@ !  Bookmark and Share 

INNE SZUFLADY :::LWOWSKA:::PODRÓŻE:::FOTO:::ŚREDNIOWIECZE:::AUTOR!:::STARE:::PRYWATNE:::© 


<<   wstecz | dalej >>


Rzeczpospolita > Korona > Prowincja Małopolska >
Województwo Podlaskie > Ziemie: Drohicka, Mielnicka, Bielska
Rzeczpospolita > LITWA > Województwo Brzeskolitewskie > Powiaty: Brześć, [Pińsk]
Rzeczpospolita > LITWA > Województwo Trockie > Powiaty: Troki, Grodno, [Kowno], [Upita]

NEPOMUKI NA PODLASIU i POLESIU
DAWNE WOJEWÓDZTWO PODLASKIE I RP

oraz części województw
brzesko-litewskiego, trockiego i nowogródzkiego w dzisiejszych granicach RP


>     GŁÓWNA STRONA NEPOMUKÓW

>>   NEPOMUKI MAZOWIECKIE
>>> NEPOMUKI KURPIOWSKIE
>>   NEPOMUKI LUBELSKIE

>>   NEPOMUKI KRESOWE

Podlaskie Jany mają w sobie powiew dawnych Kresów.
Jest ich sporo, bo przecież Podlasie to kraina nadbużańska. Lud tam prosty i religijny, więc Nepomuki są zwykle zadbane i w dobrej formie - o ile ich nie ukradziono.

Spora część poniższych zbiorów pochodzi ze strony Michała Zalewskiego.

Posłuchaj:
Koło Jana, koło Jana...
(Orkiestra p.w. Św. Mikołaja
"Piesń sobótkowa" z albumu "Czas do domu", format mp3, 6300 KB, 8:45).
Nadnarwiańska pieśń o zbieraniu się dziewcząt na pogański obrzęd przy figurze św. Jana. Plik zamieszczony za wiedzą i zgodą
Orkiestry - dziękuję

NEPOMUKI D.WOJ PODLASKIEGO W

....współtwórz tę mapę!....


Zasięg terytorialny Umieszczam tu Nepomuki z trzech dawnych województw: Podlaskiego, Brzesko-litewskieo i Trockiego, ograniczając je do granic dzisiejszej RP. Ciąg dalszy - na stronie Janów Kresowych - Litewskich, Białoruskich i Ukraińskich >>

Województwo Podlaskie (>>) graniczyło na północy z województwem Trockiem i Prusami, która to granica przecinała jezioro Rajgrodzkie, w połowie pruskie. Wschodnia ściana między Podlasiem a województwem Trockiem zaczynała się od Augustowa i biegła na południe z korytem rzeki Nietty do rzeki Biebrzy czyli Bobry, a od Bobry z korytem rzeki Brzozowej koło wsi Jaćwieże i ze strugą Kamionką do wsi Brzozowej-korony, a stąd do miasteczka Wasilkowa i Białegostoku, tak, że Wasilków w województwie Trockiem, a Białystok leżał na Podlasiu. Od rzeki Supraśli pod Wasilkowem biegła granica sucha na południe aż do wsi Gródka nad Narwią, przy ujściu Narewki, potem brzegiem zachodnim puszczy Białowieskiej, która już do województwa Brzesko-litewskiego należała. Sucha ta granica, okrążywszy podlaskie Kleszczele, dochodziła rzeki Nurca o milę powyżej Bociek i biegła znowu na południe w górę Nurca, a dalej suchym lądem aż do Niemirowa nad Bug i od Buga na południe aż pod Parczów, tak, że: Janów, Biała, Łomazy i Wisznice leżały w województwie Brzesko-litewskim, a Międzyrzec, Rossosz i Horodyszcze na Podlasiu. Ale był to wąski południowy cypel województwa Podlaskiego, bo od Parczowa i Wohynia, położonych w województwie Lubelskiem, zaczynała się już granica zachodnia Podlasia, najprzód z ziemią Łukowską, a od rzeki Liwca w pobliżu Siedlec, z Mazowszem.

Województwo Brzeskie (>>) z roku 1569 graniczyło od północy na całej swej długości, począwszy od źródeł rzeki Narwi aż pod Petryków nad Prypecią, z województwem Nowogródzkiem, na wschód z powiatem Mozyrskim województwa Mińskiego i Owruckim Kijowskiego. Na południe sucha granica z województwem Kijowskiem, Wołyńskiem i ziemią Chełmską ciągnęła się ze wschodu od okolic Owrucza na zachód aż do granicy województwa Lubelskiego u rzeki Piwonii w okolicy Parczewa. Zachodnią granicę stanowiło województwo Podlaskie od Parczewa aż po miasto Narewkę nad rzeką Narwią. Zawarte w powyższych granicach województwo Brzeskie dzieliło się na dwa olbrzymie powiaty: Brzeski i Piński (zobacz pozostałą część województwa, dziś poza granicami RP >>).

Województwo Trockie (>>) (...) ciągnęło się pasem miejscami wąskim na mil kilka, ale długim na mil 50, z północy od granic Kurlandyi na południe do Narwi i Podlasia. Granicę północną tego województwa stanowiła Kurlandya i Semigalia, ścianę wschodnią województwo Wileńskie i części Nowogródzkiego; od południa leżało Podlasie; na zachodzie także od rzeki Narwi do Augustowa Podlasie, dalej Prusy książęce i księstwo Żmudzkie aż po Kurlandyę. (...) podzielone zostało na 4 powiaty: Trocki, Kowieński, Upicki i Grodzieński. Pierwsze trzy, od granicy pruskiej przez Niemen do Trok i pasem na północ do Kurlandyi ciągnące się, były tak zwaną Litwą Wyższą (Aukstote). (Gloger, 1903) (zobacz pozostałą część województwa, dziś poza granicami RP >>).

Naturalnym uzupełnieniem tej strony jest część lubelska (>>) serwisu nepomuckiego

 

KATALOG (159 + 27)

woj. podlaskie
>>

woj. brzesko-litewskie
(część w III RP) >>

woj. trockie
(część w III RP) >>

116 + 12 21 + 5 22 + 10

NEPOMUKI D. WOJ. PODLASKIEGO (116 + 12)

część w dzisiejszych granicach RP - zobacz na mapie google >>


^

Powiat Białystok (część w d.woj.podlaskim, 16 + 2)
 


























  • - Białystok (gm. i pow. Białystok, ): drewniana barokowa figura z II połowy XVIII wieku (1771) ustawiona była niegdyś przy mostku nad rzeką Białą, przy ulicy Świętojańskiej (dawniej Kleindorf) i wjeździe do miasta traktem warszawskim - i niedaleko pałacu, fundacji Jana Klemensa Branickiego, a wyrzeźbiony przez nadwornego rzeźbiarza hetmana Jana Chryzostoma Redlera. W roku 1863, w ramach represji popowstaniowych, Rosjanie zrzucili rzeźbę do rzeki. Mieszkańcy wyłowili ją i przenieśli do fary. Według jednego ze źródeł rzeźba przechowywana była (jest?) w starym ("Białym") kościele fundacji Wiesiołowskich. Ja co prawda Jana tam nie znalazłem, ale może był w zakrystii, w renowacji (zobacz poniżej) albo na jakiejś wystawie. Według innego źródła - zaginął w XIX wieku. Orzeczenie, czy Jan z WASD (zobacz niżej) jest tym oryginalnym, który stał na moście, czy też była to inna, bezpowrotnie zniszczona rzeźba jest jeszcze przed nami. Natomiast związek figury mostu z innym Janem fundowanym przez J.K. Branickiego w 1758 roku ze Szczytów-Dzięciołowa (zobacz poniżej) jest taki, że łączą je osoby fundatora i rzeźbiarza. Ponoć rzeźba ze Szczytów-Dzięciołowa to pierwsza realizacja zamówionej na most na Białej rzeźby, która nie spodobała się magnatowi
  • Białystok (gm. i pow. Białystok, ): 13 listopada 2011 roku na początku mostka na rzece Białej stanęła, po 148 latach przerwy, figura Jana N. Statua odlana z brązu to praca absolwentki krakowskiej ASP Ewa Gołofit, a współautorem jest jej mąż Mirosław Gołofit. Na skutek decyzji jury postać została zmodyfikowana w stosunku do projektu konkursowego, który zdobył druga nagrodę (moim zdaniem na niekorzyść, zobacz niżej). Odlana została w Krakowie. Nieco ciężka, ustawiona na prostopadłościennym cokole. Jan w birecie na lewym ramieniu trzyma krucyfiks ułożony na palmie, prawą wykonuje niezdecydowany ruch. Lewa noga wysunięta do przodu, co jednak nie daje wrażenia klasycznego kontrapostu. Inicjatywę odtworzenia rzeźby podjął swego czasu Krzysztof Sawicki, wiceprezydent Białegostoku, w jednym z wywiadów (GW, 2004-01-08). 14 maja 2011 "Nasz Dziennik" opublikował artykuł z informacją, że przy odtwarzanym w stylu barokowym (co ostatecznie się nie sprawdziło) mostku na Białej stanie przywrócona dwumetrowa figura Jana N.
  • Białystok (gm. i pow. Białystok): w konsekwencji decyzji o odtworzeniu Nepomuka na moście na Białej ogłoszono konkurs, który rozstrzygnięty miał być do końca maja 2011. Na konkurs wpłynęło 11 prac w formie gipsowych modeli. Nie przyznano pierwszej nagrody, gdyż uznano, że zaproponowane Nepomuceny są ... zbyt historyczne. Wg Anny Pieciul z Urzędu Miejskiego w Białymstoku "miał to być konkurs na rzeźbę współczesną, nawiązującą do ikonograficznego przedstawienia świętego. Tymczasem artyści raczej trzymali się kurczowo XVIII-wiecznego wzorca". Najwyższą drugą nagrodę zdobyła absolwentka krakowskiej ASP Ewa Gołofit, a trzecią - absolwent tej samej uczelni Mirosław Gołofit, którego pracę prof. Jadwiga Szczykowska-Załęska uznała za najlepszą. Nadesłane prace pokazano na wystawie oraz w witrynie galerii przy ul. Legionowej. Na zdjęciu poniżej cztery spośród jedenastu prac konkursowych - ciekawe, gdzie prace te odnajdą się po zamknięciu wystawy - obiekty nie zostały zaliczone do spisu Janów Podlaskich (uzup.: GW Białystok --> P.S.)

  • Białystok (gm. i pow. Białystok): barokowy drewniany Jan N., w aureoli z gwiazdami, adorujący krzyż. Poddany niedawno restauracji przez ADZ, do zobaczenia w Wyższym Archidiecezjalnym Seminarium Duchownym. Był obecny na wystawie "Święty Przydrożny" (uwaga: istnieje niewielka możliwość, że jest to obiekt tożsamy z wyżej opisanym pierwotnym Janem z ulicy Świętojańskiej i Białego Kościoła)

  • Białystok (gm. i pow. Białystok, ): drewniany Nepomuk z XIX wieku pochodzący z białostocczyzny, dziś w muzeum w Białymstoku (nr MB/E/4145). Był obecny na wystawie "Jan Nepomucen Święty Przydrożny"
  • Białystok (gm. i pow. Białystok, ): drewniany Nepomuk z 1826 roku, pochodzący z nieustalonej miejscowości, na codzień w Muzeum Podlaskim w Białymstoku (nr MB/E/2959). Był obecny na wystawie "Jan Nepomucen Święty Przydrożny"
  • Białystok / Pogorzałki (gm. Dobrzyniewo Kościelne (Duże), pow. Białystok, ): drewniana figura Jana N. z 1870 roku, prawdopodobnie autorstwa Wawrzyńca Kondziora, dziś w Muzeum Podlaskim w Białymstoku (nr MB/E/213). Był obecny na wystawie "Święty Przydrożny"
  • Białystok (gm. i pow. Białystok, ): Muzeum Podlaskie przechowuje drzeworyt (nr inw. MB/E/2342) z wizerunkiem Jana N. stojącego na niewielkim postumencie. Odziany jest on w sutannę, rokietę i mucet, spod którego wystają fragmenty stuły. Na głowie otoczonej promienistym nimbem i 5 stylizowanymi gwiazdkami - biret. Lewą ręką święty trzyma na wysokości piersi krucyfiks, pochylając nad nim twarz. W prawej, wyprostowanej dłoni gałązkę palmy. W lewym, górnym rogu otoczona obłokami i opromieniona monstrancja (?), wokół niej 5 gwiazd. W prawym, dolnym rogu scena spowiedzi w konfesjonale: z lewej klęcząca królowa, z prawej siedzący spowiednik. W lewym, dolnym rogu scena śmierci św. Jana Nepomucena: stojący na moście żołnierze z halabardami i wpadający w nurt rzeki męczennik. Przy filarze mostu 5 gwiazd. Wzdłuż dolnej krawędzi grafiki, na wydzielonym polu napis oraz sygnatura (białoryt). Drzeworyt słabo odciśnięty. Klocek powstał w roku 1840, autor sygnowany MS, odbitka po tej dacie (nad: BSM, źródło: Wirtualne Muzeum Drzeworytów Ludowych przy Muzeum Etnograficznym im. Seweryna Udzieli w Krakowie)

^
Białystok pow: Białystok gm: Białystok Rynek Kościuszki 10
 

Mała figura Jan N. w prawym dolnym rogu zbiorowego zdjęcia z wystawy "Święty Przydrożny" (zobacz niżej) pochodzi z końca XIX wieku i z powiatu sokolskiego (zobacz niżej), dziś w Muzeum Podlaskim (nr MB/E/1606)

 
  • Pogorzałki (gm. Dobrzyniewo Kościelne (Duże), pow. Białystok): koło kościoła stoi duża domkowa kapliczka (zamknięta), a koło identyczna jak koło Gniłej (zobacz niżej) kapliczka słupowa, z identycznym jak tam Nepomukiem. Tak jak i tamta jest to kopia obiektu z 1802 roku, opatrzona tabliczką informacyjną
  • Pogorzałki (gm. Dobrzyniewo Kościelne (Duże), pow. Białystok): drugi Nepomuk koło kościoła - identyczna kapliczka zastępująca oryginał z XIX wieku, z identyczną współczesną rzeźbą, opatrzona tabliczką informacyjną
  • Pogorzałki (gm. Dobrzyniewo Kościelne (Duże), pow. Białystok): wyjeżdżając drogą na północ natknąć się można na za wsią, na miejscu dawnej karczmy na następnego identycznego Nepomuka (znowu kopia, znowu współczesna rzeźba, znowu tabliczka)! Jedynym wyjaśnieniem tego fenomenu jest to, ze miejscowi (ksiądz?) uznali Jana N. za najbardziej reprezentatywnego spośród tutejszych świątków i potraktowano go jako matrycę umieszczając w miejscu wszystkich istniejących tu niegdyś kapliczek wszelkiego wezwania. Mimo błędów ikonograficznych i pewnych nieścisłości historycznych - pochwalamy!
  • Gniła (gm. Dobrzyniewo Kościelne, pow. Białystok): była tu figura Jana N. w słupowej kapliczce. Figury już nie ma, a kopię kapliczki przeniesiono na pobocze pobliskiej drogi. Rzeźba w środku współczesna, identyczna jak trzy figury z Pogorzałek (zobacz niżej), niezbyt kanoniczna, coś na przełomie Nepomuka i Frasobliwego. Ale typowy dla okolic Knyszyna kształt kapliczki oraz ubiór upewniają nas co do identyfikacji Naszego Ulubionego Świętego. Na słupie tabliczka mówiąca o przeniesieniu XIX-wiecznej kapliczki z Gniłej na to miejsce przy drodze
  • - Rudniki (gm. i pow. Białystok): w tej miejscowości leżącej tuż za granicą, lecz jednak już w  województwie trockim, przy potoku, a przed mostkiem na rzeczce Płoska (dopływ Sprząśli, po jej południowej stronie) stoi biała urocza kapliczka wypełniona bezwartościowymi z punktu widzenia estetycznego gipsowymi figurkami, w tym Jezusa z sercem na szacie, reprodukcjami i plastikowymi kwiatami. Coś mi jednak mówiło, że miejsce to jest idealne na kapliczkę nepomucką i zaryzykowałem umieszczenie tego obiektu w katalogu. Dnia następnego natknąłem się na zdjęcie w katalogu wystawy "Jan Nepomucen święty przydrożny" przedstawiające niepodpisanego Jana we wnętrzu kapliczki. Obok stał Chrystus z krwistoczerwonym sercem. To było to! Byłem wybitnie zadowolony ze swojego nepomuckiego nosa. Gorzej, że drewnianego Jana nie ma już na swoim miejscu... Wpisuję go do spisu Janów skradzionych >> jednak z nadzieją, że trafił do któregoś z muzeum
  • Jurowce (gm. Wasilków, pow. Białystok): w tutejszym skansenie - Muzeum Wsi Białostockiej - jest słupowa kapliczka nepomucka w figurką JN wewnątrz. Jest to współczesna kopia, ale całkiem udana
  • Pietkowo (gm. Poświętne, pow. Białystok): wysoka murowana bielona kapliczka w postaci słupa zdobionego płycinami, najwyższa ażurowa, a wewnątrz drewniana figurka Jana. Obiekt ustawiono koło XIX-wiecznej fabryki (cukrownia?), niedaleko rozstajów dróg
  • Tykocin (gm. Tykocin, pow. Białystok): na fasadzie domu sąsiadującego z odbudowywanym zamkiem Zygmunta Augusta, zaraz za mostem i po północnej stronie Narwi, umieszczono współczesną drewnianą figurkę JN
  • Jezierzysk (gm. Czarna Białostocka, pow. Białystok): na zbiorczym zdjęciu z wystawy nepomuckiej "Święty Przydrożny" ten w dolnym rzędzie, z wielkim krzyżem w prawej ręce to Jan N. z Jezierzyska autorska Siedleckiego, z początku XX wieku (własność Adolfa Siedleckiego)

zobacz pozostałe obiekty powiatu, dawniej w woj. trockim (>>)
zobacz pozostałe obiekty powiatu, dawniej w Ziemi Łomżyńskiej woj. mazowieckiego (>>)










^
Szerenosy pow. Białystok gm. Juchnowiec Kościelny nr 3
 

Przy skrzyżowaniu brukowanych dróg, w ceglanej neoromańskie kapliczce Najświętszego Serca Jezusa z 1900 roku, w zdobionej ząbkami z blachy wnęce nad wejściem, umieszczono niewielką drewnianą polichromowana figurkę Jana N. Z lewej strony głowy znalazła się wielka blaszana gwiazda. Bardzo kolorowa peleryna, czarny biret, stuła

 

^

Powiat Mońki (12 + 1)

^
Wyszowate pow. Mońki gm. Trzcianne  
 

Archaiczna drewniana słupowa kapliczka ponepomucka, przy wjeździe do wsi od północy, niedaleko Biebrzy, przy Drodze Carskiej, na skrzyżowaniu drogi asfaltowej i takiej z kocimi łbami. Niestety już pusta jak wiele innych. Forma tradycyjna dla tych okolic - drewniana klatka z trójstronnym ażurem na słupie, pod namiotowym blaszanym daszkiem - przypominająca te z Gniły, Brzozówki czy Rudy (zobacz wyżej)


^
  Jasionówka pow. Mońki gm. Jasionówka  
 

Na zbiorczym zdjęciu z wystawy "Jan Nepomucen Święty Przydrożny" (2003/2004) widoczna jest drewniana figura Jana pochodzącego z tej miejscowości. Jest to - jak to widać na zdjęciu z nr 42 z katalogu wystawy, Nepomuk w niebieskim wdzianku, pochodzący z początku XX wieku. Własność Krzysztofa Antoniuka

 

^
Jasionówka pow. Mońki gm. Jasionówka  
 

Przy kościele pw. Św. Trójcy znajduje się datowana na 2006 rok słupowa kapliczka ze współczesną figurą Jana N. Całość wykonana w drewnie, lakierowana (nad: M.O.)


^
  Knyszyn pow. Mońki gm. Mońki  
 

Drewniana słupowa kapliczka z niedawno odrestaurowaną przez gminę figurką Jana N. (uwaga: sprawdzić, nowy obiekt zastąpił starą kapliczkę z destruktem figury JN - zobacz poniżej)


^
  ¿ / - Knyszyn pow. Mońki gm. Mońki  
 

Poza centrum miejscowości była tu zniszczona drewniana kapliczka z destruktem figury Jana N. Jest możliwe, choć nie pewne, że był to poprzednik niedawno odrestaurowanej przez gminę obiektu (zobacz wyżej). Wtedy widoczna na zdjęciu kapliczka musiałaby być górnym elementem (klatką) pozostałym ze starej kapliczki słupowej, natomiast stara figura, ze względu na swój stan, zapewne już nie istnieje (uwaga: sprawdzić, zweryfikować)





 
  • Przytulanka (gm. i pow. Mońki, ): murowana kapliczka poświęcona Janowi N z drugiej połowy XIX wieku, przykład czystej sztuki ludowej jako absorpcji wzorców kultury wysokiej
  • Kalinówka Kościelna (gm. Knyszyn, pow. Mońki) / Białystok: Jan z początku XX wieku, dziś w muzeum w Białymstoku (nr MB/E/214). Był obecny na wystawie "Święty Przydrożny"
  • Kalinówka Kościelna (gm. Knyszyn, pow. Mońki) / Białystok: Jan z początku XX wieku, dziś w muzeum w Białymstoku (nr MB/E/215). Był obecny na wystawie "Święty Przydrożny"
  • Kalinówka Kościelna (gm. Knyszyn, pow. Mońki): współczesny drewniany Jan N. w tradycyjnej słupowej kapliczce. Został tu umieszczony na miejscu powyższego, zabranego do muzeum w Białymstoku i na wystawę
  • Ruda (gm. Krypno, pow. Mońki): pusta drewniana kapliczka słupowa w typie knyszyńskim, z metalowym krzyżem na czubku, najprawdopodobniej ponepomucka (uwaga: sprawdzić!). Mocno zniszczona, reperowana blachą
  • Wroceń (gm. Goniądz, pow. Mońki): na zbiorczym zdjęciu powyżej ten w płaszczu w krzyżyki, lewy górny, to Jan z Wrocenia, wł. parafii z diecezji białostockiej. Był obecny na wystawie "Święty Przydrożny"
  • Wroceń (gm. Goniądz, pow. Mońki): przy drodze wiodącej do promu na Biebrzy i pola namiotowego stoi sobie Jan
  • Trzcianne (gm. Trzcianne, pow. Mońki) / Białystok: na zbiorczym zdjęciu powyżej największy Jan w centrum zdjęcia to Nepomuk z Trzciannego z XIX wieku, dziś w muzeum w Białymstoku (nr MB/E/2362). Był obecny na wystawie "Święty Przydrożny"




^

Powiat Augustów

(2 + 1)


^
Augustów pow. Augustów gm. Augustów ul. 29 Listopada
 

Drewniana figura w kapliczce na słupie stoi przy ulicy, tuż przy jednej ze śluz Kanału Augustowskiego. Obiekt pochodzi z XVIII lub XIX wieku. Rzeźba umieszczona w środku przedstawia świętego Jana Nepomucena - jest to kopia oryginalnej starej figury rzeźba skradzionej (>>) w latach 60-tych (zobacz niżej). W roku 2007 kapliczka przeszła renowację i została całkowicie przeszklona. Warto zwrócić uwagę na sposób zamontowania aureoli Jana w nowej kapliczce - poziomo do sufitu zamiast do ramion świętego - oraz na nietypowy kształt biretu, zbliżony do nakryć głowy duchownych prawosławnych (uzup: Teo.P.)


^
- Augustów pow. Augustów gm. Augustów ul. 29 Listopada
 
 

Z kapliczki, o której mowa powyżej, w latach 60 skradziono >> oryginalną rzeźbę, na jej miejsce wstawiając kopię. Plotka (?) głosi, że sprawcą był początkujący student architektury, dziś wzięty architekt

 

^
  Bargłów Kościelny pow. Augustów gm. Augustów
 

Drewniana figura Jana N. z 1882 roku, w słupowej drewnianej kapliczce z ciekawym krzyżem na czubku


^

Powiat Sokołów Podlaski (8 + 1)


^
Sokołów Podlaski pow. Sokołów Podlaski gm. Sokołów Podlaski ul. Siedlecka
 

Drewniana kapliczka słupowa z dębowego pnia, oszalowanego deskami, z ludową figurą św. Jana Nepomucena, usytuowana tuż przy moście na rzece Cetyni. Została zbudowana przez mieszkańców tej ulicy w roku 1806. Na tablicy, data fundacji - 1806, oraz daty restauracji: 1841, 1902, 1961, 1992 (nad: A.R.)


^
Kosów Lacki pow. Sokołów Podlaski gm. Sokołów Podlaski ul. Kościelna
 

Murowana kapliczka św. Jana Nepomucena z I połowy wieku XIX, znajduje się przy drodze, w ceglano-kamiennym murze otaczającym dawny park podworski - dziś stadion klubu "Kosovia". Wewnątrz ładna drewniana polichromowana figura Jana N.








  • Karlusin (gm. i pow. Sokołów Podlaski): w tej miejscowości, dziś przedmieściu Sokołowa, istnieje Jan N.
  • - Kurowice (gm. Sabnie, pow. Sokołów Podlaski, ): na dziedzińcu folwarcznym wzniesiono w końcu XVIII wieku oryginalną kapliczkę słupową z arkadowymi przeźroczami, w których umieszczono rzeźbę św. Jana Nepomucena. Wizja lokalna Pietrosula w grudniu 2010 dowodzi, że niestety figurki już nie ma, nie wiadomo co się z nią stało (uwaga: należy pytać na miejscu)
  • Wólka Okrąglik (gm. Kosów Lacki, pow. Sokołów Podlaski):  przy drodze do Kosowa Lackiego usytuowana jest murowana neogotycka kapliczka. Wzniesiona w połowie XIX wieku na planie kwadratu, dwukondygnacyjna. Naroża części dolnej ujęte lizenami, w przyziemiu od frontu dwie prostokątne wnęki. Kondygnacja górna oddzielona od dolnej wydatnym gzymsem, w górnej arkadowe przeźrocze (obecnie przeszklone), a w nim drewniana rzeźba św. Jana Nepomucena
  • Jabłonna Lacka (gm. Jabłonna Lacka, pow. Sokołów Podlaski): 1500 m przed miejscowością, od strony Sokołowa, stoi barokowa kapliczka przydrożna z 2 połowy wieku XVIII. Wewnątrz nowsza figura św. Jana Nepomucena. Na jej wierzchołku widoczna jest srebrząca się (żelazna) szubienica, a na niej zawieszone serce. Obiekty tego typu zwykle mają na szczycie krzyż. Tu historia przedstawia się, według informacji na stronach powiatu, następująco: "Około 1850 roku żył w Jabłonnie Lackiej jeden z dziedziców, człowiek okrutny i pozbawiony uczuć. Miał on młodszą o 12 lat żonę. Kobieta ta, niezwykle wrażliwa, czuła się samotna we dworze, ponieważ mąż przebywał ciągle poza nim. Dni upływały jej na rozmyślaniach i tęsknocie. To pchnęło ją w ramiona młodego rządcy. Jednak pobożność i sumienie kazały jej wyznać swój występek księdzu podczas spowiedzi. Mąż dostrzegł zmianę w zachowaniu żony i znając jej charakter udał się do księdza, aby poznać przyczynę zmian. Ksiądz związany tajemnicą spowiedzi nie wyjawił sekretu żony, za co dziedzic kazał go powiesić. Gdy zaś zrozumiał swój błąd wyjechał z majątku i ślad po nim zaginął. Miejscowa ludność w miejscu, gdzie stała szubienica, na której powieszono księdza Jana, postawiła kapliczkę i umieściła figurę św. Jana Nepomucena, który również jak głosi legenda został zamordowany, gdyż nie chciał wyjawić tajemnicy spowiedzi. Kapliczka stoi do dziś na zakręcie drogi, aby przestrzegać przed 'życiowymi zakrętami'".  Ponieważ figura jest identyczna jak ta z Ruśca (Mazowsze >>), to można przypuszczać, że jest to odlew z jednego wzorca, wykonany w tym samym warsztacie
  • Rozbity Kamień (gm. Bielany, pow. Sokołów Podlaski): ceglana kapliczka z wnęką zamknięta oknem, wewnątrz szablonowa figura Jana N., polichromowana. Na cokole inskrypcja "św. Janie / Nepomucynie / broń nas od niesławy / w życiu i wieczności". Należy do grupy identycznych lub bardzo podobnych figur wykonanych zapewne w jednym zakładzie, z jednego odlewu lub z nieco zmodyfikowanego wzorca  (zobacz identyczne Kurzeszyn, Zabiele czy Suche) oraz prawie identyczne Lipniki Stare, Bieżuń czy Janowo)
  • Sterdyń (gm. Sterdyń, pow. Sokołów Podlaski, ): w ołtarzu we wschodniej nawie kościoła św. Anny jest rzeźba młodzieńczego Jana N., z krzyżem i biretem w ręku (nad: Pietrosul)






^
Skrzeszew pow. Sokołów Podlaski gm. Repki  
 

W kościele św. Stanisława, w ołtarzu bocznym, znajduje się rzeźba Jana Nepomucena z 1740 roku


^

Powiat Siedlce (7)

część należąca do dawnego województwa podlaskiego I RP. Miasto Siedlce i jego okolica stanowiły najdalej na północ wysunięty skrawek Ziemi Łukowskiej województwa lubelskiego (>>) i tam umieszczono wpisy dotyczące innych Nepomuków Siedleckich







  • Korczew (gm. Korczew, pow. Siedlce): w parku pałacowym jest neogotycka studnia zwieńczona piaskowcową figurą Jana z około 1840 roku, najprawdopodobniej projektu F. Jaszczołda, architekta pałacu. Zobacz stronę pałacu w Korczewie!
  • Knychówek (gm. Korczew, pow. Siedlce, ): ładna murowana trójkątna (!) kapliczka koło kościoła św. Stanisława biskupa męczennika i św. Anny, w niej drewniany Jan
  • Mordy (gm. Mordy, pow. Siedlce, ): na osi widokowej parku pałacowego przebiegającej poprzez bramę wjazdową od zachodu, na wysokim cokole stoi barokowa, kamienna rzeźba św. Jana Nepomucena z I połowy XIX wieku otoczona jest ona ogrodzeniem z czterema niskimi filarkami zwieńczonymi kamiennymi szyszkami. Jest to z pewnością fundacja właścicieli majątku - Ciecierskich bądź ich następców, Zembrzuskich. W lipcu 2009 roku rozpoczęto przygotowania do remontu, w listopadzie zakończył się pierwszy etap renowacji (figura + fundament żelbetowy). Drugi etap to wykonanie ogrodzenia





^
Krześlin / Kownaciska pow. Siedlce gm. Suchożebry  
 

Na granicy wsi Kownacisk i Krześlina lecz po krześlińskiej stronie potoku, prawie na granicy Podlasia jest, według albumu "Sztuka ludowa w Polsce" (który zresztą błędnie lokuje tę miejscowość na Sandomierszczyźnie >>), piękna kapliczka oparta na sześciu kolumnach, kryta gontem. Wybudowano ją w pierwszej połowie XIX wieku, była restaurowana w 1934 roku. Klasycystyczna, murowana z cegły, tynkowana. Wewnątrz piaskowcowa polichromowana figura JN pochodząca z roku 1728, z widocznymi śladami niefachowej naprawy przy podstawie. W roku 2015 okolica została zmeliorowana, a obiekt starannie odnowiony i odmalowany, w tym wydobyte herby i inicjały fundatorów (uwaga 1: według innego źródła figura jest z tego samego okresu co kapliczka. Jest też możliwe, że kapliczka jest jednak XVIII-wieczna). Wyjątkowo malowniczy obiekt!



^
Mokobody-Budzieszyn pow. Siedlce gm. Mokobody ul. Jana Pawła II
 

Współczesna seryjna (warsztat Schaefferów) polichromowana figura Jana N. ustawiona na ceglanym cokole, ofiarowana przez prywatna ofiarodawczynię. Jest to część zbioru rzeźb ulokowanych koło groty nad cudownym źródełkiem, w miejscu, gdzie w cudowny sposób uratowani zostali rycerze polscy idący na wyprawę przeciw Jaćwingom (nad: Pietrosul)


^
Osiny Górne pow. Siedlce gm. Mokobody  
 
 

Współczesna kapliczka z figura Jana N. powstała w roku 2016 z inicjatywy pani wójt. Jednak pobudki fundacji były nieco zaskakujące. Wieś potrzebowała drogi, której budowa miała być dofinansowana ze środków unijnych. Dodatkowe punkty w konkurencji z innymi projektami miał dać istniejący obiekt kultu religijnego. Wybór padł na kapliczkę nepomucką, która powstała w imponującym czasie dwóch dni. Niestety wniosek przepadł, budowa drogi pozostaje w planach na lata następne. A kapliczka stoi (nad: M.Klimurczyk, za "Angora" nr 48, 27.XI.2016, za "Tygodnik Siedlecki" nr 44, 6.XI.2016)

 

^
Paprotnia pow. Siedlce gm. Paprotnia  
 

W kościele św. Bartłomieja, na ścianie prezbiterium, zawieszono olejny obraz z wizerunkiem dzierżącego krzyż i palmę Jana N. Jan stoi koło pulpitu z zamkniętą Księgą, za nim nieco dziwaczna konstrukcja, która zapewne jest mostem. 1775 rok (nad: Pietrosul)

 

^

Powiat Łosice (6)

 


^
Łosice pow. Łosice gm. Łosice ul. 1 Maja
 

Znajduje się tu okazała murowana bielona kaplica św. Stanisława z napisem milenijnym "966 M 1966" oraz datą fundacji 1845, której szczyt stanowi kapliczka ze współczesną (2005) drewnianą polichromowaną figura Jana N. w półokrągłej wnęce. Jan jest dziwnie wyposażony, ma bowiem w ręku coś na kształt pastorału - faktycznie jest to kawał rury na jego podobieństwo wygięte. Rzeźba ta, ufundowaną przez Jana i Jacka Kobylińskich i wykonana na wzór oryginału, łącznie z niekanonicznym pastorałem, zastąpiła starą figurę, która po remoncie znalazła schronienie w kapliczce na lipie (zobacz niżej) (uzup: TeoP., Pietrosul)


^
  Łosice pow. Łosice gm. Łosice ul. Targowa
 

Stara rzeźba Jana N. pochodząca z połowy XIX wieku, pochodzącą z wieży kaplicy św. Stanisława (zobacz wyżej), została uszkodzona po upadku w czasie gwałtownej burzy. W roku 2005 została odrestaurowana staraniem rodziny Kobylińskich, a następnie uroczyście poświęcona 16 lipca 2005 roku. Spróchniałe dolne partie rzeźby skrywa tkanina. Rzeźba nie została umieszczona na swym dawnym miejscu - tam ustawiono kopię - lecz w rozwidleniu ułomka dużej starej lipy. Jan jest dziwnie wyposażony, ma bowiem w ręku coś na kształt pastorału - faktycznie jest to kawał rury na jego podobieństwo wygięte, którą zachowano również po remoncie, mimo niekanoniczności tego atrybutu (uzup: TeoP., Pietrosul)


^
Platerów pow. Łosice gm. Platerów  
 
 

W kościele Podwyższenia Krzyża Świętego lub na plebanii przy tej świątyni znajduje się XVIII-wieczna figura Jana N. (nad: Pietrosul)

 

^
Mężenin pow. Łosice gm. Platerów  
 

Murowana kapliczka z niewielką figurką Jana N. wszystko wymalowane było na biało gęstą farbą. Sytuacja zmieniła się przeprowadzonym w nieustalonym czasie (po 2008 roku) remoncie, bo figura od czasu remontu wygląda nieco inaczej. Ogólny kształt i fałdy szaty nie zmieniły się, natomiast rysy twarzy wydają się inne. W odróżnieniu od sta u poprzedniego rzeźba została pokryta barwnymi farbami. Pojawia się pytanie: czy to efekt gruntownej renowacji, czy też zastosowano wariant radykalny i w kapliczce pojawiła się nowa rzeźba? (uwaga: należy ustalić, a jeśli to nowa rzeźba - ustalić losy starej!) (uzup: Pietrosul, zobacz też Mierzynówkę)

 






  • Sarnaki (gm. Sarnaki, pow. Łosice): po lewej stronie kościoła kamienna figura Jana N. na masywnym postumencie o kształcie walca, niezłej klasy artystycznej, pomalowana. Rzeźba została przeniesiona pod kościół po wojnie z miejsca zwanego Górką Św. Jana, na północ od Sarnak, gdzie ustawiono ją 18 czerwca 1874 roku. Od tej pory miejsce stało się ulubionym celem spacerów sarnaczan. W latach 60. Święty Jan musiał opuścić górkę, z której zaczęto dobywać piasek i żwir. Do tej pory zniwelowano wzniesienie (uzup.: R.Z.)
  • Stare Mierzwice (gm. Sarnaki, pow. Łosice): we wnęce przydrożnej kapliczki słupowej drewniana barokowa figura Jana N.

  • Huszlew (gm. Huszlew, pow. Łosice, ): w neogotyckim kościele św. Antoniego Padewskiego są neogotyckie ołtarze boczne, które posiadają ruchome zasłony z obrazami Józefa Buchbindera. Lewy z nich przedstawia św. Jana Nepomucena
 

^
Liwki Szlacheckie pow. Łosice gm. Huszlew  
 

Na południowo-wschodnim skraju wsi usytuowana jest murowana kapliczka, w której znajduje się drewniana polichromowana figura Jana N. z I połowy XIX wieku (nad: Pietrosul)


^



Powiat Węgrów

(5)

  • Węgrów (gm. i pow. Węgrów): na granicy miasta późnobarokowa figura przydrożna w formie czworobocznego słupa na cokole. Na nim rzeźba św. Jana Nepomucena. XVIII lub początek XIX wieku. W październiku 2005 zdjęto ją z cokołu - do remontu. Jan nie miał już ręki, miał utrącony nos i ogólnie był w bardzo złym stanie. Podczas wizji lokalnej 7.05.2006 widziałem Jana już na swoim miejscu. Cokół pięknie otynkowano
  • Miedzna (gm. Miedzna, pow. Węgrów): polichromowany Jan N. w Miedznej stoi we wnęce w ścianie dziwnej, bo siedmiokątnej, lecz ciekawej kaplicy MB okolonej starymi drzewami nad Liwcem


^
Wyszków pow. Węgrów gm. Liw  
 

Niedaleko mostu na Liwcu, który stanowi granicę Mazowsza i Podlasia, jest piękna barokowa kapliczka na planie trójkąta, koniec XVIII wieku, fundacja Ossolińskiego. Murowana, trójboczna o wklęsłych bokach, otynkowana. W części dolnej szerszy cokół oddzielony gzymsem od kondygnacji górnej. Kondygnacja górna otwarta trzema arkadami o narożach ujętych pilastrami, ze spływami wolutowymi. Nasadę obiega profilowany gzyms podokapowy, zgierowany na pilastrach. Przykryta daszkiem namiotowym, dachówkowym. W zwieńczeniu kuty z żelaza krzyż równoramienny. Wewnątrz osiemnastowieczna, drewniana rzeźba św. Jana Nepomucena (wpis do rejestru zabytków nr 1489/07 z 22.10.2007). Analogie to kapliczki fundacji Stroińskich z Bychawy-Podzamcza i Mełgwi-Podzamcza (lubelskie >>)


^
Wyszków pow. Węgrów gm. Liw ul.
 

W kościele Podwyższenia Krzyża Świętego (zobacz wyżej), na północnej ścianie, znajduje się obraz z XVIII wieku "Św. Jan Nepomucen spowiadający królową" (nad: Pietrosul)


^
Wyszków pow. Węgrów gm. Liw  
 
 

W kościele Podwyższenia Krzyża Świętego (zobacz wyżej) znajduje się drewniany rokokowy krzyż ołtarzowy, w którego podstawie umieszczono wizerunki św. Wincentego a Paulo i św. Jana Nepomucena (nad: Pietrosul)
 

 

^

Powiat Bielsk (8 + 1)


^
- Bielsk Podlaski pow. Bielsk Podlaski gm. Bielsk Podlaski ul. Ogrodowa/Widowska
 

Murowana kapliczka przy skrzyżowaniu ulic, wystawiona w 1863 roku w intencji powstańców koresponduje dziwnie z kapliczką sprzed klasztoru karmelitów, wystawioną z kolei przez Rosjan dla uczczenia stłumienia Powstania. Oryginalna figura ludowa Jana N. z tej kapliczki zniknęła (5.2004)! Została SKRADZIONA (>>), chyba że zabrano ją na wystawę do Białegostoku/Łomży/Ostrołęki i pozostała już w muzeum (uwaga: do ustalenia)


^
Bielsk Podlaski pow. Bielsk Podlaski gm. Bielsk Podlaski ul. Ogrodowa/Widowska
 

W murowanej kapliczce z 1863 roku (zobacz wyżej), na miejscu starej skradzionej (>>) bądź przeniesionej figury Jana N., wstawiono nową pseudoludową rzeźbę z krzyżem i palmą w rękach (nad: Pietrosul)


^
Bielsk Podlaski pow. Bielsk Podlaski gm. Bielsk Podlaski ul. Sienkiewicza
 

Drewniany Nepomuki w kiepskim stanie z wystawy w Muzeum Kultury Kurpiowskiej w Ostrołęce, na co dzień w parafii w Bielsku. Pochodzi z powiatu bielskiego, XVIII wiek, 54 cm. Czy jest on tożsamy z Nepomukiem, który zniknął z kapliczki przy ulicy Ogrodowej (zobacz wyżej)? Był obecny na wystawie "Święty Przydrożny" [nr kat. 1]


^
Brańsk pow. Bielsk Podlaski gm. Brańsk ul. Kościelna
 

W tutejszym kościele, w górnej części ołtarza umieszczono kwadratowy obraz przedstawiający Jana N. trzymającego palec na ustach. Jan ten jest nietypowy - nie ma zarostu (nad: R.K.)


^
Domanowo pow. Bielsk Podlaski gm. Brańsk  
 

W kościele św. Doroty Męczenniczki jest drewniana polichromowana rzeźba św. Jana Nepomucena z II połowy XVIII wieku (nr rej. B-92, poz.2), remontowana w 2005 roku kosztem 5800 zł.  Autor nieznany, wysokość figury 127 cm. Był obecny na wystawie "Święty Przydrożny" [nr kat. 6]


^
Domanowo pow. Bielsk Podlaski gm. Brańsk  
 

W kościele św. Doroty Męczenniczki, na wsporniku na zachodniej ścianie, jest drewniana współczesna (?) rzeźba Jana N. (nad: Pietrosul)


^
Szczyty-Dzięciołowo pow. Bielsk Podlaski gm. Orla  
 

Koło cerkwi stoi piękny kamienny barokowy Jan z 1758 roku, ufundowany przez Jana Klemensa Branickiego, a wyrzeźbiony przez nadwornego rzeźbiarza hetmana Jana Chryzostoma Redlera. Lokalizacja przy cerkwi nie dziwi specjalnie - była to świątynia unicka, a we wsi J.K. Branicki miał swój pałac letni. Rosjanie oddali ją jednak prawosławnym w 1839 roku. Wtedy o rzeźbę upomnieli się katolicy z Bielska i postanowili ją zabrać. Zdjęto ją już z cokołu, kiedy mieszkańcy wsi podjęli akcję odbicia świętego. W walce Jan nieco ucierpiał - stracił jedno ramię i aureolę z gwiazdami, które zabrali bielszczanie. Związek tej figury z Janem z mostka na Białej w Białymstoku strącanym do rzeki przez Rosjan (zobacz powyżej) jest taki, że łączą je osoby fundatora i rzeźbiarza. Istnieje też wersja mówiąca, że figura ze Szczytów-Dzięciołowa po prostu nie spodobała się magnatowi i zesłał ją na prowincję, a na most przed swą główną siedzibą zamówił nową rzeźbę tego samego autora


^
Boćki pow. Bielsk Podlaski gm. Boćki ul. Świętojańska 19
 

Na rogu ul. Świętojańskiej (!) i Bielskiej ustawiono kamienną barokową figurę Jana N. ustawiono na cokole z kamieni polnych, zapewne wtórnie. Kontrapost, duża palma, krzyż na lewym ramieniu, biret. Jest to XVIII-wieczna fundacja Sapiehów, stąd wysoka klasa artystyczna


^
Bystre pow. Bielsk Podlaski gm. Boćki  
 
 

Przy bocznej drodze, w bliskości stawów stoi murowana dwukondygnacyjna kapliczka, w dolnej drewniana figura Jana N. z roku 1858. Na podstawie napis "Sancte Ioanesi Nepomucenes / Ora pro Nobis" - łacina wskazuje raczej na fundację dworską

 


^

 

Powiat Hajnówka (1 + 1)

  • Narew (gm. Narew, pow. Hajnówka, ): w kościele Wniebowzięcia Najświętszej Marii Panny i św. Stanisława Biskupa i Męczennika, przy ścianie południowej, jest ołtarz św. Jana Nepomucena, a w nim obraz Jana N.
  • ¿ Narew (gm. Narew, pow. Hajnówka, ): w tym samym kościele była kiedyś figura Jana N., wymienia ją bowiem pewne źródło. Nie wiem, czy zachowała się do dzisiaj
 

^




Powiat Biała (6 + 1)
część w dawnym woj. podlaskim

  • Wólka Korczowska (gm. Łomazy, pow. Biała Podlaska): przy mostku na Rudce (Białce?), przy żużlowej drodze stoi pięknie usytuowana słupowa kapliczka nepomucka z drewnianą figurą Jana N. Restaurowana w latach 1920 i 1948 oraz przebudowana w 1988 roku (nad: R.Z., uzup.: Pietrosul)
  • Przechodzisko (gm. Drelów, pow. Biała Podlaska): ludowa rzeźba Jana N. z XIX wieku w drewnianej kapliczce z 1939 roku, umiejscowionej wśród drzew i chronionej murowanym płotkiem (nad: Pietrosul)
  • - Międzyrzec Podlaski (gm. Międzyrzec, pow. Biała Podlaska): XVIII-wieczna figura Jana Nepomucena, przy ul. Warszawskiej, za mostem, na skraju miasta od zachodu. Bardzo dobrej klasy, wyjątkowo dynamiczna, w krzyżem i księgą w ręce. SKRADZIONA >>
  • Międzyrzec Podlaski (gm. Międzyrzec, pow. Biała Podlaska): piękna kapliczka, bogato profilowana, we wnęce figura JN.  Fundowana w roku 1747 przez wybitnego proboszcza międzyrzeckiego biskupa krakowskiego Andrzeja Załuskiego, który wybudował ogrodzenie, dzwonnicę i tę kapliczkę koło kościoła
  • Polubicze (gm. Wisznice, pow. Biała Podlaska, woj. lubelskie, dawniej podlaskie, ): murowana kapliczka, wewnątrz rzeźba św. Jana Nepomucena z XIX wieku w tradycji barokowej
  • Rossosz (gm. Rossosz, pow. Biała Podlaska, ): naprzeciwko kościoła św. Stanisława stoi słupowa kapliczka murowana z roku 1849, wewnątrz żeliwna (!) figurka św. Jana Nepomucena z II połowy XIX wieku. Wykazuje ona (co zauważył Pietrosul) daleko idące podobieństwo do figurki umieszczonej na szczycie kapliczki w podostrołęckim Muszyństwie (Mazowsze - Ziemia Łomżyńska >>) i w Łomazach (zobacz niżej) - zapewne odlewy powstały w tym samym zakładzie, różne są tylko podstawy

 

zobacz kolejne obiekty z tego powiatu
należące dawniej do woj. brzesko-litewskiego >>






^
Rudka pow. Biała Podlaska gm. Rudka ul. Badowskiego
 

Na jednym z pilastrów na południowej ścianie w kościele Trójcy Przenajświętszej do zobaczenia jest obraz Jana Nepomucena w sukni srebrnej, częściowo pozłacanej, pochodzący kościoła w Mirze (Białoruś, ), przeniesiony tu w końcu lat 40-tych. Jan na klęczkach adoruje krucyfiks, wokół głowy pięć gwiazd, w tle kolumna i draperie oraz świetlista chmura z niewyraźnym wizerunkiem MB


^




Powiat Sokółka (2 + 3)

  • - Łapczyn (gm. Korycin, pow. Sokółka): drewniana słupowa kapliczka ponepomucka stoi za płotem opuszczonego gospodarstwa. Sołtys, zapytany o los figury potwierdził, że był to św. Jan, ale "wywieziono go do Ameryki"
  • - Łapczyn (gm. Korycin, pow. Sokółka): druga drewniana słupowa kapliczka ponepomucka stoi za wsią, przy drodze koło strugi. Również o tej rzeźbie sołtys mówił, że  "wywieziono ją do Ameryki"
  • Połomin-Kopciówka (gm. Suchowola, pow. Sokółka): w albumie "Dolinami rzek" J. Cetera i innych znalazłem wzmiankę o figurze Jana N. przy dworze w Połominie, oczywiście ufundowanej przez właścicieli majątku. Po latach J.K. nadesłał mi zdjęcie murowanej kapliczki z drewnianą figurą Jana N., sytuując ją w przysiółku Połomina - Kopciówce. Jest to zapewne ten sam obiekt. Kapliczka jest murowana, z zakończonymi trójkątnie otworami, z blaszanym czterospadowym daszkiem. Figura Jana jest przedziwna: bardzo ludowa, schematyczna i uproszczona, a szczegóły oddano za pomocą liniowych rytów. Być może w taki sposób ktoś "odświeżył" starą figurę lecz jest też możliwe, że to nowa rzeźba (uwaga: sprawdzić Połomin i Kopciówkę, źródła oraz pochodzenie i wiek rzeźby!)
  • Sidra (gm. Sidra, pow. Sokółka): w tutejszym kościele znaleźć można dużych rozmiarów obraz Jana N. namalowany wprost na tynku w nawie. Jan jest bardzo elegancki, z aureolą
  • - Różanystok (gm. Sidra, pow. Sokółka, ): inwentarz dóbr klasztoru podominikańskiego z 1866 roku wymienia obraz św. Jana Nepomucena oprawiony w drewniane pozłacane ramy. Umieszczony był on w górnej części piątego bocznego ołtarza, a prawdopodobnym autorem był Antoni Gruszecki. Być może podobny był on do wizerunku JN z kościoła bernardynów w Alwernii (Małopolska >>), również autorstwa Gruszeckiego. Nie dotrwał on do dni dzisiejszych, został zniszczony jeszcze w wieku XIX. Gruszecki (1734 – 1798), mnich bazyliański z Poczajowa, który przez znaczną część swego życia mieszkał i tworzył na ziemiach Podlasia i Grodzieńszczyzny, a którego bogaty żywot można by nazwać nieledwie awanturniczym, był uczniem Stanisława Stroińskiego, malował dla Rzewuskich w Podhorcach, misjonarzy na Stradomiu w Krakowie, krakowskich mieszczan i bernardynów w Alwernii (pod zmienionym nazwiskiem Dombrowski, ponieważ wystąpił wówczas z klasztoru bazylianów). Po powrocie do zakonu zamieszkał w Supraślu, gdzie brał udział w ozdabianiu cerkwi i monasteru. Był również na usługach króla Stanisława Augusta, dekorując pałac w Horodnicy i Nowy Zamek w Grodnie. Pewne jest także jego autorstwo cyklu obrazów ołtarzowych do kościoła bernardynów w Grodnie. W latach 1768 – 1770 i 1775 – 1798 pomagał mu uczeń, Filip Michałkiewicz


^

Powiat Siemiatycze

(15)
 


^
Siemiatycze pow. Siemiatycze gm. Siemiatycze ul. 3-go Maja
 

W kościele parafialnym NMP, w drugim przęśle nawy bocznej znajduje się ołtarz św. Wincentego, w którym umieszczono między innymi rzeźbę Jana N. z około 1730 roku. Figura jest biała ze złoconymi butami i obramowaniami stroju. Brak biretu, w rękach zamknięta Księga. Układ rąk może wskazywać, że był w nich niegdyś jeszcze krucyfiks (uwaga: należy rozwiać minimalne wątpliwości co do identyfikacji. Są tu też trzy inne figury potencjalnie nepomuckie, ale o znacznie mniejszym stopniu pewności - nie włączam do spisu)


^
Siemiatycze pow. Siemiatycze gm. Siemiatycze ul. 3-go Maja
 

Koło kościoła parafialnego NMP, w obrębie ogrodzenia, znajduje się barokowa kolumna nepomucka. Na kolumnie ustawionej na ośmiobocznym cokole stoi figura Jana N. z XVIII wieku


^
Mierzynówka pow. Siemiatycze gm. Grodzisk  
 

Przy drodze z Czarnej Średniej do Grodziska znajduje się ceglana tynkowana czworokątna kapliczka wnękowa z początku XIX lub końca XVIII wieku, o proweniencji dworskiej. Kryta jest dwuspadowo dachówką, z ceglanym gzymsikiem. W niej, za metalową kratą (po roku 1938 zastąpiła ona drewnianą balustradę),  od 2011 (?) roku znajduje się nowa rzeźba, nawiązująca wyglądem do poprzedniej, postawiona staraniem ks. Henryka Kosza. Stara figura została umieszczona w kościele w Grodzisku (zobacz niżej). Ta zmiana związana jest z remontem całego obiektu. W porównaniu do poprzedniczki nowa rzeźba ma inne rysy twarzy, natomiast wiernie powtórzono fałdy szaty i kształt biretu. Kapliczka na pewno nie zyskała w wyniku dodania tablic informacyjnych i wybrukowaniem podejścia. W okolicy jest w obiegu powiedzenie "Odwrócił się dupą jak św. Jan od Mierzynówki", ponieważ rzeźba stoi tyłem do zabudowań wsi (zobacz też Mężenin oraz podobne obiekty z Drohiczyna, Ostrożan, Osmoli)


^
Grodzisk pow. Siemiatycze gm. Grodzisk  
 

W kościele przechowywana jest barokowo-ludowa figura Jana N. z drewna lipowego, fundacji dworskiej, pochodząca z kapliczki w Mierzynówce (zobacz wyżej). Datuje się ją na początek XIX lub koniec XVIII wieku, In situ zastąpiła ja nowa rzeźba, wykonana na wzór oryginału. Została poddana pełnej konserwacji w roku 2010 przez Joannę Polaską (uwaga: sprawdzić lokalizację obiektu w starym bądź nowym kościele) (nad: Pietrosul)

 

^
Drohiczyn pow. Siemiatycze gm. Drohiczyn ul. Jana z Drohiczyna
 

W lewej nawie katedry odnalazłem konfesjonał, w którego szczycie umieszczono współczesny portret Jana N. Nie jest to wielkie dzieło sztuki, ale prezentuje się całkiem sympatycznie


^
Minczewo pow. Siemiatycze gm. Drohiczyn  
 

Na południowym skraju wsi, w arkadowej kapliczce o potężnych kolumnach zwieńczonej blaszanym daszkiem umieszczono figurę Jana N. (nad: JeJo via M.O.)






  • Drohiczyn (gm. Drohiczyn, pow. Siemiatycze, ): murowana tynkowana czworokątna kapliczka przy ulicy Mieszka I, przy skrzyżowaniu z Świętojańską, we wnęce XVIII-wieczna drewniana figura Jana N. Ostatnio zlikwidowano kratę oddzielającą Jana, a u jego stóp złożono zniszczone  drewniane atrybuty - krzyż i palmę

  • Drohiczyn (gm. Drohiczyn, pow. Siemiatycze, ): w Muzeum Diecezjalnym przy ulicy Kraszewskiego przechowuje się bardzo ładną figurę Jana N. Drewniana, wysokości około 1 metra, krzyżyk niewielki, dorabiany, pęknięcie z boku głowy. Podpis głosi: XVIII/XIX wiek, parafia Platerów (nad: S.Ł.)

  • Ostrożany (gm. Drohiczyn, pow. Siemiatycze): ceglana tynkowana kapliczka na planie prostokąta, ze schodkowym szczytem, z 1920 roku. Od frontu nisza z barokową figurą Jana N. z II połowy XVIII wieku

  • Ostrożany (gm. Drohiczyn, pow. Siemiatycze, ): w lewym bocznym ołtarzu kościoła parafialnego znajduje się obraz nepomucki z II połowy XVIII wieku, barokowy. We wnętrzu biblioteki (?) Jan na klęczkach adoruje trzymany krucyfiks. W rogu widać globus-astrolabium sferyczne (zobacz >>) - tajemniczy obiekt, którego symboliki wciąż poszukujemy (porównaj Janów Podlaski, Czerwińsk, Łomża, Siedlec, Szczuczyn, Czudec, Tarnowskie Góry i inne), na stole przed szafą z książkami leży czapka

  • Ostrożany (gm. Drohiczyn, pow. Siemiatycze, ): w kościele parafialnym znajduje się klasycystyczny relikwiarz (>>) Św. Krzyża i Jana Nepomucena! Wykonany ze złoconej miedzi w formie równoramiennego krzyża z owalem w środku, na wysokiej stopie. Połowa XIX wieku. Na rewersie owalu miniatura Jana N. w ramce z filigranu wypełnionej perłami, okolonej medalionami z relikwiami wykonanymi ze srebrnych pasmanterii

  • Dołubowo (gm. Dziadkowice, pow. Siemiatycze): przydrożna murowana kapliczka z 1918 roku, w niszy na drugiej kondygnacji Jan w manierze barokowej

  • Lubiejki (gm. Milejczyce, pow. Siemiatycze, ): murowana dwuczłonowa kapliczka kryta dwuspadowym daszkiem, a w niej, we wnęce górnego piętra, kamienna figura Jana N. Malowanie kapliczki i figury zmienne w czasie









^
Osmola pow. Siemiatycze gm. Dziadkowice  
 

W kościele parafialnym Matki Bożej Bolesnej znajduje się drewniana polichromowana rzeźba Jana w stylu prowincjonalnego baroku z II połowy XVIII wieku. Podobna do figury oferowanej w warszawskim antykwariacie, miała utrącone dłonie, a w trakcie niedawnego remontu odtworzono je niezbyt udatnie. W nich krzyż trzymany prawie poziomo


^
Twarogi Lackie pow. Siemiatycze gm. Perlejewo  
 

Na zachodnim skraju wsi usytuowana jest murowana kapliczka  z sygnaturką, o formach nieco neoromańskich. Szpeci ją nieco pleksiglasowy przedsionek. Wewnątrz ładna drewniana polichromowana figura Jana N. z krzyżem w lewej ręce, a aureoli z gwiazdami, między które wpleciono kwiaty. Wydaje się, że krucyfiks nie jest oryginalny i jego położenie nie jest właściwe

 

^








 
Powiat Wysokie Mazowieckie

(9)

  • Wysokie Mazowieckie (gm. i pow. Wysokie Mazowieckie): późnobarokowa rzeźba św. Jana Nepomucena z 2 połowy wieku XVIII. Rzeźba znajduje się w nowszej, przydrożnej kapliczce z 2 połowy wieku XIX. Stoi przy mostku, niedaleko kościoła
  • Szepietowo Podleśne (gm. Szepietowo, pow. Wysokie Mazowieckie, ): na miejscu barokowej rzeźby św. Jana Nepomucena (zobacz niżej) w roku 2008 pojawiła się kopia autorstwa Leszka Wawrzaszka - może i niezła, ale gdzie jej do oryginału! Jan ma nieco inne spojrzenie, całkowicie źle zinterpretowano gest uniesionej lewej ręki, a krzyż, który mu wręczono woła o pomstę do nieba i sugeruje, że Jana N. ukrzyżowano a nie utopiono! Rzeźbę chroni nowa drewniana kapliczka wykonana na wzór tej z Tarnowa przez Andrzeja Gorzkowskiego, nawet udaną, choć nieco zbyt masywną i razi masywny betonowy podest i toporny krzyż na szczycie
  • Dąbrówka Kościelna / Szepietowo Podleśne (gm. Szepietowo, pow. Wysokie Mazowieckie, ): w Szepietowie Podleśnym stała w plenerze piękna barokowa rzeźba św. Jana Nepomucena z około połowy XVIII wieku (jedno ze źródeł podaje rok 1801), ufundowana przez właściciela majątku Szepietowo Wawrzyńce – Kazimierza Szepietowskiego. W roku 2008 wymieniono rzeźbę i jej osłonę na całkowicie nowe (zobacz wyżej). Starą rzeźbę po konserwacji przekazano kościoła św. Anny w Dąbrówce Kościelnej - mam nadzieję, że można ją tam oglądać
  • Święck-Strumiany (gm. Czyżew-Osada, pow. Wysokie Mazowieckie): przy zakręcie drogi kapliczka drewniana z ludową rzeźbą Jana N.

 

  • Kułaki (gm. Ciechanowiec, pow. Wysokie Mazowieckie): w tej miejscowości znanej też pod nazwą Kołaki, przy potoku i stawie, stoi nowo postawiona w 2000 roku kapliczka na miejscu starej, drewnianej. Rzeźba Nepomucena została odnowiona, jest drewniana, wykonana w manierze ludowo-barokowej. Krzyż trzymany przez świętego całkiem nowy










^
Ciechanowiec pow. Ciechanowiec gm. Wysokie Mazowieckie ul.
 

W tutejszym kościele Św. Trójcy jest ołtarzowa rzeźba JN. Drewniana, polichromowana na biało i złoto (nad: R.K.)


^
Ciechanowiec pow. Ciechanowiec gm. Wysokie Mazowieckie ul. Pałacowa 5
 

W Muzeum Rolnictwa im. ks. Krzysztofa Kluka (skansenie) w Ciechanowcu, które to miasto jest granicznym grodem Mazowsza, przechowuje kamiennego Nepomuka z Drewnowa-Łubów (gm. Boguty-Pianki, pow. Ostrów Mazowiecka) z XIX wieku. Głowa jest rekonstruowana. Był obecny na wystawie "Święty Przydrożny"


^
Ciechanowiec pow. Ciechanowiec gm. Wysokie Mazowieckie ul. Pałacowa 5
 
 

W Muzeum Rolnictwa im. ks. Krzysztofa Kluka (skansenie) przechowuje się fragmenty cokołu, z herbem rodu Ossolińskich – Toporem, pochodzące z pomnika Jana N. z 1728 roku, który stał przy grobli na Nurcu na Ruskiej Stronie, czyli lewobrzeżnej części miasta (nad: Pietrosul)

 

^
Gaj pow. Ciechanowiec gm. Wysokie Mazowieckie  
 

Przy drodze Ciechanowiec-Perlejewo stoi piękna bielona murowana kapliczka kryta gontem, z niebieskim półokrągłym oknem z drewnianą polichromowaną rzeźbą Jana N. Fotografia tego obiektu znalazła się w folderze wystawy "Jan Nepomucen święty przydrożny"


^



 
Inne Jany Podlaskie (1 + 1)
  • - Podlasie(?): w pewnej książce znalazłem stare zdjęcie drewnianej słupowej kapliczki nepomuckiej z nieznanej lokalizacji. Doświadczenie każe mi ulokować to miejsce na Podlasiu lub północno-wschodnim Mazowszu (>>). Obiekt zapewne już nie istnieje

  • Podlasie: kapliczka nepomucka znaleziona i sfotografowana przez M.N. gdzieś nad Biebrzą, podczas przemierzania Drogi Carskiej, z dziwną drewnianą figurą Jana N. Rysy twarzy i kontur biretu dziwnie przypominają Jana z Kalinowki Kościelne2 (zobacz wyżej), dziś w zbiorach muzeum w Białymstoku, natomiast zamiast tułowia ma on masywną bryłę, bez wyodrębnionych rąk. Zapewne to skutek niefachowych napraw



^

Wystawy "Jan Nepomucen Święty Przydrożny" 2003/2004 i w muzeum w Tykocinie (2005)

(16)

na wystawie prezentowanej w Muzeum Podlaskim w Białymstoku, Muzeum Kultury Kurpiowskiej w Ostrołęce i Muzeum Północno-Mazowieckim w Łomży znalazło się sporo Janów Podlaskich (m.in. Kalinówka Kościelna, Wroceń, Jasionówka, Trzcianne, Białystok, Pogorzałki, Rudniki, Jezierzysk, Bielsk, Ciechanowiec/Drewnowo-Łuby, Strzelcowizna). Kilka opatrzono podpisami, kilka udało mi się rozpoznać, ale kilka pozostało niezidentyfikowanych. Część z nich na codzień rezyduje w w/w muzeach, kilka pochodziło z kolekcji prywatnych. Do tego dochodzi kilka fotografii obiektów in situ zamieszczonych w katalogu.


zdjęcia z wystawy w Ostrołęce "Święty Przydrożny" z pięcioma Janami Podlaskimi oraz z Muzeum Podlaskim w Białymstoku - dziewięć Janów

W Wikipedii znaleźć można zdjęcie przedstawiające cztery (plus fragment biretu piątego) drewniane, współczesne ludowe rzeźby Jana N. z wystawy "Święty przydrożny". Są to od lewej prace: N.N. (z kolekcji Jana Kalickiego, 2005), Piotra Szałkowskiego (1995), Józefa Wilczewskiego (2003) i tego samego twórcy z 2000 roku (zastosowanie nieczęstego motywu trójskrzydłowego biretu i ostro cięte rysy). Figurują w katalogu pod numerami: N.N., 56, 60, 57.

Dwa współczesne podlaskie Nepomuki z kolekcji Jana Kalickiego, w tym jednego widocznego również na zdjęciu powyżej, spotkał Piotr Teo na wystawie w muzeum w Tykocinie  w czerwcu 2005 roku. Jest to Jan z 2005 roku i drugi, z roku 2004.

 

^

NEPOMUKI D. WOJ. BRZESKO-LITEWSKIEGO (21 + 5)

część w granicach III RP - zobacz na mapie google >>

zobacz Nepomuki Litewskie z dawnego woj. brzesko-litewskiego >>
zobacz inne obiekty powiatu należące dawniej do woj. podlaskiego >>

Granica zachodnia województwa brzesko-litewskiego była jednocześnie granicą między Polską a Wielkim Księstwem Litewskim. Przebiegała przez miejscowości: Stary Bubel – na północy poprzez Swory, Rogoźniczka – w centrum oraz Kolembrody, Wisznice na południu. Z ważniejszych miejscowości obecnego powiatu bialskiego, do strony polskiej należały: Konstantynów, Leśna Podlaska, Międzyrzec Podlaski, Drelów, Rossosz, a do litewskiej: Janów Podlaski, Pratulin, Terespol, Łomazy, Wisznice


Powiat Biała Podlaska (część, 17 + 4)
















  • Biała Podlaska (gm. i pow. Biała Podlaska, woj. lubelskie, dawniej brzesko-litewskie): mieszka tu i pracuje Zbigniew Chalimoniuk, twórca ludowy i rzeźbiarz, mający na koncie również kilka Nepomuków. Z jego strony pobrałem zdjęcie jednego Jana jego autorstwa

  • Biała Podlaska (gm. i pow. Biała Podlaska, woj. lubelskie, dawniej brzesko-litewskie): w kaplicy Różańcowej tutejszego kościoła parafialnego jest figura Jana N.

  • -/¿ Dokudów Pierwszy (gm. i pow. Biała Podlaska, ): obok szkoły, na skrzyżowaniu dróg murowana bielona kapliczka ze schodkowym szczytem, w oszklonej wnęce piękna rokokowa rzeźba Jana Nepomucena z około połowy XVIII wieku. Rzeźba przeniesiona ze starej kapliczki przydrożnej z końca XIX wieku stojącej niegdyś w centrum wsi, drewnianej o konstrukcji zrębowej na planie kwadratu, jednoprzestrzennej, od frontu oszalowanej, o dachu namiotowym krytym blachą. Kapliczkę tę przeniesiono obok szkoły jako zalążek przyszłego skansenu. W roku 2012 kapliczkę odnowiono, a piękna barokowa rzeźba Jana N. zniknęła - została zastąpiona współczesną figurą JN (zobacz niżej). Pilnego wyjaśnienia wymagają aktualne losy starej figury!

  • Dokudów Pierwszy (gm. i pow. Biała Podlaska, ): po remoncie kapliczki ze schodkowym szczytem na rozdrożu (zobacz wyżej) umieszczono w niej nową figurę Jana N. Jest to drewniana polichromowana rzeźba powtarzająca układ swej poprzedniczki, natomiast odległa od niej klasą o całe lata świetlne. Na miejscu wspaniałego rokokowego dzieła sztuki mamy toporny cepeliowski wyrób, być może nawet sympatyczny, może nawet niezły w porównaniu do innych współczesnych świątków, ale mający się nijak do oryginału

  • Swory (gm. i pow. Biała Podlaska, woj. lubelskie, dawniej podlaskie, ): na rozdrożu na wschodnim krańcu wsi murowana kapliczka z II połowy XVIII wieku z figurą św. Jana Nepomucena

  • Pratulin (gm. Rokitno, pow. Biała Podlaska, woj. lubelskie, dawniej brzesko-litewskie): na rozstajach dróg piękny drewniany Jan N., bogato polichromowany. Kapliczka brogowa na słupach, odnowiona w 1932 roku (zapewne później również). Barok ludowy

  • Sławatycze (gm. Sławatycze, pow. Biała Podlaska, woj. lubelskie, dawniej brzesko-litewskie, ): bardzo ciekawy obraz Jana N. w kościele. Niespotykany styl i kompozycja, wyjątkowe bogactwo atrybutów i symboli. Martwy Święty opiera rękę z krucyfiksem na czaszce. Wokół głowy Jana biegnie napis "Margaritium Elgens...". Jest jakieś żeńskie bóstwo wodne trzymające muszlę i dzban, z których leje się woda wprost na palmę i wielką rybę. Jest komiks ze scenami Topienia i Wyłowienia, w którym zmieściła się grupa ludzi, w tym matka z dzieckiem na ręku (MB z Boleslavi?). Jeden z aniołków trzyma palec przy buzi, a w drugiej ręce kłódkę i różę, co skomentowano napisami "Sub Rosa. Sub Secreto.", drugi dzierży wieniec laurowy. Jest też zapieczętowany list z jakimś napisem. Mantolet Jana wygina się w jakieś niesamowite fałdy tworzące tło kompozycji. Do tego jakieś muszle, biżuteria bóstwa - pełny odlot! (nad: Pietrosul)

  • Janów Podlaski (gm. Janów Podlaski, pow. Biała Podlaska, woj. lubelskie, dawniej brzesko-litewskie, ): w lewej nawie kościoła pokatedralnego św. Trójcy w Janowie Podlaskim znajduje się barokowy ołtarz z obrazem Jana Nepomucena z roku 1765, zapewne autorstwa Szymona Czechowicza, pozyskany 1856 przez bpa Beniamina Szymańskiego z kościoła jezuitów w Połocku (!), dziś na Białorusi (>>). Święty adoruje krzyż, klęczy przed ołtarzem, na którego mensie rozłożona jest księga, a przed nią położony biret. Jan w prawej ręce trzyma gorejący język. U stóp Jana stoi globus-astrolabium sferyczne, tajemniczy przedmiot którego symbolika jest wciąż niejasna (porównaj Ostrożany, Czerwińsk, Łomża, Siedlec, Szczuczyn, Czudec, Tarnowskie Góry i inne)

  • Zaborek (gm. Janów Podlaski, pow. Biała Podlaska, woj. lubelskie, dawniej brzesko-litewskie, ): drewniana współczesna figura Jana N. w stylu ludowym na słupie w skansenie zorganizowanym przy pensjonacie Uroczysko Zaborek. Ostatnio (2011) figura została pomalowana i obudowana kapliczką. Autorem jest Zbigniew Chalimoniuk z Białej Podlaskiej (nad: Pietrosul)

  • Motwica (gm. Sosnówka, pow. Biała Podlaska, woj. lubelskie, ): kamienny piaskowcowy Jan N. z początku XIX wieku na wysokim cokole (nad: L.J., zobacz kartę obiektu >>)

  • Malowa Góra (gm. Zalesie, pow. Biała Podlaska, ): w ołtarzu głównym w neogotyckim kościele Przemienienia Pańskiego znajduje się drewniana rzeźba Jana N. (nad: Pietrosul)

  • Tuczna (gm. Zalesie, pow. Biała Podlaska, ): w kościele św. Anny, na północnej ścianie, wisi barokowy obraz Benedykta Pawłowskiego "Apoteoza św. Jana Nepomucena" z 1750 roku, pochodzący z zamienionego na cerkiew w 1875 roku kościoła św. Anny w Kodniu (nad: Pietrosul)

  • Łomazy (gm. Łomazy, pow. Biała Podlaska): współczesna rzeźba Jana N. autorstwa Franciszka Sadownika wykonana w 1969 roku, umieszczona w murowanej tynkowanej kapliczce przy drodze do Białej Podlaskiej

  • Łomazy (gm. Łomazy, pow. Biała Podlaska, ): po prawej stronie drogi na Szymanowo, około 100 metrów za mostem, na skarpie i na terenie prywatnej posesji na masywnym cokole stoi niewielka żeliwna figurka Jana N., identyczna jak w Rossoszu (zobacz wyżej) czy podostrołęckim Muszyństwie (Mazowsze - Ziemia Łomżyńska >>) - zapewne produkt tego samego warsztatu (nad: M.A.)

  • Zakalinki (gm. Konstantynów, pow. Biała Podlaska): przy samej szosie z Konstantynowa, około 1,5 km za miasteczkiem w kierunku Sarnak, stoi biała murowana domkowa kapliczka na czerwonej podmurówce, a w niej drewniana rzeźba św. Jana Nepomucena z 1743 roku! Jest to jedna z najstarszych ludowych rzeźb drewnianych w Polsce. Ma pięknie pomalowane na czerwono usta i krzyż wzniesiony w prawej ręce (uwaga: w tym spisie figurowała ona dawniej pod błędną lokalizacją Serpelice)

  • Leśna Podlaska (gm. Leśna Podlaska, pow. Biała Podlaska, ): w klasztorze paulinów znajduje się barokowy obraz przedstawiający św. Jana Nepomucena, z około połowy XVIII wieku  (nad: Pietrosul)

  • - Wisznice (gm. Wisznice, pow. Biała Podlaska, woj. lubelskie, dawniej brzesko-litewskie, ):  na rogu ulic Kościelnej i Zielonej stoi niewielka drewniana kapliczka Jana N. Została zbudowana prawdopodobnie na przełomie XIX/XX wieku przez państwa Lesiuków jako wotum o zdrowe potomstwo. Syn, który im się urodził, oczywiście otrzymał imię Jan. Wewnątrz stała figura Jana Nepomucena z drewna dębowego, lecz została skradziona (>>) po wojnie i zastąpiono ją figurką MB (uwaga: należy upewnić się że był to Jan N. a nie inny święty tego imienia)

 


















^
Piszczac pow: Biała Podlaska gm: Piszczac  
 

Na prywatnej posesji na rogu ulic Włodawskiej i Targowej stoi murowana otynkowana kapliczka z rzeźbą Jana N. (nad: Pietrosul)


^
  Zahorów pow: Biała Podlaska gm: Piszczac  
 
 

W tej miejscowości niedaleko Kodnia jest drewniany Jan N. trzymający krucyfiks w prawej ręce

 

^
  - Połoski pow: Biała Podlaska gm: Piszczac  
 
 

W latach 60. XX wieku była tu drewniana rzeźba Jana N. Nawiązuje do niej kształtem figura w Piszczacu (zobacz wyżej) (nad: Pietrosul)

 

^
- Horodyszcze pow: Biała Podlaska gm: Wisznice  
 
 

W poprzednim drewnianym kościele (pierwotnie cerkwi) pw. Serca Jezusowego była rzeźba św. Jana Nepomucena, pochodząca z ołtarza głównego, barokowa, prowincjonalna, z II połowy XVIII wieku, wzmiankowana 1812 roku, umieszczona na konsolce w nawie. Nie są nam znane jej późniejsze losy, nie wiadomo czy nadal istnieje (nad: Pietrosul)

 


Powiat Parczew (część, 2)

  • Chmielów (gm. Dębowa Kłoda, pow. Parczew, ): kamienna bielona rzeźba Jana N. na czworobocznym cokole, około 1770 rok. Niestety, ma utrącony nos (nad: L.J., zobacz kartę obiektu >>). W lipcu 2010 roku wzdłuż całej drogi wycięto wszelkie krzewy i tym sposobem Jan został wyeksponowany. 19 sierpnia 2010 roku pomalowany został na biało



^
  Gęś pow: Parczew gm: Jabłoń  
 

Na skrzyżowaniu dróg, w murowanej bielonej kapliczce rezyduje drewniana polichromowana ludowa figurka Jana N., zapewne współczesna (nad: A.B.)

http://it.home.pl/lubelskie/lpa/jn-lu-ges1b.jpg





Powiat Włodawa (część, 2 + 1)

  • Dołhobrody (gm. Hanna, pow. Włodawa, ): przy drodze nr 816 stoi murowana tynkowana na różowo kapliczka domkowa z 1948 roku, otoczona drewnianym płotkiem, o czterospadowym daszku, ze sterczynami w narożnikach i naczółkiem z data fundacji. Wewnątrz współczesna ludowa drewniana i polichromowana rzeźba Jana N. Zapewne zastąpiła na tym miejscu starą figurę (dziś w Muzeum Lubelskim na Zamku w Lublinie, zobacz wyżej) (uwaga: sprawdzić istnienie kapliczki w Kuzawce, nad Bugiem, z którą ten obiekt był mylony)

  • - Dołhobrody (gm. Hanna, pow. Włodawa, ): był tu niegdyś, zapewne w murowanej w kapliczce (zobacz niżej) Nepomuk nieznanego autorstwa o cechach barokowych. Pelerynę i sutannę pomalowano na niebiesko, komża jest biała. W zgięciu prawego ramienia krucyfiks. Dziś przechowywany jest w Muzeum Lubelskim na Zamku w Lublinie (zobacz >>)

  • Wyryki-Połód (gm. Wyryki, pow. Włodawa): po południowej stronie drogi nr 818 stoi kapliczka  drewniana o konstrukcji słupowej z XIX wieku. Jest budowlą z trzech stron oszalowaną, z przodu otwartą z daszkiem dwuspadowym od frontu nadwieszonym, wspartym na dwóch słupkach. Wewnątrz znajduje się rzeźba św. Jana Nepomucena z pierwszej połowy XIX wieku

zobacz obiekty powiatu należące dawniej do Ziemi Chełmskiej >>




^

NEPOMUKI D. WOJ. TROCKIEGO (22 + 10)

część w dzisiejszych granicach RP - zobacz na mapie google >>

zobacz Nepomuki Litewskie z dawnego woj. trockiego >>


^
Turówka pow: Augustów gm: Augustów  
 

Nad rzeczką, czy raczej ciekiem wodnym Turówka, w zaroślach, znajduje się kapliczka słupowo-szafkowa z drewnianą figurką Jana N. (nad: Pietrosul)

 

^
Studzieniczna pow: Augustów gm: Augustów  
 

Na wyspie (dziś półwyspie) Jeziora Studzienicznego niewielka kamienna statua Jana N. z drugiej połowy XIX wieku obok kaplicy MB Studzienicznej i pomnika JPII. Sama kaplica to przystudzienny obiekt o tradycjach sięgających roku 1770, kiedy to na wysepce na jeziorze Studzienicznym postawił go Wincenty Murawski - emerytowany wojskowy, pustelnik, zielarz i uzdrowiciel. Dzisiejsza kapliczka pochodzi z roku 1872 i jest w kształcie ośmiokątnej rotundy, a wybudował ją inżynier pracujący przy Kanale Augustowskim - Ludwik Jeziorkowski. Jeszcze Murawski wyjednał w roku 1782 papieża cztery odpusty, w tym na dzień św. Jana Nepomucena. Na cokole napis: "ŚW. JANIE / NEPOMUCENIE / BROŃ NAS OD / NIESŁAWY / W ŻYCIU / I W WIECZNOŚCI"


^
Studzieniczna pow: Augustów gm: Augustów  
 
 

Drewniany kościółek MB Szkaplerznej z 1847 (1836?) roku, fundacji chłopa Szymona Andruszkiewicza z Pawłówki pod Sejnami, a w nim ołtarz boczny św. Jana Nepomucena z obrazem przedstawiającym Jana w towarzystwie dużego anioła z palcem na ustach i z kluczami

 

^
Studzieniczna pow: Augustów gm: Augustów  
 
 

W kościele Matki Boskiej Szkaplerznej (zobacz wyżej), w ołtarzu głównym po lewej stronie stoi drewniana polichromowana rzeźba Jana N. z drugiej połowy XIX wieku (nad: Pietrosul)

 

^
Studzieniczna pow: Augustów gm: Augustów  
 
 

W prezbiterium kościoła znajduje się ludowa polichromowana figurka Jana N. datowana na przełom XVIII i XIX wieku, a pochodząca z mostka w Serwach (gm. Płaska, pow. Augustów). Odnowiona w 2002 roku z inicjatywy proboszcza ks. Zygmunta Kopiczko (uwaga: należy upewnić się co do aktualnej lokalizacji) (nad: Pietrosul)

 

^
  - Serwy pow: Augustów gm: Płaska  
 
 

Na mostku w tej miejscowości stała niegdyś ludowa polichromowana figurka Jana N. datowana na przełom XVIII i XIX wieku. Odnowiona, w 2002 roku trafiła do kościoła w Studzienicznej. Obiekt ten, opatrzony flagą "nieistniejący", umieszczam tu ze względu na rzadkość mostowej lokalizacji w tych okolicach (uwaga: należy upewnić się co do aktualnej lokalizacji oraz zlokalizować mostek) (nad: Pietrosul)

 

^
  Szczebra pow: Augustów gm: Nowinka  
 
 

Przy drodze z Augustowa do Suwałk stoi kapliczka słupowo-szafkowa z 1991 roku, postawiona na miejscu starszej. Wewnątrz drewniana polichromowana figurka Jana N. (nad: Pietrosul)

 

^
  - Kurianka pow: Augustów gm: Lipsk  
 
 

Przy drodze z Lipska do Wołkusza stoi pochodzący z XIX wieku drewniany słup, na którym niegdyś wznosiła się kapliczka Jana N. Na słupie data: 1832 (nad: Pietrosul)

 

^
Wołkusz pow: Augustów gm: Lipsk  
 

Na wschód od tej miejscowości, przy moście na rzeczce Wołkuszanka i  niedaleko granicy, stoi drewniana słupowa kapliczka z drewnianą malowaną na biało figurką Jana N. Rzeźba wykonana na początku XXI wieku przez Stanisława Szypera z Lipska. Została umieszczona tu w zastępstwie zaginionej w roku 1939 oryginalnej figury Jana N. (zobacz niżej). Całość bardzo sielska i malownicza (nad: Thomas, uzup: Pietrosul)


^
- Wołkusz pow: Augustów gm: Lipsk  
 
 

Oryginalna figura Jana N. z kapliczki przy moście na Wołkuszance (zobacz wyżej) zaginęła w roku 1939. Została wykonana w roku 1898 przez Rogalińskiego, zarządcę dworu u Aleksandra Świeczyna w Lubinowie (nad: Pietrosul)

 

^
  Janówek pow: Augustów gm: Sztabin  
 
 

Przy drodze do Sztabina stoi drewniana kapliczka domkowa z XIX wieku. Na tablicy fundacyjnej napis: "Dnia 5 lipca Roku 1860 Fundator Andrzej Zagórski z Janówka za dusze zmarłych Familii proszę zmówić 3 Zdrowaś M.". Na innej tabliczce "Odnowili w lipcu 2004 r. Halina i Józef Rzepniccy." Wewnątrz mocno zniszczona, pozbawiona rąk rzeźba Jana N. (nad: Pietrosul)

 

^
Jastrzębna-Majątek pow: Augustów gm: Sztabin  
 

Przy drodze i niedaleko mostu na Jastrzębiance stoi murowana kapliczka z 2002 roku, która zastąpiła starszą betonową. Wzniesiona z inicjatywy proboszcza parafii Zwiastowania NMP w Krasnymborze. W oszklonej wnęce drewniana rzeźba Jana N. autorstwa Piotra Szałkowskiego z Sokółki (nad: Pietrosul)

 

^
Korycin pow: Sokółka gm: Korycin  
 
 

Drewniana polichromowana rzeźba dłuta Wojciecha Kowalskiego w nowej kapliczce nad zalewem, zrobionej z 400-letniej lipy rosnącej w Parku Plebańskim za kościołem, która uległa zwaleniu w sierpniu 2015 roku (nad: Pietrosul)

 

^
  ¿ Suchowola pow: Sokółka gm: Suchowola  
 
 

W albumie "Dolinami rzek" J. Cetera i innych dostrzegłem zdjęcie A. Gawła drewnianej, polichromowanej, barokowo-ludowej, nieco zniszczonej figury Jana N. w murowanej kapliczce. Zdjęcie bardzo stare, nie wiem, czy Jan jest tam ciągle

 




  • Sejny (gm. i pow. Sejny, , dawne woj. trockie, dziś woj. podlaskie): w podominikańskiej bazylice Nawiedzenia NMP znajduje się ołtarz Św. Antoniego, gdzie w górnej części znajduje się obraz Św. Jana Nepomucena z drugiej połowy XVIII wieku, o wymiarach 80 x 80 cm, namalowany na płótnie techniką olejną. Święty przedstawiony w półpostaci. Pochylony do przodu, z oczyma spuszczonymi i wpatrującymi się w krucyfiks, który trzyma w rękach. Trzyma w nich również zieloną gałązkę palmową. Przed nim na pulpicie leży otwarta księga, o którą oparta jest zalakowana biała koperta - nieczęsty motyw zapieczętowanego listu. Ubrany jest w strój liturgiczny. Głowę otacza nimb z pięciu gwiazd. Tło na obrazie ciemne. Obraz oprawiony jest w złoconą, rokokową, trójkątną ramę (nad: S.Ł.)

  • ¿ Sejny (gm. i pow. Sejny, , dawne woj. trockie, dziś woj. podlaskie): w tym samym kościele, w ołtarzu Św. Józefa są dwie figury wykazujące pewne cechu nepomuckie. S.Ł. wątpi w nepomuckość obu, ja byłbym ciut mniej podejrzliwy i zakwalifikowałbym jedną z nich, tę z zarostem, jako prawdopodobnego Jana N. (nad: S.Ł.)

  • Sejny (gm. i pow. Sejny, , dawne woj. trockie, dziś woj. podlaskie): na plebanii poewangelickiego kościoła filialnego MB Częstochowskiej znajduje się obraz Jana N.,  nieco podobny do wizerunku świętego z bazyliki (zobacz wyżej), przeniesiony tu z kruchty (nad: H.Jakóbczak, za: martyria.diecezja.elk.pl)

  • Raczki (gm. i pow. Sejny, , dawne woj. trockie, dziś woj. podlaskie): w tej miejscowości na granicy województw trockiego i podlaskiego, w kościele Świętej Trójcy umieszczono drewnianą ludową rzeźbę św. Jana Nepomucena z 1842 roku, jak głosi napis na cokoliku, uzupełniony o nieco tajemnicze litery "KW II t 5". Ustawiona jest na posadzce, na drewnianym cokole przy kolumnie lewej nawy bocznej. 140 cm, polichromowana, pełnoplastyczna, w lekkim kontrapoście. Głowa świętego, z dość długimi pofalowanymi, jasnobrązowymi włosami i zarostem, lekko przechylona w lewą stronę. Twarz o wyrazie uduchowionym, z oczyma wzniesionymi ku górze. W rękach lekko wysuniętych do przodu trzyma, w lewej brązowy krzyż, zaś w prawej zielony liść palmowy. Ubrany jest w czarną sutannę, białą komżę zdobioną u dołu i przy zakończeniu rękawów koronką i krótką czarną pelerynę, zawiązaną na kokardę, niebieską wstążką, na niej założony łańcuch z krzyżykiem. Na szyi wysoka niebieska koloratka. Fałdy stroju układają się naturalnie, jedynie dołem są załamane. Spod sutanny widoczne są czarne buty. Na głowie czarny biret

  • Podlaski (gm. i pow. Sejny, , dawne woj. trockie, dziś woj. podlaskie): w tej wsi położonej nieopodal granicy z Litwą, na olchowym drzewie przy „każańskiej” drodze wiodącej na Litwę i przy strudze wypływającej z jeziora Bałądź, wisi drewniana kapliczka z figurką Jana N., pomalowana na kolory brązowy i granatowy. Otwarta z trzech stron, ozdobiona z przodu dwiema białymi kolumienkami. Od dołu znajdują się otwory wykończone łagodnymi łukami odwróconymi. Mieszkańcy pamiętają, że kiedyś kapliczka wisiała na dębowym słupie. Wykonali ją tutejsi mieszkańcy: Kazimierz Gaber lub Margiewicz. Zniszczoną odtworzyli Jan i Wiesław Gaberowie i taka pozostaje do dzisiaj. Drewniana ludowa figura świętego nieznanego autora przywieziona została ponad 25 lat temu z suwalskiego targu przez byłego mieszkańca wsi Józefa Waboła (nad: H.Jakóbczak, za: martyria.diecezja.elk.pl)

  • Frącki (gm. Giby, pow. Sejny, , dawne woj. trockie, dziś woj. podlaskie): współczesna kapliczka z figurą Jana N. nieopodal brzegu rzeki Czarnej Hańczy. Ufundowana została w 2006 roku przez Zofię i Marka Piłasiewiczów w podziękowaniu za szczęśliwy powrót z wyprawy wodnej na Syberię. Poświęcona w święto Piotra i Pawła w 2007 roku. Kapliczkę (słup i skrzynię) wykonał Tadeusz Motuk z Głębokiego Brodu, 80-letni dziś pracownik lasów, z zamiłowania cieśla. Figurę św. Jana Nepomucena wyrzeźbił młody rolnik i rzeźbiarz ludowy, Mirosław Andruczyk z Gib. Krzyż zwieńczający kapliczkę wykuł z żelaza artysta kowal, Henryk Borowski ze Smolanego Dębu koło Krasnopola. Figura świętego wykonana jest z drewna i polichromowana. Św. Jan Nepomucen ubrany w strój kapłański, czarną lekko marszczoną sutannę z białą koloratką pod szyją oraz białą, wykończoną u dołu mereżką, komżę i futrzany płaszcz w formie peleryny beżowego koloru. Na głowie okolonej czarnym zarostem i włosami, dotykającymi szyi, czarny biret. Ręce zgięte w łokciach i przywarte do ciała. W prawej dłoni trzyma drewniany krzyż z metalową figurką Jezusa. Figura świętego stoi na okrągłym cokoliku (nad: H.Jakóbczak, za: martyria.diecezja.elk.pl)

  • - Brzozówka Koronna (gm. Czarna, pow. Białystok): w książce "Polskie snycerstwo" Ignacego Tłoczka (Ossolineum 1984) znalazłem zdjęcie najstarszej zachowanej w Polsce drewnianej kapliczki słupowej w Brzozówce Koronnej w białostockiem nad rzeczką Brzozówką (XVIII wiek). Na moje oko we wnęce na szczycie był Jan Nepomucen, ale jakość fotografii nie pozwalała mieć całkowitej pewności. Wizja lokalna w maju 2005 potwierdziła ten sąd, choć w gorzkich okolicznościach - odszukaliśmy i sfotografowaliśmy pustą kapliczkę stojącą w bagienku w miejscu gdzie struga dochodzi do drogi, w zapytany sołtys zeznał, że kilka(naście?) lat temu jeździło po okolicy kilku takich co mówili, że biorą rzeźby do renowacji. Oczywiście już nigdy nie wróciły....

  • - Brzozówka Koronna (gm. Czarna, pow. Białystok): druga drewniana słupowa kapliczka ponepomucka stoi w kępie krzaków za wsią, niedaleko strumyka. Również pusta - również o tej sołtys mówił, że niezidentyfikowani osobnicy zabrali ja do renowacji....














^
Kuriany pow: Białystok gm: Zabłudów  
 

Znajduje się tu drewniana kaplica św. Jana Nepomucena, wyposażona w sygnaturkę. Wewnątrz być może znajduje się jakiś wizerunek Jana N. Jest tu też  rzeźba Jana N. - zobacz niżej (nad: Pietrosul)

 

^
Kuriany pow: Białystok gm: Zabłudów  
 

Przed kaplicą Jana N. (zobacz wyżej) ustawiona jest drewniana rzeźba Jana N. naturalnej wielkości, zapewne współczesna, polichromowana. Jan trzyma palmę i zamkniętą Księgę (nad: Pietrosul)

 

^
Wasilków - Święta Woda pow: Białystok gm: Wasilków  
 

Wśród tłumu krzyży i wielu kapliczek sanktuarium w Świętej Wodzie jest też otwarta kapliczka ze współczesną drewnianą figurą Jana N. (nad: M.J.)

 

Dobra Choroszcz stanowiły enklawę województwa trockiego wewnątrz woj. podlaskiego, a więc i Litwy wewnątrz Korony. Był to efekt starań Iwana Chodkiewicza u Zygmunta Starego

  • Choroszcz (gm. Choroszcz, pow. Białystok): przy cmentarzu, w rozwidleniu dróg murowana kapliczka z figurą św. Jana Nepomucena z XVIII wieku. Kopia - oryginał zabrano na wystawę nepomucką "Święty Przydrożny" w Białymstoku, Ostrołęce i Łomży


^
Suwałki / Strzelcowizna pow: Suwałki gm: Suwałki ul. T. Kościuszki 81
 

Drewniana figura Jana N. z XIX wieku pochodząca ze Strzelcowizny (gm. Płaska, pow. Augustów) nad Czarną Hańczą dziś rezyduje w Muzeum Okręgowym w Suwałkach (nr MOS/E/1763). Autor nieznany, drewno ze śladami polichromii, wysokość 89 cm. Była obecny na wystawie "Święty Przydrożny"


 

W Przerośli kult św. Jana Nepomucena sięga XVII wieku! Potwierdzają to spisy inwentarzowe sporządzane podczas wizytacji pasterskich poczynając od roku 1688, które notują dwa obrazy Jana N. Niestety nie zachowały się one do dzisiaj, a byłyby to być może najstarsze nepomuckie obiekty kultu w dzisiejszych granicach Polski!

  • Przerośl (gm. Przerośl, pow. Suwałki, dawne woj. trockie, dziś woj. podlaskie, ):  w kościele parafialnym, w lewym bocznym ołtarzu św. Antoniego, umieszczona jest rzeźba Jana N. pełnoplastyczna, gipsowa, polichromowana, wysokości 60 cm ustawiona na niskim cokole. Święty ujęty jest frontalnie z głową okoloną zarostem i nakrytą czarnym biretem, pochyloną na prawą stronę, ze wzrokiem spuszczonym ku dołowi. W dłoniach trzyma brązowy krzyż. Ubrany jest w czarną sutannę, zapinaną na guziki do samego dołu, białą, suto drapowaną komżę i popielatobrązowy, futrzany płaszcz w formie peleryny z kołnierzykiem pod szyją zawiązanym na kokardę. Na nogach ma czarne buty. Na cokole, na którym jest ustawiona figura, wyryto napis: Św. JAN. Figura pochodzi najprawdopodobniej z okresu międzywojennego. W latach 80. XX wieku została odnowiona

  • Przerośl (gm. Przerośl, pow. Suwałki, dawne woj. trockie, dziś woj. podlaskie, ): druga figura św. Jana Nepomucena, drewniana, polichromowana, przechowywana jest w starej dzwonnicy pochodzącej z 1790 roku. Parafianie pamiętają, jak figura świętego pomalowana na biało stała w kruchcie drewnianego kościoła. Święty nie posiada żadnego atrybutu. Możliwe że krzyż, palma czy inny atrybut uległy zniszczeniu (nad: H.Jakóbczak, za: martyria.diecezja.elk.pl)

  • - Przerośl (gm. Przerośl, pow. Suwałki, dawne woj. trockie, dziś woj. podlaskie, ): spisy inwentarzowe z lat 1668 i 1791 notują obrazek ze św. Janem Nepomucenem mieszczący się w kościele, w ołtarzu po stronie Ewangelii (zapewne go zwieńczał) (nad: H.Jakóbczak, za: martyria.diecezja.elk.pl)

  • - Przerośl (gm. Przerośl, pow. Suwałki, dawne woj. trockie, dziś woj. podlaskie, ): spisy inwentarzowe z lat 1668 i 1791 notują obraz św. Jana Nepomucena znajdujący się w kościele, w ołtarzu po stronie Lekcji (najwidoczniej w jego głównym przeźroczu) (nad: H.Jakóbczak, za: martyria.diecezja.elk.pl)

 

<<   wstecz | dalej >> 


  Źródła>>
^