych na niebiesko. Figura też jest malowana na niebiesko, biało i czarno, przy czym biała farba spływa z twarzy rzeźby. Została obroniona przez właścicieli posesji przed wywiezieniem (nad: P.Bielawski)












^



Powiat Żuromin (4)
część na zachód od rzeki Wkry, należąca dawnej do powiatu sierpeckiego d. woj. płockiego I RP (zobacz >>). Pozostała część należała do Ziemi Zawkrzeńskiej woj. płockiego (zobacz >>)

zobacz Nepomuki powiatu Żuromin na mapie Google (>>)

  • Zieluń (gm. Lubowidz, pow. Żuromin, dawniej pow. Sierpc, ): w tej  leżącej nad Wkrą granicznej miejscowości Mazowsza, jest kościół pod wezwaniem Jana N. począwszy od drugiej połowy XVIII wieku (dawniej św. Trójcy). Obecny budynek pochodzi z lat 1872-1874, w nim zapewne co najmniej jeden wizerunek Jana (wpis do rejestru zabytków nr 1489/07 z 22.10.2007)
  • Bieżuń (gm. Bieżuń, pow. Żuromin, dawniej pow. Sierpc, ):  metalowy (!) Jana N. na kamiennym cokole w formie pnia drzewa, modnej na przełomie XIX i XX wieku. Jana ustawiono nad Wkrą, niedaleko mostu, na wzniesieniu umocnionym przed wylewami rzeki kamienną ławą. Na cokole napis: "Święty Janie Nepomucenie chroń nas od niesławy w życiu i wieczności". Należy do grupy identycznych lub bardzo podobnych figur wykonanych zapewne w jednym zakładzie, z jednego odlewu lub z nieco zmodyfikowanego wzorca (zobacz identyczne Janowo, Lipniki Stare, oraz prawie identyczne Kurzeszyn, Suche, Zabiele czy Rozbity Kamień (już na Podlasiu >>)
  • Lutocin (gm. Lutocin, pow. Żuromin, dawniej pow. Sierpc): jest tu kapliczka z 1837 roku ze słynną późnogotycką rzeźbą Piety (dziś kopia). W niszy jej słupa umieszczono figurę Jana N. z pustymi rękoma, zapewne współczesną kapliczce. Jan jest nieco zasłonięty przez krzaki i brudną szybkę (uwaga: wygląda na to, że Jan jest bezbrody, co w połączeniu szatą raczej diakona niż kanonika oraz z brakiem atrybutów w dłoniach nakazuje upewnić się w dostępnych źródłach co do identyfikacji rzeźby. ISPAN nie ma wątpliwości) (nad: Thomas)
  • Boguszewiec (gm. Lutocin, pow. Żuromin, dawniej pow. Sierpc): prawie na granicy z powiatem sierpeckim stoi słupowa, drewniana i polichromowana figura Jana N., dziś wstawiona w szklaną ochronną klatkę. Służy za figurę grzebalną (nad: Thomas)




^



Powiat Płońsk (2)
część, pozostałe w granicach Ziemi Ciechanowskiej d. woj. mazowieckiego (zobacz >>)

zobacz Nepomuki powiatu Płońsk na mapie Google (>>)

  • Płońsk (gm. i pow. Płońsk, ): piękna drewniana barokowa figura Jana N. na wsporniku zawieszonym na zewnętrznym murze dawnego klasztoru Karmelitów Trzewiczkowych, od strony dziedzińca przy kościele. Osłonięta blaszanym daszkiem, z resztkami polichromii, barokowa, ustawiona na cokole z kartuszem z herbem Trzydwar i inskrypcją S. JAN NEPOM.... Krzyż na palmie, biret, bez aureoli. Na ścianie po obu stronach daszka umieszczono wyrobione w tynku gwiazdy
  • Płońsk (gm. i pow. Płońsk, ): drugi płoński Nepomucen to owalny obraz w szczycie bocznego ołtarza w kościele pokarmelickim św. Michała Archanioła. Przedstawia Jana N. klęczącego w pozie adoracji, za nim na stole lub ołtarzu Księga (uwaga: jest możliwe, że istnieje tu jeszcze jeden JN znany mi tylko ze wzmianki w literaturze. czeka na odnalezienie, chyba że jest to właśnie opisany obraz nepomucki)





^

Ziemia Zawkrzeńska województwa płockiego
(powiaty mławski, niedzborski, szreński)

zobacz Nepomuki Ziemi Zawkrzeńskiej na mapie Google (>>)




Powiat Mława (5 + 3)

zobacz Nepomuki powiatu Mława na mapie Google (>>)

  • Grzebsk (gm. Wieczfnia, pow. Mława, ): na skraju tej granicznej miejscowości stoi drewniana współczesna rzeźba Jana N. ustawiona na słupie. Podobna do tej z Wieczfni. Jest to Nepomuk przywrócony w swoim historycznym miejscu przez parafian w 250 rocznicę konsekracji kościoła
  • - Grzebsk (gm. Wieczfnia, pow. Mława, ): niestety nie wiem, co stało się z poprzednią figurą, którą zastąpiła ta opisana powyżej
  • Wieczfnia Kościelna (gm. Wieczfnia, pow. Mława, ): przy wjeździe do wsi od zachodu, od szosy gdańskiej, po stronie północnej drogi, na terenie gospodarstwa nr 98, stoi drewniana rzeźba Jana N., wygląda na nową, najwyżej 20-letnią. Stoi jednak na znacznie starszym słupie. Wskazuje to na ciągłość opieki nepomuckiej nad tym miejscem. Całość wykazuje znaczne podobieństwo do kurpiowskich (>>) figur słupowych (vide np. Połon, Cierpięta)
  • -/¿ Giżynek (gm. Strzegowo, pow. Mława, ): w okolicach tej miejscowości, na północny zachód od niej, przy polnej drodze przekraczającą strugę, znalazłem ładną ceglaną kapliczkę z 1935 roku. Oprócz sztucznych kwiatów wewnątrz nie było niczego. Prócz "nosa łowcy nepomuckiego" nie mam żadnych powodów aby sądzić, że był tam kiedyś Nepomuk. Ale miejsce jest bardzo urokliwe
  • Ratowo (gm. Radzanów, pow. Mława, ): w kościele św. Antoniego Padewskiego, w ołtarzu bocznym, jest obraz św. Jana Nepomucena z roku 1761, przemalowany
  • Konopki-Piaski (gm. Stupsk, pow. Mława, ): na prywatnej działce p. Stanisławy Sokołowskiej, koło oczka wodnego na dnie którego bije źródełko, w niewielkiej odległości od mostu na Dunajczyku, stoi ładna niszczejąca drewniana figura Jana N. na słupie, z początku XX wieku. Fundowana i remontowana przez właścicieli nieruchomości, wymieniane jest w jej kontekście nazwisko Raczkowskiego, znanego świątkarza z pobliskich Kurpi (>>). Związana z nią jest typowa legenda o przypłynięciu rzeźby z prądem wezbranej rzeki. Przed regulacją rzeki słup janowy zalewany był w czasie powodzi do połowy wysokości. W 1945 roku figura została wzmocniona prętem stalowym i opaskami usztywniającymi
  • -/¿ Kosiny Stare (gm. Wiśniewo, pow. Mława): KZSwP wymienia ludową, zapewne drewnianą figurę Jana N. na wysokim słupie. Już podczas opisywania tego obiektu, a więc w latach 60. XX wieku, był on w złym stanie i jest bardzo prawdopodobne, że już niestety nie istnieje (nad: Thomas) (uwaga: sprawdzić na miejscu stan aktualny)



^
Żurominek pow. Mława gm. Wiśniewo  
 

Katalog Zabytków Sztuki w Polsce wymienia drewnianą figurę Jana N. z roku 1754 w kościele parafialnym. Wizja lokalna potwierdza jej istnienie. jest to skręcona w kontrapoście rzeźba flankująca ołtarz, o gołej głowie i pustych już rękach ułożonych w geście trzymania krzyża. Krzyż ten (być może nieoryginalny) widać jeszcze na starym zdjęciu z KZSwP. Polichromia, z przewagą czerni i bieli (nad: Thomas, uzup: Pietrosul)


^

Powiat Ciechanów (1) - część w d. woj. płockim

zobacz Nepomuki powiatu na mapie Google (>>)

  • Rumoka (gm. Glinojeck, pow. Ciechanów, ): na prywatnym terenie, w grupie drzew, ludowy Jan N. na drewnianym słupie.  Jest to przydrożna drewniana kapliczka stojąca przy wjeździe do wsi, z pierwszej połowy XIX wieku, ze skromną drewnianą rzeźbą wewnątrz. Typ podobny do prezentowanego przez figury z powiatu sokólskiego, Kalinówki Kościelnej, Suchowoli, Zastocza i Peńskiego (wszystkie w muzeach lub kolekcjach). Obiekt jest w złym stanie, słup przechylony na prawo, stracił też iglicę wieńczącą niegdyś kapliczkę. W 2010 roku figura wypadła nawet na ziemię i została zabrana do domu właściciela, a potem oddana do renowacji. Był to skutek interwencji miejscowego Towarzystwa Opieki nad Zabytkami. Przy okazji remontu drogi zmieniono status działki i opiekę nad obiektem przejęła gmina. W maju 2011 kapliczka ciągle była pusta

uwaga: w trakcie jednej z wycieczek zanotowałem współrzędne nepomuckie: N 052° 47' 24.00", E 020° 28' 11.82", które nie łączą mi się z żadnym obiektem, a wypadają w środku Młocka. Zapewne pomyłka - należy sprawdzić

zobacz część dzisiejszego powiatu należącą niegdyś do Ziemi Ciechanowskiej woj. mazowieckiego >>

 





 

^
Powiat Działdowo (1) - część w d. woj. płockim

zobacz Nepomuki powiatu na mapie Google (>>)

  • Nick (gm. Lidzbark, pow. Działdowo, woj. warmińsko-mazurskie, ): w tej granicznej miejscowości (między Lidzbarkiem a Dłutowem, na granicy Prus, dawniej w powiecie mławskim) stoi specyficzny kamienny Jan N. Specyfika polega na tym, że rzeźba nie posiada nóg, a szata dotyka podstawy. Możliwe jest także uszkodzenie figury. Ustawiono ją na dużym kamiennym prostokątnym cokole, nad stawem (nad: Andrzej K.)


 

<<   wstecz | dalej >> 


  Źródła>>
^