@ !  Bookmark and Share 

INNE SZUFLADY :::LWOWSKA:::PODRÓŻE:::FOTO:::ŚREDNIOWIECZE:::AUTOR!:::STARE:::PRYWATNE:::© 


<<   wstecz | dalej >>

Rzeczpospolita > Korona > Prowincja Wielkopolska > województwo Mazowieckie >
Ziemie: Ciechanowska (Powiaty: Przasnysz, Ostrołęka), Łomżyńska (Powiaty: Kolno, Łomża, Ostrołęka)

KURPIOWSKIE NEPOMUKI

podstrona Nepomuków Mazowieckich (>>)
 

Mazowsze (>>)

posłuchaj:
THURI Frantisek Xaver:
Cantata honorem sanctiJoani Nepomuceni (1959)
- aria basso

 

 

zobacz Nepomuki d.woj.mazowieckiego na mapie Google (>>)

....współtwórz tę mapę!....


Kurpie - północna część-Mazowsza (>>) związana z dawną Puszczą Zieloną (Zagajnicą) i sąsiednią Puszczą Białą - leżą w dorzeczu środkowej Narwi. Ograniczone są od wschodu rzeką Pisą, od południa rzeką Narwią, na zachodzie środkowym biegiem rzeki Orzyc, na południowym zachodzie przekraczają dolny bieg rzeki Omulwi, a na północy sięga do dawnej granicy Prus Wschodnich - w dzisiejszym woj. warmińsko-mazurskim jest wieś Dąbrowy, tradycyjnie zaliczana do Kurpi. Są to tereny trzech dawnych starostw królewskich: łomżyńskiego, ostrołęckiego i przasnyskiego. Licząc inaczej - dawnych Ziem: Ciechanowskiej i Łomżyńskiej. Na podstawie zasięgu gwary kurpiowskiej do tego obszaru włączyć też należy północny skrawek Ziemi Różańskiej. W nowszych czasach - niedawno zlikwidowane województwo ostrołęckie obejmowało prawie cały teren regionu, jednak samo miasto Ostrołęka leży "na zapleczu" właściwych Kurpi, pełniąc jakby rolę "stolicy na wygnaniu".

Oskar Kolberg (Dzieła wszystkie, t. 27. Mazowsze IV, Kraków 1888) pisał o Kurpiach: "... Wszystkie zaś wsie tej puszczy są czynszowe (w r. 1830) a mianowicie: Antonia, Bandysie, Biełuszny-lasek, Brzozowy-kąt, Brzozówka, Bronary, Charecobałd (Charczabuda), Chudek, Cięck, Cyk, Czarnia, Czarnutrzew, Dąbrowy, Dąbrówki, Długie (Dłągie), Długi-kąt, Dylewo stare, Drążek, Durelasy, Gojdany, Gadomsk, Gibałka, Gleba, Golanka, Grale, Jegliowiec, Jazgarka, Kadzidło, Kamieniowizna, Kolonia Karaska, Kierszek, Kliniki, Kopaczyska, Krobia, Kryńskie, Kuczyńskie, Kurpińskie, Lelis, Młyny-łęczyska, Ładziska, Łęg pański v. starościński, Maciejowa-szyja, Myszyniec stary, Nasiadki, Niedźwiedź, Obierwia, Olszewka, Olszyny, Pełty, Piaseczna, Płoszyce, Pomian, Przenostna-góra, Rososza, Ruchaje, Szarki, Siedliska, Strzałki, Salt, Surowe, Swidniborsk, Szafarnia, Szafarczyska, Siarcza, Sniedrony, Skwa, Tatary, Todźca, Wach, Wałkowe v. Wołkowe, Wydmusy, Wykrot, Zalesie, Zawady, Zdunek".

Nepomuki na Kurpiach są gatunkiem ginącym. Świadczą o tym puste kapliczki, gdzie jeszcze 5-10 lat temu można było zobaczyć figury Świętego. Poprzedni proboszcz parafii w Kadzidle zebrał okoliczne figury (z Todzi, Golanki, Kadzidła, Szafarni, Piasecznia, autorstwa Łukasza Raczkowskiego, Andrzeja Kaczyńskiego i innych, XIX-XX wiek) w przykościelnym skarbczyku. Stały tam smutne i zakurzone, ale były! Uratowane od zagłady za cenę przeprowadzki - taki nepomucki dom starców. Później figury trafiły do skansenu w Kadzidle (choć nie wszystkie), a następnie do muzeum w Ostrołęce. Takich skarbczyków przykościelnych jest więcej, a wędrówki Nepomuków powodują rozkoszny i fascynujący chaos w poniższych opisach. W zachodniej części Kurpi i tuż poza ich granicą spotkać można  bardzo ciekawe Nepomuki na słupie (Cierpięta, Połoń, Małowidz / Kierzek, Budki). Na Kurpiach dominują ludowe, grubo ciosane świątki, brak tu barokowych rzeźb dworskich. Ta cecha wskazuje na popularność Jana na tym terenie wśród mieszkańców Zagajnicy i czyni poszukiwania ekscytującym wyzwaniem. W ostatnich latach powstało tu dużo współczesnych figur Jana N., część wzorowana na dawnych wzorcach (kilka kopii), część bardziej "cepeliowskich" - aktywnych jest tu dalej kilku rzeźbiarzy. Nowe rzeźby trafiły do starych kapliczek (które też podlegają procesowi odtwarzania) i do innym miejsc w plenerze, do kolekcji prywatnych i muzealnych. Nepomuki Kurpiowskie pozyskują sobie nowych fanów - przewodnik Marcina Żerańskiego "Kurpie. Puszcza Zielona" (Pracownia na Pastwiskach, Cieszyn, 2008) ma tak ułożone cztery trasy po Kurpiach, że przechodzą przez kolejne punkty przy drodze, które mogą być gratką dla Łowców Nepomuków.

Strona ta zawdzięcza bardzo dużo Michałowi Zalewskiemu, który zgodził się uprzejmie na skopiowanie wszystkich zdjęć nepomuckich ze swej strony www.kapliczki.tc.pl. Dzięki!


^

Katalog
(55 + 15 obiektów)
 

zobacz Nepomuki Ziemi Łomżyńskiej na mapie Google (>>) zobacz Nepomuki Ziemi Ciechanowskiej na mapie Google (>>)

^

Kurpie: Ziemia Ciechanowska, powiat Przasnysz (część, 2 + 2)

Udostępniam tu przekazaną przez Marię Weronikę Kmoch pracę "Figury św. Jana Nepomucena w powiecie przasnyskim", która powstała na marginesie opracowania "Kapliczki, figury i krzyże przydrożne w gminie Jednorożec" (>>). Poprawki do poniższego spisu, na zasadzie sprzężenia zwrotnego, będą stopniowo pojawiać się na tej stronie. Zachęcam do lektury, dziękuję Autorce, czytelników proszę o respektowanie jej praw autorskich

zobacz pozostałe Nepomuki Mazowieckie Ziemi Ciechanowskiej >>






  • - Binduga (gm. Chorzele, pow. Przasnysz, Kurpie): po kurpiowskiej stronie Omulwi stoi kapliczka skrzynkowa na słupie (zdjęcie w skanowaniu). W szczerym polu, w obrębie tej małej wsi nad Omulewem, stoi sobie piękna drewniana kapliczka szafkowa. W szczycie znajduje się mała figurka Chrystusa Frasobliwego. Katalog Zabytków tak opisuje ten obiekt: "figura przydrożna z połowy wieku XIX, drewniana, w formie profilowanego słupa z trzema niszami (dolna zasłonięta); w górnych rzeźby św. Jana Nepomucena i Chrystusa Frasobliwego, ludowe". Z załączonej fotografii jasno wynika, że aktualna kapliczka jest następczynią tej pierwotnej, wykonaną z grubsza na jej modłę. Wewnątrz była ludowa figura Jana N. Podczas naszej wizyty kapliczka była właśnie odmalowywana przez opiekującą się nią panią - pani była nieobecna, ale farba jeszcze nie wyschła. D.K. zostawił pod figurą parę złotych, ja dorzuciłem kartkę z prośbą o lepsze zabezpieczenie. Niestety, prośba nie zadziałała! W 2004 roku figura najprawdopodobniej została skradziona! (>>). Przez czas dłuższy mieliśmy malutką nadzieję, że zabrał ja ksiądz z miejscowej parafii lub trafiła do muzeum, lecz w tym ostatnim przypadku zwykle na miejscu pojawiała się kopia. A w kapliczce stoi dziś szablonowa figura Chrystusa (info o kradzieży: P. Pilaciński, www.koloroweru.pl). Siedem lat później A.B. porównała zdjęcia z dwóch stron tego serwisu i wykryła, że figura z prywatnej kolekcji w Dębem Małym (Mazowsze >>) najprawdopodobniej pochodzi z tej właśnie kapliczki!

  • Krukowo (gm. Chorzele, pow. Przasnysz, Kurpie)*: kapliczka słupowa, murowana, z wnęką na rzeźbę

 

  • Olszewka  (gm. Jednorożec, pow. Przasnysz, Kurpie): na terenie prywatnym stoi ludowa drewniana polichromowana figura Jana N. na drewnianym słupie. Rzeźba jest mocno uszkodzona, brak lewej ręki i krzyża z prawej dłoni. Na słupie pionowo wycięte nazwisko rzeźbiarza lub raczej fundatora - Antoni Opalach - i data 1838, która może być zbyt odległa jak na powstanie figury. Być może Jan miał swego poprzednika i to do niego odnosi się inskrypcja






^
  - pow. ? gm. ?  
 

Nieznana miejscowość w Ziemi Kurpiów: w piśmie "Przyjaciel dzieci" z roku 1911 (nr 51, 5/1911,  s. 55) zamieszczono niewyraźna fotografię drewnianej ludowej figury Jana N., zapewne polichromowanej, umieszczonej na słupie. Na słupie majaczy nieczytelny napis. Typ zbliżony do Olszewki (gm. Jednorożec, pow. Przasnysz, zobacz wyżej) i tylko dlatego umieszczam go w tym miejscu. Nie udało się zlokalizować tego obiektu, zapewne już nie istnieje. Podpis głosi: "Figura przydrożna w Ziemi Kurpiów" (nad: Maria Weronika Kmoch)

 

^
Kurpie: Ziemia Ciechanowska, powiat Ostrołęka (część, 4 + 1)

zobacz pozostałe Nepomuki Mazowieckie Ziemi Ciechanowskiej >>


^
Baranowo pow. Ostrołęka gm. Baranowo ul. Gwardii Ludowej 13
 

Przed ośrodkiem sportowym ustawiono kilka współczesno-ludowych świątków, między innymi figurę Jana Nepomucena, powstała podczas pleneru rzeźbiarskiego w 2009 roku. Autor to Andrzej Staśkiewicz z Kadzidła (zobacz też niżej jego figurę z Cierpięt). Po plenerze przeniesiona sprzed ośrodka na nowe miejsce za budynkiem GOKSiR i coraz bardziej spękana (uzup: Pietrosul)



^
- Baranowo pow. Ostrołęka gm. Baranowo  
 

Niedaleko mostu na Płodowicy stała niegdyś kolumna z drewnianą figurą Jana N. z wieku XVIII. Głowica kolumny była zdobiona ornamentami i zakończona sześciokątną gzymsowaną plintą - podobne rozwiązanie znamy z Krasnosielca (gm. Krasnosielc, pow. Maków Mazowiecki, Ziemia Ciechanowska >>). W latach 30. XX wieku z inicjatywy proboszcza została zastąpiona figurą św. Jana Chrzciciela na wysokim murowanym cokole (nad: Maria Weronika Kmoch)

 

^
Cierpięta pow. Ostrołęka gm. Baranowo  
 

Piękna drewniana figura Jan N. na słupie, niestety bardzo zniszczona. Ten typ przedstawienia - nieosłonięta kapliczką figura umieszczona wprost na słupie - jest charakterystyczny dla Kurpi Zachodnich



^
  Cierpięta pow. Ostrołęka gm. Baranowo  
 
 

Nowa figura Jana N. na kolumnie, autorstwa Andrzeja Staśkiewicza z Kadzidła (zobacz też wyżej jego figurę z Baranowa). Figurę poświęconą podczas festynu wiejskiego 27 sierpnia 2011 roku ufundował Gminny Ośrodek Kultury Sportu i Rekreacji w Baranowie. Cokół wykonał Zygmunt Orzoł (nad: Pietrosul)

 

^
  Orzoł (Orzeł) pow. Ostrołęka gm. Baranowo  
 

Kapliczka skrzynkowa na cokole murowanym, wewnątrz piękny drewniany Nepomuk w pięciogwiaździstej aureoli, pod blaszanym daszkiem



^

Kurpie: Ziemia Łomżyńska, powiat Kolno (część, 7 + 1)

zobacz pozostałe Nepomuki Mazowieckie Ziemi Łomżyńskiej >>


^
Kozioł pow. Kolno gm. Kolno  
 

 Bezpośrednio nad Pisą usytuowana była piękna klasyczna drewniana kapliczka brogowa, kryta papą. Rezydowała w niej drewniana ludowa polichromowana figura Jana N. Klasyczny w swym pięknie obiekt nepomucki przepięknie położony, ozdobiony kolorowymi kwiatami i chorągiewkami. Między 2002 a 2004 rokiem figura została nieco odświeżona. Sporo do myślenia daje fakt, że stara figura z Łachy (bądź Dębów) jest baaardzo podobna do pierwotnej rzeźby z Łachy, autorstwa A. Kaczyńskiego (dziś w muzeum w Ostrołęce, zobacz niżej). Wskazywać to może na to samo autorstwo i czas powstania (pan Andrzej mógł przecież wyrzeźbić dwie identyczne rzeźby). Różniący je detal to rząd guzików w dolnej części sutanny - ale jak to ocenić w przypadku mocno skorodowanej starej rzeźby z Łachy (bądź Dębów)? Niestety, malinowy gust dotarł i tutaj w roku 2009, krótko po mojej wizycie! Kapliczka odnowiona (czyli postawiona na nowo) staraniem mieszkańców Kozła. Poświęcenia dokonał ks. proboszcz Sławomir Banach 27 czerwca 2010. Kapliczka to teraz niezgrabny sześcienny kloc cokołu wymurowanego z łamanego kamienia, na nim, na czterech słupach ozdobionych zaciosami, daszek kryty zieloną papodachówką, z krzyżem i ażurową koronką pod okapem. Figura odnowiona, pomalowana, a butów Jana zrobiono - nie wiadomo dlaczego - bose stopy! Podobnie skandaliczną "modernizację" przeszedł obiekt w nieodległym Dobrym Lesie (zobacz niżej) (uzup: Pietrosul) (uwaga: figury z Łachy, Kozła i ta z muzeum w Ostrołęce to temat sam w sobie. Podczas prób opisu mieszają się nam ze sobą, z zaginioną rzeźbą z Wachu, ze swymi kopiami i klonami, mylone są w źródłach które są zresztą wzajemnie sprzeczne, zmieniają miejsce pobytu, co powoduje trudności w identyfikacji. Lecz zawsze fascynują urokiem!)




^
  Krusza (?) pow. Kolno gm. Turośl  
 

W pewnej miejscowości o zapomnianej nazwie (Wanacja? Krusza? Cieloszka? Turośl?) sfotografowałem drewnianego malowanego ludowego Jan N. w kapliczce. Cecha charakterystyczna - czarna grzywka, broda i wąsy, podobna do rzeźby z Lasek. Figura ta znajduje się w pomalowanej na brązowo drewnianej kapliczce ustawionej na filarze. I ten właśnie filar nasuwa podejrzenia, że obiekt ten jest tożsamy z Nepomukiem widocznym na starej przedwojennej fotografii. Ona z kolei podpisana jest nazwą Krusza, więc zapisuję ją właśnie pod tą lokalizacją. Jeśli odpowiada to prawdzie, to obiekt mocno się zmienił - z początkowej otwartej kapliczki w formie płaskiego daszka na czterech prętach i z chorągiewką zrobiono zamknięta oszkloną drewnianą skrzynkę. Zniknęła całkiem sąsiednia kapliczka na wysokim słupie (uwaga: należy sprawdzić stan aktualny i historię obiektu!)














  • Cieciory (gm. Turośl, pow. Kolno, Kurpie): piękny drewniany, bardzo archaiczny Nepomucen w ciasnej oszklonej kapliczce na słupie, przy drodze do mostu na Pisie. Całość oszklona, zwieńczona prostym krzyżem. Bardzo ciekawy jest przedmiot w lewej ręce Jana - ma to być zapewne palma, ale wygląda jak drewniane widły. Podobne żłobienia na stule i krzyż tego rodzaju widać na zdjęciu Nepomuka autorstwa Bronisława (Franciszka?) Szymańskiego (1915-1998) przechowywanego obecnie w muzeum w Nowogrodzie w Ziemi Łomżyńskiej (zobacz >>) (MPM/E-2571?) - być może wskazuje to na tego samego twórcę i czas powstania - lata 60. XX wieku

  • Potasie (gm. Turośl, pow. Kolno, woj. podlaskie): drewniany Jan w kapliczce słupowej wydrążonej w pniu, bardzo urokliwy

  • Łacha (gm. Turośl, pow. Kolno, woj. podlaskie, Kurpie): w przysiółku Za Jeziorem, nad Rybnicą, jest drewniany ludowy Jan N. w malowniczej kapliczce brogowej krytej blachą. Jest to nowa kapliczka i nowa rzeźba wystawione na miejscu starszego obiektu - była to otwarta, brogowa kapliczka, podobna w układzie do swej następczyni - notowanego w Katalogu Zabytków Sztuki w Polsce. Jan dzierży w lewej dłoni zbyt duży krzyż, jest polichromowany, w birecie. Istnieją podejrzenia, że pierwotna rzeźba autorstwa A. Kaczyńskiego z II połowy XIX wieku trafiła do Muzeum w Ostrołęce, jednak kontrpropozycja lokalizacyjna to Dęby (gm. Łyse, pow. Ostrołęka), na co wskazywać może odkrycie A.B. w przedwojennym (lata 20. XX wieku, opr. arch. Rudolf Macura, wyd. Ministerstwo Komunikacji) wydawnictwie "Ziemia Kurpiów" kieruje podejrzenia raczej w stronę miejscowości Dęby nad Szkwą (zobacz niżej). Stara kapliczka była dużo masywniejsza o tej dzisiejszej. Dawna figura gościła na wystawie "Święty przydrożny" i figuruje w katalogu pod nr 28 (zobacz niżej). Dziś można ją zobaczyć w muzeum w Ostrołęce (uwaga: w źródłach stara figura bywa mylona z inną, skradzioną z Wachu, a dodatkowo jest prawie identyczna jak ta z Kozła (uwaga: figury z Łachy, Kozła i ta z muzeum w Ostrołęce to temat sam w sobie. Podczas prób opisu mieszają się nam ze sobą, z zaginioną rzeźbą z Wachu, ze swymi kopiami i klonami, mylone są w źródłach które są zresztą wzajemnie sprzeczne, zmieniają miejsce pobytu, co powoduje trudności w identyfikacji. Lecz zawsze fascynują urokiem!)

  • - Dęby (gm. Łyse, pow. Ostrołęka): nad Szkwą była tu stara słupowa kapliczka przydrożna z figurą Jana N. Istnieje podejrzenie, że figura ta jest tożsama z tą przechowywaną dziś w muzeum w Ostrołęce (kontrpropozycja lokalizacyjna to Łacha (gm. Turośl, pow. Kolno, woj. podlaskie), na co wskazywać może odkrycie A.B. w przedwojennym (lata 20. XX wieku, opr. arch. Rudolf Macura, wyd. Ministerstwo Komunikacji) wydawnictwie "Ziemia Kurpiów" (nad: A.B.)

  • Ksebki (gm. Turośl, pow. Kolno, woj. podlaskie, Kurpie): zniszczony drewniany Jan N. w blaszanej kapliczce

  • Leman (gm. Turośl, pow. Kolno, Kurpie): wielki 165-centymetrowy Jan N. wyrzeźbiony przez Jana Raczkowskiego na przełomie XIX i XX wieku, dziś w zbiorach parafii w Lemanie. Był obecny na wystawie "Święty Przydrożny" (nr kat. 21). Ma on burzliwą historię - do II wojny światowej stał nad Obierwią, lecz po próbie spalenia rzeźby podjętej przez hitlerowców został ukryty przez mieszkańców. Potem władza ludowa nie chciała zgodzić się na powrót Jana na stare miejsce, więc znalazł on azyl w przykościelnej drewnianej dzwonnicy z 1885 roku, a ostatnio (2010?) trafił do ustawionej przy kościele kapliczki w formie szklanej klatki. Na wystawie "Święty Przydrożny" prezentowany był już po renowacji, ale pozbawiony krzyża, palmy, stuły, krzyżyka na birecie i polichromii, które to elementy zostały dodane później

 








^
Kurpie: Ziemia Łomżyńska, powiat Ostrołęka (część, 22 + 9)

zobacz pozostałe Nepomuki Mazowieckie Ziemi Łomżyńskiej >>





  • Czarnia (gm. Czarnia, pow. Ostrołęka, Kurpie, ): w tej gminnej miejscowości znajduje się malowana na niebiesko kapliczka nad Trybówką z figurą Jana N. Dwuspadowy dach, wnęka zamknięta łukiem odcinkowym, figura polichromowana, w birecie i ze stułą

  • Brzozowy Kąt (gm. Czarnia, pow. Ostrołęka, Kurpie): drewniana słupowa kapliczka z początku XX wieku, za szkłem Jan N. autorstwa Łukasza Raczkowskiego




  • - Obierwia (gm. Lelis, pow. Ostrołęka, Kurpie): dawno temu w skansenie w Kadzidle od zaprzyjaźnionego pana dowiedziałem się o istnieniu ponoć Nepomucena w tej miejscowości. Nie udawało mi się wybrać do Obierwi i sprawdzić jej na miejscu, zrobił to za mnie P.T., który 3-4 metry od cieku wodnego, przy moście, tuż za południową granica wsi znalazł kapliczkę murowaną z 1934 roku lub w tym roku odnawianą, ewidentnie niegdyś będącą miejscem zamieszkania JN. Dziś gości św. Rocha. Literatura podaje istnienie kapliczki z pierwszej połowy XIX wieku i najprawdopodobniej chodzi o ten sam obiekt

 





 
  • Kadzidło (gm. Kadzidło, pow. Ostrołęka): w kościele Św. Ducha znajduje się barokowy feretron w dwustronnym obrazem. Jedną stronę stanowi wizerunek Jana N.

  • Kadzidło (gm. Kadzidło, pow. Ostrołęka): mieszka tu Andrzej Staśkiewicz, artysta ludowy, który rzeźbi również Nepomuki. Jeden z jego Janów wysokości 1 metra zajął II miejsce w konkursie Rękodzieło Wsi Kurpiowskiej (Myszyniec 2004). Notuję ten obiekt w tym miejscu z powodu braku informacji o jego docelowej lokalizacji

  • - Wach (gm. Kadzidło, pow. Ostrołęka, Kurpie N53°17'40.27, E21°22'51.89): przy drodze i nad ciekiem wodnym, stoi drewniana kapliczka przydrożna z XIX wieku, konstrukcji zrębowej, kryta namiotowym drewnianym daszkiem; skąd figurę Jana N. o wysokości 1 metra skradziono (>>) już przed 1964 rokiem, co wyczytać można w "Katalogu Zabytków Sztuki PAN", tom X - powiat ostrołęcki z 1983 roku. Co dziwne, w książce "'Na Mazowszu" Kazimierza Saysse-Tobiczyka (Nasza Księgarnia 1964, wynalezione przez Piotra Bielawskiego) figuruje zdjęcie innej drewnianej rzeźby JN z tej miejscowości! Zdjęcie kapliczki nepomuckiej bez wątpienia przedstawia to samo miejsce (prawie, dawna stała za rowem, nieco bliżej gospodarstwa), gdzie stoi dzisiejsza kapliczka z obrazem MB, choć sam obiekt jest już inny. Jest kilka możliwych rozwiązań tej zagadki: 1) istniały dwie figury JN i kolejno zajmowały kapliczkę pod olchą o podwójnym pniu, i być może obie zostały skradzione, 2) istniały dwie wachowskie figury JN, lecz każda mieszkała w innym miejscu, 3) w którejś z publikacji jest pomyłka. Wersję o braku figury potwierdza też nowy przewodnik Marcina Żerańskiego "Kurpie. Puszcza Zielona" (Cieszyn, 2008). Według wyników śledztwa przeprowadzonego przez A.B. zdjęcie z książki przedstawia pierwotną figurę z Łachy (zobacz wyżej), a więc prawdziwa jest raczej hipoteza nr 3. Co nie zmienia faktu, że rzeźba z Wachu zniknęła

  • ¿ Kierzek (gm. Kadzidło, pow. Ostrołęka, , Kurpie): w archiwalnych numerach "Polskiej Sztuki Ludowej" znalazłem rysunek drewnianego Jana z Kierzka, stojącego na masywnej kolumnie, w bezgwiaździstej aureoli, z krucyfiksem. Jest to jedyna wzmianka i jedyne przedstawienie tego obiektu, o którym nie wiem nawet, czy jeszcze istnieje. Wykazuje on znaczne podobieństwo do obiektu w Małowidzu (Ziemia Ciechanowska >>), jest więc też możliwe, że omyłkowo podpisano rysunek tej figury. Widoczne są jednak pewne różnice szczegółów i nie wiadomo, czy złożyć je na karb niedoskonałości rysunku, czy też był to raczej inny obiekt. Ja obstawiam tę drugą opcję (uwaga: sprawdzić)




^
Kadzidło pow. Ostrołęka gm. Kadzidło ul. Warszawska / Parkowa
 

W Zagrodzie Kurpiowskiej, tutejszym miniskansenie, jest zrekonstruowana kapliczka domkowa, o dachu wykonanym w stylu z Jazgarki i Wachu (zobacz niżej) z nową drewnianą figurą Jana N., polichromowaną na kolory typowe dla tego regionu. Jest ona bardzo podobna do rzeźby autorstwa Józefa Bacławskiego (2003) ze zbiorów muzeum w Łomży [nr kat. 59][MPM/E-4620], obecnej na wystawie "Święty Przydrożny" (zobacz >>), różniąc się tylko nieznacznie inną pozycją krzyża (uzup: Pietrosul)



^
Siarcza Łąka pow. Ostrołęka gm. Kadzidło  
 

Na miejscu starej, drewnianej kapliczki (zobacz niżej), w roku 2007 wybudowano obok nową ceglaną kapliczkę. Z kolei w roku 2009 OBOK niej ustawiono współczesną figurę Jana N. wydłubaną z jednego kloca drewna przez Stanisława Bacławskiego (zobacz również jego figury nepomuckie z Golanki i Suli). Zaopatrzono ją w dwuspadowy daszek zwieńczony rogami. Być może nowa figura zjawiła się tutaj po stracie starej, a że zrobiono ją (pozyskano gotową?) zbyt dużą jak na gabaryty nowej kapliczki - znalazła swe miejsce obok niej. Czy tak było naprawdę? Szkoda też, że wycięto spore drzewa, które ocieniały kapliczkę. Niedawno figurę pomalowano na brązowo (uzup: Pietrosul)



^
- Siarcza Łąka pow. Ostrołęka gm. Kadzidło  
 

Przy drodze i nad ciekiem wodnym, ocieniona drzewami, stała dawniej skromna kapliczka z ciemnego drewna, kryta dwuspadowym daszkiem. Wewnątrz była zapewne figura Jana N. Zniknęła ona przed rokiem 2004 - kradzież? transfer do muzeum? W roku 2007 uznano kapliczkę widać za mało reprezentacyjną, bo wybudowano obok nową ceglaną, a stara wkrótce zniknęła. Stan aktualny to nowa figura stojąca obok nowej kapliczki (zobacz wyżej)



^
Sul pow. Ostrołęka gm. Kadzidło  
 

Nad Szkwą, przy szosie z Kadzidła do Łysych, niedaleko wsi Szafranki stoi współczena figura Jana N. z roku 2008. Wykonano go z surowego drewna, a jest to figura o wysokości ponad 2 metry wysokości. Autorem jest Stanisław Bacławski z Czarni (zobacz również jego figury nepomuckie z Golanki i Siarczej Łąki), o czym świadczy napis na podstawie: "2008 St. Bacławski" (nad: S.Ł., uzup: Pietrosul) (uwaga: obiekt notowany poprzednio pod lokalizacją Szafranki)



^
Długie pow. Ostrołęka gm. Czarnia  
 

Między wsiami Długie i Surowe, przy mostku nad Trybówką niedaleko jej ujśćia do Omulwi, w przydrożnej kapliczce typu szafkowego z drewnianym namiotowym daszkiem, na słupie znajduje się nowa figurka Jana N. z surowego drewna, z roku 1998 (nad: P. Pilaciński, www.koloroweru.pl, uzup: Pietrosul)



^
Grale pow. Ostrołęka gm. Kadzidło  
 

W tej miejscowości, na granicy Czarni Brzozowej, przy drodze Grale-Kuzie, między zabudowaniami Grali a rzeką Szkwą, w przysiółku Brzozowa, jest drewniana ludowa figura Jana N., wyjątkowo dzika w wyrazie i wybita w swym prymitywizmie. Umieszczono ją w drewnianej kapliczce domkowej o otworze wykończonym w sposób przywodzący na myśl ekran telewizora. Odwiedziliśmy go w kwietniu 2001 jak starego znajomego



^
Golanka pow. Ostrołęka gm. Kadzidło  
 

Obok starej kapliczki ponepomuckiej (? zobacz też niżej) wystawiono nową, kłodową, z płaskorzeźbą Jana N. autorstwa Stanisława Bacławskiego (zobacz również jego figury nepomuckie z Siarczej Łąki i Suli), który umieścił swój podpis od frontu pod imieniem świętego (nad: Piotr Teo)



^
- Golanka pow. Ostrołęka gm. Kadzidło  
 

Kapliczka nad rzeczką Rozogą. Czy rezydowała w niej niegdyś figura przechowywana dziś w Muzeum Regionalnym w Ostrołęce (zobacz niżej), która była obecna na wystawie "Święty Przydrożny" [nr kat. 27][MOO/E/2858]? Jest to Nepomuk z II połowy XIX wieku z pięknym czerwonym płaszczem z wyrzezanymi w rozczulająco naiwny sposób ogonkami gronostajów, niegdyś w zakrystii w Kadzidle, potem jako jedyny został w Kadzidle po transferze innych Janów do muzeum i był eksponowany w tamtejszym miniskansenie - zagrodzie kurpiowskiej (>>). Cechą charakterystyczna jest uszkodzony nos. Rzeźba jest duża - 139 cm. Wątpliwości dotyczące tego obiektu są liczne i trudne do rozstrzygnięcia. W KZSwP opisano dwie drewniane kapliczki przydrożne: 1) usytuowana nad rzeką, oszalowana prostokątna, kryta dachem dwuspadowym; 2) czworoboczna oszalowana, z wnęką zwieńczoną łukiem mauretańskim. Pytanie: która z nich zawierała w sobie tę 139 centymetrową rzeźbę? I która z dwóch dzisiejszych jest jej następczynią? Jedna z aktualnie istniejących jest pomalowana na czerwono, z czterospadowym dachem, przeszklona i zawiera figurkę MB i obraz. Stoi koło współczesnej rzeźby St. Bacławskiego (zobacz wyżej). Druga - to drewniana oszalowana czworokątna, z dwuspadowym daszkiem i z fantazyjnie wyciętym otworem (zobacz niżej) - czy jest to ta "z wnęką zwieńczoną łukiem mauretańskim"? Kwestia bardzo trudna do rozstrzygnięcia w sytuacji ciągłej płynności - rzeźby znikają, przenoszą się do muzeum, kapliczki są przenoszone, przebudowywane bądź stawiane w zupełnie innym kształcie



^
- Golanka pow. Ostrołęka gm. Kadzidło  
 

Kapliczka nad rzeczką, a może tylko rowem melioracyjnym. Czy rezydowała w niej niegdyś figura przechowywana dziś w Muzeum Regionalnym w Ostrołęce (zobacz niżej), która była obecna na wystawie "Święty Przydrożny" [nr kat. 27][MOO/E/2858]? Jest to Nepomuk z II połowy XIX wieku z pięknym czerwonym płaszczem z wyrzezanymi w rozczulająco naiwny sposób ogonkami gronostajów, niegdyś w zakrystii w Kadzidle, potem jako jedyny został w Kadzidle po transferze innych Janów do muzeum i był eksponowany w tamtejszym miniskansenie - zagrodzie kurpiowskiej (>>). Cechą charakterystyczna jest uszkodzony nos. Rzeźba jest duża - 139 cm. Wątpliwości dotyczące tego obiektu są liczne i trudne do rozstrzygnięcia. W KZSwP opisano dwie drewniane kapliczki przydrożne: 1) usytuowana nad rzeką, oszalowana prostokątna, kryta dachem dwuspadowym; 2) czworoboczna oszalowana, z wnęką zwieńczoną łukiem mauretańskim. Pytanie: która z nich zawierała w sobie tę 139 centymetrową rzeźbę? I która z dwóch dzisiejszych jest jej następczynią? Jedna z aktualnie istniejących jest pomalowana na czerwono, z czterospadowym dachem, przeszklona i zawiera figurkę MB i obraz. Stoi koło współczesnej rzeźby St. Bacławskiego (zobacz niżej). Druga - to drewniana oszalowana czworokątna, z dwuspadowym daszkiem i z fantazyjnie wyciętym otworem - czy jest to ta "z wnęką zwieńczoną łukiem mauretańskim"? Kwestia bardzo trudna do rozstrzygnięcia w sytuacji ciągłej płynności - rzeźby znikają, przenoszą się do muzeum, kapliczki są przenoszone, przebudowywane bądź stawiane w zupełnie innym kształcie. Natomiast M.O. zwrócił uwagę, że tak duża, 139-centymetrowa figura raczej nie zmieściłaby się do niewielkiej kapliczki z profilowanym łukowo otworem



^
Jazgarka pow. Ostrołęka gm. Kadzidło  
 

Była tu niegdyś drewniana słupowa kapliczka z początku XX wieku. Została ona zastąpiona solidną domkową budowlą z czterospadowym dachem/ Wewnątrz jest figura Jana autorstwa Łukasza Raczkowskiego, wysokości 150 cm, drewno wierzbowe



^
Myszyniec pow. Ostrołęka gm. Myszyniec ul. Stacha Konwy
 

W neogotyckim kościele Trójcy Przenajświętszej przy ul. Wyszyńskiego 1 przechowywany jest feretron z wizerunkiem Jana N. Jest to jeden z pierwszych rozpoznanych przez ze mnie Nepomuków, na długo przed powstaniem tego serwisu. Wykonane wtedy zdjęcie przekazałem D.K. Teraz przypomniał o nim Pietrosul


 

^
Myszyniec pow. Ostrołęka gm. Myszyniec ul. dr Stanisława Pawłowskiego
 

Nad Rozogą i przy moście, na terenie Zajazdu Kurpiowskiego "Zakątek", ustawiono współczesną kapliczkę z pnia, krytą daszkiem, z drewnianą figurką Jana N. we wnęce (uwaga 1: odszukać zdjęcia w archiwum. uwaga 2: być może jedna z pseudoludowych figur przed UM to JN, należy sprawdzić / odszukać zdjęcia w archiwum)

 

^
Myszyniec Stary pow. Ostrołęka gm. Myszyniec  
 

Na północ od tej miejscowości, przy drodze na Klon stoi kapliczka słupowa, dość niska, bogato ozdobiona kwiatami. Wewnątrz figura Jana N. za szybką, drewniana, też częściowo przysłonięta kwiatami. Kapliczka została niestety w ostatnich latach wymieniona na nową, brzydką, wykonaną z metalu przeszkloną klatkę z spiczastym daszkiem. Zapewne przy tej samej okazji figurka została odmalowana, a płotek ze sztachet zamieniony na metalowy (nad: P. Pilaciński, www.koloroweru.pl, uzup: Pietrosul)



 

^
Zdunek pow. Ostrołęka gm. Myszyniec  
 

Znajduje się tam obecnie kolejna nowa kapliczka z figurą Jana N., już trzecia z kolei, wykonana przez twórcę ze wsi Dęby leżącej na zachód od Myszyńca przy drodze do Łysych. Surowe drewno, bez polichromii. Powstała podobno około 1997 roku na zamówienie obecnych gospodarzy gruntu, którzy spotkali rzeźbiarza na Święcie Miodobrania w Myszyńcu. Według ich informacji pierwszy JN miał być postawiony przez dziadków obecnych gospodarzy, po zniszczeniu został zastąpiony nowym, ale ten został ukradziony (>>). Istnieje cień szansy, że zabrał ja ksiądz z miejscowej parafii lub trafiła do muzeum, lecz w tym ostatnim przypadku zwykle na miejscu pojawiała sie kopia. A w kapliczce stoi dziś szablonowa figura Chrystusa (info o kradzieży: P. Pilaciński, www.koloroweru.pl), co jest w sprzeczności z pewną informacją, że Jan z tej miejscowości został przeniesiony do Muzeum w Ostrołęce (nr MOO/E/690, zobacz niżej, uwaga: wymaga wyjaśnienia, czy mowa o tym samym, czy jeszcze innym Nepomuku). Ten z muzeum jest z XIX-wieczny, więc może ten pierwszy trafił do muzeum, drugi został skradziony (>>), a trzeci zastępuje ich na tym samym miejscu? Ten z muzeum był obecny na wystawie "Święty Przydrożny"  (zobacz niżej, nad: Piotr Teo) (uwaga: do ostatecznego wyjaśnienia sprawy pozostawiam status tego obiektu bez mian)



^
-/¿ Wydmusy pow. Ostrołęka gm. Myszyniec DK 53
 

Przy drodze i strudze piękna pusta kapliczka, zapewne ponepomucka. Drewniana, o otworze w kształcie telewizora, niebieska, zdobiona pionowymi żółtymi pasami (kolory zmienne w czasie)











  • Łyse (gm. Łyse, pow. Ostrołęka, ): podczas jarmarku wielkanocnego w 2001 roku można było obejrzeć i kupić rzeźbę ludową autorstwa Józefa Bacławskiego przedstawiającą Jana N. (zobacz również jego figury nepomuckie z muzeów w Ostrołęce i Łomży)

  • Łyse (gm. Łyse, pow. Ostrołęka, ): podczas jarmarku wielkanocnego w 2001 roku można było obejrzeć i kupić gwasze Teresy Ciepierskiej poświęcone kapliczkom kurpiowskim. Wśród nich oczywiście kilka Nepomuków

  • Łyse (gm. Łyse, pow. Ostrołęka, ): w Niedzielę Wielkanocną 2008 roku  podczas jarmarku lokalny rzeźbiarz wystawił na sprzedaż współcześnie wykonanego z drewna lipowego Nepomuka, w stylu ludowym. Wysokość rzeźby około 80-100 cm. Proszę zwrócić uwagę na dowolność wtykania w gotowe otwory krzyża i palmy - pełna wymienność! Zapewne nie zostanie na Kurpiach - ciekawe gdzie znajdzie swoje stałe miejsce?

  • Łyse (gm. Łyse, pow. Ostrołęka, ): w Wielkanoc 2008 roku  w starym kościele w Łysych zwiedzić można było wystawa zdjęć krzyży i kapliczek, w wśród nich dało się zauważyć co najmniej jednego Nepomuka - był to Jan z Łysych z 1991 roku, na codzień w muzeum w Ostrołęce; obecny również na wystawie w Muzeum Kultury Kurpiowskiej (nad: Piotr Teo)

  • Płoszyce (gm. Lelis, pow. Ostrołęka): Nepomuk z II połowy XX wieku autorstwa mieszkającego tutaj Jana Sęka, dziś własność Jana Leończuka.  Wysokość 40 cm. Był obecny na wystawie "Święty Przydrożny" (nr kat. 48). Prawie identyczny jak ten z Muzeum w Ostrołęce  (nr MOO/E/2864 - zobacz niżej) - różni się od tamtego o krzyż w prawej ręce

  • Ostrołęka: mieszka tu malarka i nauczycielka plastyki Teresa Ciepierska (ur. 1952), która wydała dwa albumy rysunków poświęconym Nepomukom Kurpiowskim (nad: J.S.) (uwaga: miasto Ostrołęka leży poza granicami regionu kurpiowskiego, ale stanowi dla niego zaplecze i nieformalną stolicę)

  • - Wejdo (gm. Łyse, pow. Ostrołęka, Kurpie): według Katalogu Zabytków Sztuki w Polsce była tu przydrożna ludowa figura Jana N. Podpis pod zdjęciem w Katalogu sugeruje, że była tu kapliczka z figurą. Zapewne mimo tej nieścisłości mowa o tym samym obiekcie, powstałym pod koniec XIX wieku. Była to drewniana rzeźba przypominająca tę wyrzeźbioną przez Andrzeja Kaczyńskiego do kapliczki w Łasze (zobacz wyżej). Nie są mi znane losy tej rzeźby po 1988 roku, w kapliczce (nowej zresztą) zastąpiła ją współczesna figura (zobacz niżej)

  • Wejdo (gm. Łyse, pow. Ostrołęka, Kurpie): stara kapliczka (zobacz wyżej) została zastąpiona nową, współczesną, z białej cegły, umieszczona jednak na starszym postumencie. Wewnątrz XIX-wieczną figurę zamieniono na współczesny obiekt. Jest to drewniana ludowa rzeźba bez polichromii, z krzyżem i palmą w prawej ręce, trzymanymi prawie pionowo (nad: A.B.)

  • - Łączki (gm. Łyse, pow. Ostrołęka): ładna kapliczka ponepomucka na słupie przy wyjeździe z miejscowości Łączki w stronę Łysego (uwaga: należy sprawdzić nepomuckość obiektu - dziś rezyduje w niej gipsowa figurka najprawdopodobniej św. Wendelina, co dawnego lokatora nie wiemy prawie nic)

 

  • Warszawa: na Ursynowie mieszka i tworzy aktywny rzeźbiarz kurpiowski Krzysztof Zyśko, który rzeźbi również Nepomuki (nad: J.S.) (uwaga: obiekt zaliczony do Nepomuków Warszawskich >>)

W skansenie w Kadzidle od zaprzyjaźnionego pana dowiedziałem się o wystawie kurpiowskich Janów, która odbyła się w sierpniu 2001 bodajże w tutejszym GOKu








^

Ostrołęka: zbiór Nepomuków Kurpiowskich z Muzeum Kultury Kurpiowskiej (13 + 1)
obecnych na wystawach "Jan Nepomucen Święty Przydrożny" w roku 2004 oraz "Zwykli niezwykli. Kult świętych w diecezji łomżyńskiej"

Miasto Ostrołęka leży poza granicami regionu kurpiowskiego, ale stanowi dla niego zaplecze i nieformalną stolicę. Zasoby tutejszego muzeum, nazwanego zresztą Muzeum Kultury Kurpiowskiej, dotyczą właśnie Kurpi i Kurpiów.

Muzeum Kultury Kurpiowskiej w Ostrołęce zapraszało na wystawę "Jan Nepomucen Święty Przydrożny" do sierpnia 2004. 23 zdjęcia pobrałem ze stron Muzeum. Poprzednio wystawa odwiedziła Białystok i Łomżę. Prezentowane na niej obiekty pochodziły głównie z Kurpi - rozpoznaję rzeźby składowane niegdyś w zakrystii w Kadzidle (gdzie z pewnością - potwierdza to KZSwP - były rzeźby z Golanki, Kadzidła, Piaseczna, Szafarni i Todzi, ale być może też z Jeglijowca i innych miejsc) oraz zebrane z Podlasia >> i północno-wschodniego Mazowsza (>>). Jany z tej wystawy są w trakcie opracowywania na bazie zdjęć z Muzeum, katalogu wystawy, Katalogów Zabytków Sztuki w Polsce z tych okolic, materiałów nadesłanych przez członków Bractwa Nepomuckiego oraz moich wcześniejszych znalezisk. Poniżej zobaczyć je można w twórczym bałaganie, w trakcie kompilowania z moimi poprzednimi zbiorami oraz ze zdjęciami Michała Zalewskiego i innych źródeł...

zobacz osobną stronę poświęcona wystawie (>>)



















 

  • Ostrołęka (gm i pow. Ostrołęka)/Kadzidło// Łacha (gm. Turośl, pow. Kolno) lub Dęby (gm. Łyse, pow. Ostrołęka): w zbiorach Muzeum Kultury Kurpiowskiej jest Jan N. wyrzeźbiony przez Andrzeja Kaczyńskiego w II połowie XIX wieku. Prawdopodobną pierwotna lokalizacją tego Nepomuka była kapliczka w Łasze, choć odkrycie A.B. w przedwojennym (lata 20. XX wieku, opr. arch. Rudolf Macura, wyd. Ministerstwo Komunikacji) wydawnictwie "Ziemia Kurpiów" kieruje podejrzenia raczej w stronę miejscowości Dęby. Nepomuk ten potem przechowywany był w Kadzidle (w zakrystii kościoła lub w Zagrodzie Kurpiowskiej - nie pamiętam już gdzie ją widziałem), dziś w muzeum w Ostrołęce (nr MOO/E/1508). Był obecny na wystawie "Święty Przydrożny" (uwaga: figury z Łachy, Kozła i ta z muzeum w Ostrołęce to temat sam w sobie. Podczas prób opisu mieszają się nam ze sobą, z zaginioną rzeźbą z Wachu, ze swymi kopiami i klonami, mylone są w źródłach które są zresztą wzajemnie sprzeczne, zmieniają miejsce pobytu, co powoduje trudności w identyfikacji. Lecz zawsze fascynują urokiem!)

  • Ostrołęka (gm i pow. Ostrołęka)/Kadzidło: Jan N. wyrzeźbiony przez Jana Raczkowskiego na przełomie XIX i XX wieku, dziś w muzeum w Ostrołęce (nr MOO/E/2862). Drewno, 115 cm, dawniej polichromowane. Był niegdyś przechowywany w zakrystii kościoła w Kadzidle. Był obecny na wystawie "Święty Przydrożny" (nr kat. 25)

  • Ostrołęka (gm i pow. Ostrołęka)/Kadzidło: Jan N. wyrzeźbiony przez Jana Raczkowskiego na przełomie XIX i XX wieku, swego czasu przechowywany w zakrystii kadzidlańskiego kościoła, gdzie widziałem go po raz pierwszy, dziś w muzeum w Ostrołęce (nr MOO/E/2861), odnowiony i odmalowany. Wymiary to 95,5x27 cm. Był obecny na wystawie "Święty Przydrożny" (nr kat. 24) oraz na wystawie "Zwykli niezwykli. Kult świętych w diecezji łomżyńskiej" w Muzeum Kultury Kurpiowskiej w Ostrołęce (uzup: MWK)

  • Ostrołęka (gm i pow. Ostrołęka)/Kadzidło/Wólka Kunińska: Jan N.  swego czasu przechowywany w zakrystii kadzidlańskiego kościoła

  • Ostrołęka (gm i pow. Ostrołęka)/Kadzidło: Nepomuk z początku XX wieku, dziś w muzeum w Ostrołęce (nr MOO/E/2863), niegdyś w zakrystii w Kadzidle. Dziś jest pięknie odrestaurowany i odmalowany. Był obecny na wystawie "Święty Przydrożny"

  • ¿ Ostrołęka (gm i pow. Ostrołęka)/Kadzidło/Jeglijowiec: nietypowy Nepomuk (są też głosy, że jest to jednak św. Piotr lub inny święty biskup, na co wskazywałyby dwa różne zapisy w KZSwP). Jeśli to św. Piotr, to pochodzi on z kapliczki w Jeglijowcu. Jeśli inny święty biskup - pochodzenie nie jest znane. Przechowywany niegdyś w zakrystii w Kadzidle (i tego momentu dotyczą zapisy w KZSwP), aktualnie w muzeum w Ostrołęce (nr MOO/E/2866). Dziś jest pięknie odrestaurowany i odmalowany. Datowanie wysoce niepewne - według katalogu wystawy w Ostrołęce XVIII/XX wiek. Ma tiarę biskupią - ale może to być kłobuk, czapka ortodoksyjnego patriarchy - i krzyż na piersi. Takie noszące cechy prawosławne przedstawienia Jana Nepomucena zdarzają się raczej we wschodniej części białostocczyzny, między Białymstokiem a Bielskiem, i na terenach dawnego województwa trockiego. Był obecny na wystawie "Święty Przydrożny" (nr 13) i tam zidentyfikowano go jako Jana N., choć już na wystawie pracownik muzeum pilnujący ekspozycji wspominał o wątpliwościach co do jednej z figur. Wątpliwości te wzmacnia drugi zapis w "Katalogu zabytków" -  podaje on, że w Kadzidle znajdowała się rzeźba "św. biskupa" (Nepomuceny wyszczególnione są w innym miejscu). Wydaje się zatem, że może chodzić o tę właśnie rzeźbę. Dużo wątków, dużo wątpliwości - to dlatego łowy nepomuckie są takie ciekawe!

  • Ostrołęka (gm i pow. Ostrołęka)/Kadzidło/Jeglijowiec: Nepomuk z XIX wieku z kapliczki w Jeglijowcu, dziś w muzeum w Ostrołęce (nr MOO/E/2860), niegdyś w zakrystii w Kadzidle. Drewno polichromowane, 87x31x31 cm. Był obecny na wystawie "Święty Przydrożny" oraz na wystawie "Zwykli niezwykli. Kult świętych w diecezji łomżyńskiej" w Muzeum Kultury Kurpiowskiej w Ostrołęce (uzup: MWK) (nr kat. 30)

  • Ostrołęka (gm i pow. Ostrołęka)/Kadzidło: Nepomuk z XIX/XX wieku, autor nieznany, drewno polichromowane, wysokość 27 cm, dawniej w kościele w Kadzidle, dziś w muzeum w Ostrołęce, nr MOO/E/2865. Dziś pięknie odrestaurowany, choć nadal brak lewej dłoni. Gruba warstwa farby zmyliła mnie kiedyś na tyle, że sądziłem że wykonano go w technice ceramiki. Dziś bez polichromii

  • Ostrołęka (gm i pow. Ostrołęka)/Kadzidło/Golanka: Nepomuk z II połowy XIX wieku z pięknym czerwonym płaszczem z wyrzezanymi w rozczulająco naiwny sposób ogonkami gronostajów, dziś w muzeum w Ostrołęce (nr MOO/E/2858), niegdyś w zakrystii w Kadzidle, potem jako jedyny został w Kadzidle po transferze innych Janów do muzeum i był eksponowany w tamtejszym miniskansenie - zagrodzie kurpiowskiej (>>). Był obecny na wystawie "Święty Przydrożny"

  • . Cechą charakterystyczna jest uszkodzony nos
  • Ostrołęka (gm i pow. Ostrołęka)/Kadzidło/Płoszyce (gm. Lelis, pow. Ostrołęka): Nepomuk z 1950 roku autorstwa mieszkającego tutaj Jana Sęka, dziś w muzeum w Ostrołęce (nr MOO/E/2864), niegdyś w zakrystii w Kadzidle.  Prawie identyczny jak ten z kolekcji Jana Leończuka (zobacz niżej). Wysokość 35,5x12,4x11,5 cm. Prawie identyczny jak ten z kolekcji Jana Leończuka (nr. kat 48, zobacz niżej). Był obecny na wystawie "Święty Przydrożny" oraz na wystawie "Zwykli niezwykli. Kult świętych w diecezji łomżyńskiej" w Muzeum Kultury Kurpiowskiej w Ostrołęce

  • Ostrołęka (gm i pow. Ostrołęka)/Wólka Kunińska (gm. Goworowo, pow. Ostrołęka): Nepomuk kapliczki w Wólce Kunińskiej, dziś w Muzeum Kultury Kurpiowskiej w Ostrołęce (nr MOO/E/2156). Koniec XIX wieku. Drewno ze śladami polichromii, 65x20x20 cm. Był obecny na wystawie "Święty Przydrożny" (nr kat. 46) oraz na wystawie "Zwykli niezwykli. Kult świętych w diecezji łomżyńskiej" w Muzeum Kultury Kurpiowskiej w Ostrołęce (uzup: MWK)

  • Ostrołęka (gm i pow. Ostrołęka)/Łyse (gm. Łyse, pow. Ostrołęka): w Muzeum w Ostrołęce (nr MOO/E/2446) przechowywany jest Jan z 1991 roku wykonany z drzewa lipowego przez Józefa Bacławskiego pochodzącego z Łysego (zobacz również jego figury nepomuckie Łysego i z muzeum w Łomży). Był obecny na wystawie "Święty Przydrożny"

  • Ostrołęka (gm i pow. Ostrołęka)/Kadzidło/Szafranki (gm. Łyse, pow. Ostrołęka): w Muzeum w Ostrołęce (nr MOO/E/2859) przechowywany jest Nepomuk z II połowy XIX wieku pochodzący z Szafranek, w kilka lat temu upolowany przeze mnie w zakrystii kościoła w Kadzidle. Był obecny na wystawie "Święty Przydrożny" (nr kat. 29)

  • Ostrołęka (gm i pow. Ostrołęka)/Zdunek (gm. Myszyniec, pow. Ostrołęka): w Muzeum w Ostrołęce (nr MOO/E/690) przechowywany jest Nepomuk z XIX wieku pochodzący ze Zdunka. Był obecny na wystawie "Święty Przydrożny". Obecnie znajduje się tam kolejna nowa kapliczka z figurą JN, już trzecią z kolei (zobacz wyżej), wykonaną przez twórcę ze wsi Dęby, na zachód od Myszyńca przy drodze do Łysych. Surowe drewno, bez polichromii. Powstała podobno jakieś 10 lat temu na zamówienie obecnych gospodarzy, właścicieli gruntu na którym stoi. Zamówienie na figurę zostało złożone na Miodobraniu Kurpiowskim w Myszyńcu. Poprzednik tej figury został ukradziony (to wersja miejscowa), a finalnie znalazł się w Muzeum w Ostrołęce. Według informacji zdobytych na miejscu obecny Nepomuk jest już trzecim na tym miejscu. Pierwszy miał być postawiony przez dziadków obecnych gospodarzy, po zniszczeniu został zastąpiony drugim (to ten został ukradziony / jest w muzeum w Ostrołęce), trzeci to ten aktualny

















^

Kurpie: Ziemia Łomżyńska, powiat Łomża (część, 3 + 1)

zobacz pozostałe Nepomuki Mazowieckie Ziemi Łomżyńskiej >>


^
Dobry las (Dobrylas) pow. Łomża gm. Zbójna  
 

W tej miejscowości nad Pisą, zwanej też Dobrylas, przy drodze do mostu, jest piękny drewniany Jan N., dawniej w ładnej kapliczce z półokrągłymi drzwiami i oknami. Była to konstrukcja raczej powojenna, lecz pełna uroku. Otwory kapliczki zamknięto oknami po roku 1984, wtedy też pomalowano ją na kolor "jasny orzech". Czterospadowy dach był kryty papą, z toczonym krzyżykiem na szczycie. Niestety, podczas wizyty w tym miejscu 2009-06-03 stwierdziłem, że kapliczka przeszła metamorfozę w duchu modernizacji i malinowego gustu - jest to teraz całkiem nowy, raczej brzydki obiekt, pozbawiony proporcji, pomalowany na dziwny odcień czerwieni, szalowany, pokryty nieładną dachówką bitumiczną. W dodatku niedostępny z powodu siatki ogrodzeniowej, psów i płotka otaczającego kapliczkę. A więc dwa remonty, każdy oznaczał zmianę na gorsze! Sama figura jest, zdaje się, w dobrym stanie, zniknął natomiast szczyt zastąpiony topornym krzyżykiem. Podobnie skandaliczną "modernizację" przeszedł obiekt w nieodległym Koźle (zobacz wyżej)




^
Wyk pow. Łomża gm. Zbójna  
 

Drewniany Jan N. w kapliczce domkowej z blaszanym czterospadowym dachem zwieńczonym krzyżem. Srebrna komża, na niej czarna peleryna i czerwona stuła, w rękach krzyż i srebrna palma. Biret. Rzeźba ustawiona na okrągłej podstawie. Całość otoczona płotkiem ze sztachet, usytuowana przy drodze nad strugą, w grupie wierzb (bywają przycinane)



^
  ¿ Wyk pow. Łomża gm. Zbójna  
 

W archiwalnym numerze pisma "Polska Sztuka Ludowa" znalazłem informacje i zdjęcie nieznanego mi do tej pory drewnianego 40-centymetrowego Jana N. wykonanego w 1963 roku przez Jana Sęka z kloca lipy. Jego cechą charakterystyczną są tworzące wzór trójkąta ukośnie nacięcia na otoku biretu. Nie znam dalszych losów tej rzeźby

 

^
Laski pow. Łomża gm. Zbójna  
 

Nieco na południe od wsi, nad strugą stoi drewniana kapliczka w pionowe paski (tworzą je pomalowane listewki w szparach między deskami), w niej ludowy Jan N. z Grzywką i długą rozszerzaną końcach stułą na szyi. Obiekt notowany w Katalogu Zabytków Sztuki w Polsce. Kapliczka zmienia czasem swe kolory, w roku 2014 była zielono-brązowa z białymi paskami. Dodano niebieskie ogrodzenie  z metalowych prętów. W roku 2010 zmieniono kolory malowania kapliczki i ogrodzono ją metalowym płotkiem.  (uzup: Pietrosul)



^

Łomża i Nowogród: zbiór Nepomuków Kurpiowskich z Muzeum Północno-Mazowieckiego (4)
w tym obecnych na wystawie "Jan Nepomucen Święty Przydrożny" w roku 2004

zobacz osobną stronę poświęcona wystawie (>>)




  • Łomża (gm. i pow. Łomża)/Łyse (gm. Łyse, pow. Ostrołęka): w Muzeum Północno-Mazowieckim w Łomży (nr MPM/E-4620) przechowywany jest Jan N. z 2003 roku wykonany z drzewa lipowego przez Józefa Bacławskiego pochodzącego z Łysego. Był obecny na wystawie "Święty Przydrożny". Jest on bardzo podobny do rzeźby umieszczonej w odtworzonej kapliczce w Zagrodzie Kurpiowskiej w Kadzidle (zobacz wyżej)

  • Łomża (gm. i pow. Łomża)/Łyse (gm. Łyse, pow. Ostrołęka): w Muzeum Północno-Mazowieckim w Łomży [MPM/E-2626] jest Nepomuk z II połowy XIX bądź początku XX wieku pochodzący z okolic Łysego (Łomży?). Drewno ze śladami gruntu po usuniętej polichromii, 47,5 x 17,5 x 13,5 cm). Był obecny na wystawie "Zwykli niezwykli. Kult świętych w diecezji łomżyńskiej" w Muzeum Kultury Kurpiowskiej w Ostrołęce (uzup: MWK)

  • Miejscowość niezlokalizowana, Kurpie lub Podlasie, własność prywatna. Jan N. był obecny na wystawie "Święty Przydrożny" (uwaga: umieszczam go w tym miejscu wyłącznie z racji wystawy, stała lokalizacja nie jest znana)

  • Nowogród  (gm. Nowogród, pow. Łomża, )/Puszcza Zielona (miejscowość nie zlokalizowana, pow. Ostrołęka): w Skansenie Kurpiowskim w Nowogrodzie, oddziale Muzeum Północno-Mazowieckiego w Łomży (nr MPM/N/E/467) znajduje się Nepomuk z terenów Puszczy Zielonej na Kurpiach z II połowy XIX wieku. Był obecny na wystawie "Święty Przydrożny" (nr kat.19)




^

Typy kapliczek na Kurpiach

<<   wstecz | dalej >> 


  Źródła>>
^