Księstwo Warmińskie (56 + 25)

nominalnie część woj. malborskiego

zobacz na mapie Google >>

ALFABETYCZNIE


 POWIATY:


 MIEJSCOWOŚCI:



Gloger, 19
03:

Warmia, stanowiąca oddzielne księstwo pod absolutną władzą księcia biskupa Warmińskiego (...) Warmia, przedstawiająca kształtem swoim nieregularny trójkąt, mający 77 mil kwadratowych przestrzeni, z wierzchołkiem, ku morzu zwróconym, od strony północy miała brzegi Fryszchafu, na północo-wschodzie Prusy królewieckie, na południo-wschodzie tychże Prus powiaty: Szestyński, Szczyciński i Niborski, oddzielające ją od księstwa Mazowieckiego; na zachodzie powiat Olsztynkowski, linię rzeki Paseryi i w pobliżu Fryszchafu województwo Malborskie (...) Kapituła warmińska ma za herb bramę żelazną w murze o trzech wieżach i pół krzyża (z lewem ramieniem), nad herbem mitra papieska, a nad mitrą krzyżyk. Miasta warmińskie (...) były następujące: 1) Heilsberg, stołeczne Warmii, 2) Frauenburg, 3) Braunsberg (w spolszczeniu Brunsberga) nad rzeką Passargą; 4) Bisztynek, 5) Ressel, po polsku Resla, Ressela, 6) Seeburg, po polsku Siborg; 7) Biskupiec, 8) Wartenberg; 9) Olsztynek, 10) Gutstadt; 11) Orneta, 12) Mezlak, po niemiecku Mehlsack, i inne. Granice Warmii wyznaczają nad Zalewem Wiślanym Frombork i Braniewo. Od Braniewa granica biegła nieco za Reszel, dalej za Biskupiec, obok Butryn, Gryźlin, Gietrzwałdu, Ornety do Fromborka.
 


 

 

^

Powiat Olszyn (34 + 14)

zobacz na mapie Google (>>)




^
Olsztyn pow. Olsztyn gm. Olsztyn Most Św. Jana  
 

W 1996 nowi obywatele miasta - Towarzystwa Miłośników Olsztyna, przy wsparciu Fundacji Polsko-Niemieckiej oraz dawnych mieszkańców Allenstein z Gelsenkirchen - ufundowali kopię zaginionego posągu Jana N. (zobacz niżej), tym razem spiżową i większych rozmiarów niż oryginał (Piotr Obarek i Edward Jurewicz). Rzadki to przykład ciągłości tradycji, i to na przekór burzliwej historii. Z tej okazji Poczta Polska przygotowała nawet okolicznościowy datownik "Odsłonięcie Statuy św. Jana Nepomucena". Co prawda, nie obyło się bez przekrętów lub tylko posądzeń o nie.
"Po wojnie figury na moście już nie było. Przepadła bez wieści. Przez 45 lat w Olsztynie brakowało kamiennego strażnika.
- Sytuacja polityczna tamtych lat nie pozwala, aby upominać się ponowne ustawienie świętego na moście - opowiada Andrzej Sassyn honorowy przewodniczący Towarzystwa Miłośników Olsztyna. W 1989 roku Sassyn był jednym z inicjatorów rekonstrukcji pomnika. Współczesna figura różni się znacznie od pierwowzoru. - Święty ma inne szaty - wylicza Sassyn. - Biret jest katolicki, poprzedni Nepomucen miał biret protestancki. Poza tym postawiliśmy ją po drugiej stronie mostu. Jego poprzednik stał na południowej. Uznaliśmy jednak, że na północnej święty będzie się lepiej prezentował.
" (Zakopany strażnik mostu św. Jana", Marzena Olechowska, Gazeta Wyborcza / Gazeta Olsztyńska 06-04-2003)



^
- Olsztyn pow. Olsztyn gm. Olsztyn Most Św. Jana
 

 

Olsztyński Nepomuk jest ciekawym przypadkiem. Od zawsze kapliczka z czerwonej cegły stała sobie koło mostu (>>) na Łynie. W 1869 roku kapliczkę zlikwidowano, a na samym środku mostu (n.b. zwanym Johannesbrucke) umieszczono kamienną figurę autorstwa Wilhelma Jansena z Kolonii. W 1909 roku w związku z przebudową mostu, figurę przesunięto na jego obrzeże i wkomponowano w kamienne poręcze zabezpieczające. Plany umieszczenia figury w przymostowej kapliczce nie doczekały się realizacji.
"Losy XIX wiecznego pomnika św. Nepomucena, który do połowy ubiegłego wieku stał na moście Jana owiane są tajemnicą. Nie wiadomo co się z nim stało: Zniszczył go tramwaj w tragicznym wypadku tuż po I wojnie? A może zestrzelili go żołnierze radzieccy? Badacze dziejów miasta mają nową sensacyjną teorię - posąg spoczywa zakopany przy moście. Historia olsztyńskiego Nepomucena zaczyna się na początku XIX wieku. Najpierw przy moście stanęła skromna kapliczka z czerwonej cegły. - Niewiele osób wie, że figura św. Jana Nepomucena z tej właśnie kapliczki była pierwowzorem dla późniejszego posągu - mówi Stanisław Piechocki, badacz dziejów Olsztyna. Co się stało z kapliczką? Piechocki zamyśla się i odpowiada: - Tego niestety dzisiaj nie wiadomo. Kamienny posąg świętego ustawiono przy balustradzie w 1869. Wykonał go Wilhelm Jansen z Kolonii. W 1909 r. gdy umacniano most, na moment figura zniknęła. Była przechowywana w magazynach kościoła św. Jakuba. Po remoncie wróciła na dawne miejsce. Ówcześni mieszkańcy otaczali św. Jana Nepomucena ogromnym kultem. Układali na jego cześć pieśni. Jedna z nich zachowała się w rodzinnych archiwach byłego olsztyniaka mieszkającego obecnie w Niemczech. Autorem jest jego pradziadek Hans Strohmenger: Święty Johann z Nepomuk / na naszym moście Jana / Śpiewa z nami / Pije z nami / i chroni nas dniem i nocą / swoją boską mocą!"
("Zakopany strażnik mostu św. Jana", Marzena Olechowska, Gazeta Wyborcza / Gazeta Olsztyńska 06-04-2003).
Kamienna figura zaginęła, nie wiadomo w jaki sposób, już po wojnie. Stanisław Piechocki ma sensacyjną teorię na temat zaginięcia pomnika. Podważa domysły o wypadku tramwajowym i zniszczeniu figury przez żołnierzy radzieckich (...) i przypuszcza, że posąg ciągle spoczywa zakopany przy moście. Widziany był ponoć leżący w chaszczach pomiędzy mostem a ul. Asnyka, w stanie posuniętego zniszczenia, jeszcze w roku 1946.
"Gdzie podział się święty?
Nowa figura godnie zastępuje starą strzegąc mostu, ale badaczom dziejów Olsztyna i pasjonatom wciąż nie daje spokoju pytanie: Co się stało z XIX-wiecznym Nepomucenem? Kiedy zaginął? Badacze dziejów miasta mają dwie teorie na ten temat.
Pierwszą opisał Alojzy Śliwa w "Spacerkach po Olsztynie":
"Latem po I wojnie światowej (data nie jest dokładnie znana) na moście św. Jana zdarzył się tragiczny wypadek. W jadącym dzisiejszą ulicą Grunwaldzką tramwaju zepsuły się hamulce. Pojazd stoczył się z góry, wypadł z szyn, przełamał barierę mostu i wpadł do Łyny. Zginęły wówczas dwie osoby: jedną byłą pasażerka pechowego tramwaju, drugą - Elżbietka, wnuczka znanej w całym Olsztynie straganiarki Gertrudy Hoppe, która handlowała na moście zieleniną. Po owym wypadku most poszerzono. W katastrofie ucierpiała figura św. Nepomucena. Wkrótce usunięto ją."
Druga hipoteza wiąże zaginięcie figury świętego z dramatycznymi losami miasta w 1945 roku. Andrzej Sassyn jest przekonany, że figura stała na moście do końca wojny, więc nie mogła zostać zniszczona w wypadku tramwajowym: - Mówi się, że to żołnierze radzieccy po wkroczeniu z 21 na 22 stycznia 1945 r. do Olsztyna wystrzelili do posągu z działa. Nie ma jednak żadnych świadków, którzy potwierdziliby tę wersję. Ale przecież ktoś z miejscowych musiałby to widzieć...
Stanisław Piechocki ma nową sensacyjną teorię na temat zaginięcia pomnika. Podważa domysły o wypadku tramwajowym i zniszczeniu figury przez żołnierzy radzieckich (...) i przypuszcza, że posąg spoczywa zakopany przy moście"
("Zakopany strażnik mostu św. Jana", Marzena Olechowska, Gazeta Wyborcza / Gazeta Olsztyńska 06-04-2003)



^
  -/¿ Olsztyn pow. Olsztyn gm. Olsztyn  
 
 

Dwumetrowa kamienna figura św. Jana Nepomucena, wykonana za 450 marek w pracowni Heinricha Hartmanna w Wiedenbrück w Westfalii na zamówienie olsztyńskiego dziekana ks. Józefa Teschnera w 1909 roku, dotarła do Olsztyna w czerwcu 1910. Dalsze jej dzieje do ustalenia (nad: Pietrosul)

 

^
Olsztyn pow. Olsztyn gm. Olsztyn ul. Żytnia
 

Kolejny olsztyński Nepomuk to barokowy obraz z połowy XVIII wieku, który pierwotnie wisiał w nieistniejącej już kaplicy przy dawnej szosie klebarskiej (obecnie al. Piłsudskiego). Ufundowała ją stara olsztyńska rodzina Freytagów. Pod koniec XIX wieku kaplicę zburzono, a obraz być może trafił do dwukondygnacyjnej kaplicy w obecnym areszcie, a po wojnie do wsi Dajtki (dziś dzielnicy Olszyna). Według innej hipotezy przechowywany był w kaplicy cmentarnej z 1913 roku pod wezwaniem św. Nepomucena w Dajtkach. Później obraz zaginął. Prawdopodobnie na początku lat 70 został zabrany do Krakowa do jednej z tamtejszych pracowni konserwatorskich. Potem być może wrócił do Olszyna, ale jego odnaleziciel, ksiądz Krzysztof Szarowicz, proboszcz parafii Matki Boskiej Różańcowej na  Dajtkach, nie chce zdradzić tajemnicy. Po restauracji w pracowni konserwatorskiej Barbary Kulczyńskiej-Nowak w 2003 roku obraz zawisł w jego kościele. Obraz był zdeformowany w kilku miejscach, trzeba go było też pokryć werniksem. Niestety, zaginęła cenna rama obrazu z XVIII wieku oraz metalowe elementy nałożone na płótno, a trzeba wiedzieć, że tego typu zdobienia jak metalowe sukienki nakładane na obraz często świadczą o rozwiniętym kulcie Jana N. i istnieniu Bractwa św. Jana Nepomucena (>>) w danej miejscowości. Napis w otwartej księdze trzymanej przez aniołka z palmą (w prawym dolnym rogu obrazu) to cytat z Księgi Tobiasza: Sacramentum Regis abscondere bonum est. Tob. Cap 12 K 7, co tłumaczy się Ukrywać tajemnice królewskie jest rzeczą piękną, Tob. 12,7 (uzup: Pietrosul)



^
Olsztyn pow. Olsztyn gm. Olsztyn ul. Mickiewicza 10
 

Na północnej ścianie w kościele Najświętszego Serca Pana Jezusa wisi obraz Jana Nepomucena w neogotyckiej ramie (nad: Pietrosul)



^
Olsztyn pow. Olsztyn gm. Olsztyn ul. Mickiewicza 10
 

W głównym ołtarzu w kościele Najświętszego Serca Pana Jezusa stoi polichromowana figura identyfikowana przez J.Piskorską jako Jan Nepomucen. Wykonana w roku 1911w warsztacie Heinricha Hartmanna (nad: Pietrosul)

 

^
Olsztyn pow. Olsztyn gm. Olsztyn ul. Piłsudskiego
 

25 grudnia 1998 roku  kaplica w Areszcie Śledczym otrzymała wezwanie św. Jana Nepomucena. Mgr Andrzej Sassyn, prezes Towarzystwa Miłośników Olsztyna, zasłużony przy odbudowie i powrocie pomnika św. Jana Nepomucena na most nad Łyną (zobacz wyżej), ofiarował do kaplicy więziennej figurę Jana N., wykonaną przez Jana Gołębiowskiego (źródło: "JOANNES NEPOMUCENUS REDIVIVUS", ks. Jan Borzyszkowski, Studia Warmińskie XXXVIII, 2001)


^
Olsztyn pow. Olsztyn gm. Olsztyn ul. Sielska
 

Inny olszyński obiekt nepomucki to wspomniana drewniana wyżej kaplica cmentarna z 1913 (według innego źródła 1909) roku pod wezwaniem św. Nepomucena w Dajtkach, dawnej wsi podolszyńskiej, dziś osiedla


^
Olsztyn pow. Olsztyn gm. Olsztyn ul. Zamkowa 2
 

W książce "Polska sztuka ludowa" (miesięcznik organ Państwowego Instytutu Badania Sztuki Ludowej, numer potrójny poświęcony wystawie sztuki ludowej w Krakowie, rok II, czerwiec lipiec i sierpień 1948, nr 6, 7, 8, strona 11) zamieszczono rycinę rzeźby zatytułowanej "Apostoł". Jest to rzeźba w drzewie lipowym, polichromowana, o wysokości 55 cm. Pochodzi z powiatu olsztyńskiego, a przechowywana jest w Muzeum Warmii i Mazur w Olsztynie. Otóż, po dokładnym przyjrzeniu się rycinie śmiem twierdzić, że nie jest to żaden Apostoł, lecz nasz ulubiony Jan N.! Trzyma księgę (pasuje!), ułożenie drugiej ręki może wskazywać, że w niej dzierżył krucyfiks. Na głowie czapka przypominająca biret (pasuje, który apostoł nosi coś takiego w przyjętej ikonografii?), szaty kapłańskie: sutanna, komża i peleryna (pasuje!). Przed II wojną światową w zbiorach muzeum regionalnego w Olsztynie



^
Olsztyn pow. Olsztyn gm. Olsztyn ul. Zamkowa 2
 

W zbiorach fotografii PAP znalazłem stare zdjęcie (1948) drewnianej polichromowanej figury św. Nepomucena z 1740 roku (inne źródło: koniec XVIII wieku). Rzeźba ma uszkodzoną twarz, brak również prawej ręki. Do roku 1929 przechowywana była na poddaszu kościoła św. Jakuba. W 1958 roku była eksponowana na wystawie czasowej w muzeum w Lidzbarku Warmińskim (przygotowanej przez muzeum z Olsztyna). Aktualnie w zbiorach Muzeum Warmii i Mazur w Olsztynie. Poddana została renowacji. Ostatnio (2014-2015) na wystawie "Warmia Marii Zientary-Malewskiej" (uzup: Pietrosul)



^
Olsztyn pow. Olsztyn gm. Olsztyn ul. Zamkowa 2
 

W zbiorach Muzeum Warmii i Mazur znajduje się drewniana polichromowana figura Jana z pustymi rękami, w birecie (nad: Pietrosul)

 

 

^
Olsztyn pow. Olsztyn gm. Olsztyn ul. Zamkowa 2
 

W zbiorach Muzeum Warmii i Mazur znajduje się drewniana polichromowana figura Jana N. w birecie. Pochodzi ona z kapliczki w miejscowości Dywity. Mierzy 57 cm i ma dorobioną prawą dłoń (nad: Pietrosul)

 

 

^
Olsztyn pow. Olsztyn gm. Olsztyn ul. Zamkowa 2
 

W zbiorach Muzeum Warmii i Mazur znajduje się drewniana polichromowana figura Jana ze stułą na szyi, bardziej prymitywna od poprzedniej (zobacz wyżej) (nad: Pietrosul)

(uwaga: wiadomo o drewnianej figurze Jana N. o wysokości 57 cm, która trafiła do olsztyńskiego muzeum z kapliczki w Dywitach. Czy jest to ta figura, jedna z wymienionych powyżej, czy też kolejny obiekt, który należałoby wymienić osobno? do zbadania na miejscu (uzup: Pietrosul))

 

^
  -/¿ Olsztyn pow. Olsztyn gm. Olsztyn ul. St. Staszica
 

Na poddaszu kościoła św. Jakuba do I wojny światowej przechowywana była drewniana figura Jana N. Polichromowana, w czarnym birecie (zobacz też niżej). Wiadomo o niej ze zdjęcia IS PAN, lecz jej los jest nieznany (nad: Pietrosul)

 

^
  -/¿ Olsztyn pow. Olsztyn gm. Olsztyn ul. St. Staszica
 

Na poddaszu kościoła św. Jakuba do I wojny światowej przechowywana była druga drewniana figura Jana N. w aureoli (zobacz też wyżej). Rzeźba w ujęciu klęczącym lub z uszkodzona dolną częścią. Wiadomo o niej ze zdjęcia IS PAN, lecz jej los jest nieznany (nad: Pietrosul)

 

^
Olsztyn pow. Olsztyn gm. Olsztyn ul. Świętej Barbary 2
 

W zbiorach Muzeum Archidiecezji Warmińskiej (dawniej w Wyższym Seminarium Duchownego Metropolii Warmińskiej Hosianum) znajduje się obraz z Janem N. Jest to scena Apoteozy, w której Jan unosi się na chmurce w towarzystwie kręgu aniołków z otwartą księgą otwartą na cytacie z Księgi Psalmów ("Posuri ori meo / custodiam, / cum consister / et Peccator / adversum me. / Psal. 38. / v. 2."), z palcem na ustach i innymi atrybutami (nad: Pietrosul)



^
Olsztyn / Bartąg pow. Olsztyn gm. Stawiguda ul. Świętej Barbary 2
 

W nowym Muzeum Archidiecezji Warmińskiej swe nowe miejsce znalazł konfesjonał z owalnym obrazem Jana N. na zaplecku. Dawnej obiekt ten znajdował się w kościele św. Jana Ewangelisty w Bartągu (pow: Olszyn, gm: Stawiguda, ), przy południowej ścianie świątyni (nad: Pietrosul)



^
Olsztyn pow. Olsztyn gm. Olsztyn ul. Świętej Barbary 2
 

W zbiorach Muzeum Archidiecezji Warmińskiej znajduje się drewniana uszkodzona figura Jana N. (bez rąk i części twarzy) odnaleziona podczas remontu kamienic przebudowanych na to muzeum. Rzeźba ma charakter barokowy, stoi w kontrapoście na prostej podstawie, ma nieco rozwiane szaty, biret na głowie i buty ze ściętymi noskami (nad: Pietrosul)

 

^
Olsztyn pow. Olsztyn gm. Olsztyn Rynek
 

Na olsztyńskim rynku latem 2012 roku do kupienia była akwarela, na której widoczna jest figura św. Jana Nepomucena z ul. Prostej na moście na Łynie. Nie mamy wiedzy czy została sprzedana i gdzie trafiła (nad: J.B. z Kłodzka)


^
Barczewo pow. Olsztyn gm. Barczewo ul. Klasztorna
 

W kościele św. Andrzeja znajduje się drewniana polichromowana figura Jana N.



^
Barczewo pow. Olsztyn gm. Barczewo ul. Klasztorna
 

W kościele św. Andrzeja (zobacz wyżej), w zwieńczeniu południowego ołtarza przytęczowego, znajduje się obraz przedstawiający klęczącego Jana N. trzymającego krzyż. Do tego pięciogwiaździsta aureola, palma i dramatycznie rozświetlone niebiosa (nad: Pietrosul)



^
  -/¿ Dobrąg pow. Olsztyn gm. Barczewo  
 
 

W kapliczce była kiedyś drewniana figura Jana N., jej los jest nieznany (nad: Pietrosul)

 

^
Ramsowo pow. Olsztyn gm. Barczewo  
 

W tutejszym kościele śśw. Andrzeja i Rocha, w górnej kondygnacji ołtarza głównego, obraz flankowany jest przez rzeźbę Jana N., drewnianą, złoto-srebrną i barokową. Jan w lewej dłoni trzyma coś na kształt palmy, drugą ma pustą, ale gest i wzrok wskazują, że niegdyś miał w niej krucyfiks



^
Ramsowo pow. Olsztyn gm. Barczewo  
 

W tutejszym kościele śśw. Andrzeja i Rocha (zobacz wyżej), w prawym ołtarzu bocznym, znajdują się dwie barokowe drewniane złocone  rzeźby nepomukopodobne. Są to niewątpliwie święci kanonicy bądź doktorzy Kościoła. Żaden - prócz stuły - nie ma atrybutów, a w ich identyfikacji pomóc może tylko strój i gest. Lewa rzeźba przyciska dłonie do piersi - tego raczej wykluczamy. Natomiast prawy jest bardziej nepomucki w wyrazie i to tę rzeźbę identyfikujemy z zapisem w niemieckim źródle, które mówi o JN i  "drugim duchownym" ("zweiten Ordensgeistlichen"). Wszystkie trzy rzeźby wyglądają na wykonane jedną ręką (uzup: Pietrosul)



^
Biskupiec pow. Olsztyn gm. Biskupiec al. 1 Maja / Most św. Jana
 

W narożniku domu, w którym obecnie mieści się księgarnia, umieszczona jest figura JN. Polichromia, aureola, krzyż. Dodatkowo, w czerwcu 2006 imię Jana Nepomucena otrzymał znajdujący się tuż obok most na rzece Dymer. Uroczystego odsłonięcia tablicy dokonał Burmistrz Biskupca Marek Domin. Podczas uroczystości wystąpiła młodzież z biskupieckich szkół, odznaczono symboliczna kokardką wszystkie Janiny i Janów biorących udział z uroczystości, były również konkursy i zabawa przy utworach wykonanych przez Folk Kapelę z Sorkwit (uwaga: dwie postacie na witrażach w pobliskim kościele nie są Nepomukami - to Jan Sarkander i Stanisław Kazimierczak - zobacz stronę psudonepomuków >>)



^
Boreczek pow. Olsztyn gm. Biskupiec  
 

Drewniana figurka Jana N. w górnej wnęce murowanej kapliczki. Szaty biało-niebieskie, stuła, puste już dłonie bez atrybutów, biret, brązowy zarost, kwadratowa podstawa (nad: Pietrosul)



^
  -/¿ Bredynki pow. Olsztyn gm. Biskupiec  
 
 

Drewniana figura Jana N. z kaplicy (św. Rocha?). Wiadomo o niej z materiałów IS PAN, ale jej los jest nieznany (nad: Pietrosul)

 

^
- Biesowo pow. Olsztyn gm. Biskupiec  
 
 

W ołtarzu głównym w starym kościele była figura Jana N. Spłonęła razem z kościołem w roku 1910 (nad: Pietrosul)

 

^
  -/¿ Biesowo pow. Olsztyn gm. Biskupiec  
 
 

Drewniana figura Jana N. z kapliczki, jej los jest nieznany (nad: Pietrosul)

 

^
Kolno pow. Olsztyn gm. Kolno  
 

Drewniana figura Jana N. dłuta Wilhelma Biereichela z około 1830 umieszczona na konfesjonale w kościele Trzech Króli, w prawym ramieniu transeptu. Rzeźba stoi na wymyślnej wolutowej ażurowej konstrukcji, ma złote szaty, stułę, biret, krzyż przy piersi i poziomą aureolę bez gwiazd. W prawej dłoni ułomek palmy (nad: Pietrosul)



^
- Kolno pow. Olsztyn gm. Kolno  
 
 

W kościele Trzech Króli (zobacz wyżej), w ołtarzu bocznym w prawym ramieniu transeptu była - po prawej stronie - figura Jana N. z około 1735 roku. Ołtarz już nie istnieje (nad: Pietrosul)

 

^
-/¿ Kolno pow. Olsztyn gm. Kolno  
 
 

Przed kościołem Trzech Króli (zobacz wyżej) stała niegdyś figura Jana N. z XIX wieku, być może autorstwa Wilhelma Biereichela. Losy tego obiektu nie są znane (nad: Pietrosul)

 

^
Jeziorany pow. Olsztyn gm. Jeziorany  
 

W tutejszym kościele św. Bartłomieja, w bocznym ołtarzu przy drugim filarze nawy północnej jest Nepomuk jak się patrzy, z gwiazdami, bardzo błękitną stułą na szyi i mostem na Wełtawie w tle. Jest to obraz autorstwa C. Kabatha z roku 1866



^
Jeziorany pow. Olsztyn gm. Jeziorany  
 

W tym samym kościele św. Bartłomieja (zobacz wyżej), w nasadzie ołtarza głównego z roku 1734 jest figura Jana N. Biret, srebrno-złote szaty, a rękach brak krzyża, ale jest ładny liść palmy



^
-/¿ Sętal pow. Olsztyn gm. Dywity  
 
 

W tutejszym kościele św. Mikołaja była kiedyś, w głównym ołtarzu, figura Jana N. Jej los nie jest znany (nad: Pietrosul)

 

^
-/¿ Brąswałd pow. Olsztyn gm. Dywity  
 
 

W tutejszym kościele św. Katarzyny była kiedyś figura Jana N. Jej los nie jest znany (nad: Pietrosul)

 

^
Dobre Miasto pow. Olsztyn gm. Dobre Miasto ul. Orła Białego / ks. E. Rzeszutka
 

Niegdyś koło mostu (>>) na Łynie i Baszty Bocianiej stała neogotycka kapliczka nepomucka. Terakotową rzeźbę Jana N. ustawiono nietypowo na jej czubku. Kiedy miasto "wyzwalała" Armia Czerwona, to żołnierze odstrzelili głowę figurze Jana oraz uszkodzili podstawę i prawy but. Z czasem dorobiono Nepomukowi głowę z drewna, a kapliczkę w 1995 roku z powodu budowy nowego mostu przeniesiono na drugą stronę drogi. Figura czekała na lepsze czasy, aż w 2013 roku została odrestaurowana przez Karolinę Kuśmirek w ramach pracy magisterskiej obronionej na Wydziale Konserwacji i Restauracji Dzieł Sztuki Akademii Sztuk Pięknych w Warszawie. W kapliczce rezyduje Matka Boska, a odnowiona figura Jana N. znalazła miejsce w kościele Najświętszego Zbawiciela i Wszystkich Świętych (zobacz też niżej) (nad: T.G., dobremiasto.net, uzup: Pietrosul)
(uwaga: istnienie figury Jana N. w kapliczce św. Jerzego przy ul. Wojska Polskiego zostało zweryfikowane negatywnie przez Pietrosula)



^
Dobre Miasto pow. Olsztyn gm. Dobre Miasto ul. ks. E. Rzeszutka
 

Drewniana polichromowana rzeźba w zwieńczeniu bocznego neogotyckiego ołtarza w kościele farnym Najświętszego Zbawiciela i Wszystkich Świętych, około 1880 (zobacz też wyżej) (nad: Pietrosul)



^
Dobre Miasto pow. Olsztyn gm. Dobre Miasto ul. ks. E. Rzeszutka
 

Barokowa drewniana polichromowana rzeźba w ołtarzu NMP (Muttergottesaltar) w kościele farnym Najświętszego Zbawiciela i Wszystkich Świętych. Jan ma gołą głowę, ręce skrzyżowane na piersi, a krzyż trzyma pionowo w prawej dloni (nad: Pietrosul)



^
-/¿ Dobre Miasto pow. Olsztyn gm. Dobre Miasto ul. ks. E. Rzeszutka
 
 

Kolejna barokowa drewniana figura Jana N. z kościoła farnego, jej los nie jest znany (nad: Pietrosul)

 

^
Głotowo pow. Olsztyn gm. Dobre Miasto  
 

W tutejszym kościele Najświętszego Zbawiciela i Świętego Floriana główny ołtarz flankuje ładna barokowa drewniana i polichromowana figura Jana N., ze wzniesioną w geście podtrzymywania krucyfiksu. Restaurowana w latach 2010-13, z przywróceniem pierwotnych barw (zobacz też niżej)



^
Głotowo pow. Olsztyn gm. Dobre Miasto  
 

W tutejszym kościele Najświętszego Zbawiciela i Świętego Floriana (zobacz wyżej) główny ołtarz zdobi obraz Jana N. Jest to okrągłe barokowe malowidło przedstawiające Jana trzymającego rękę na zamkniętej księdze i adorującego krucyfiks podtrzymywany przez anioła klęczącego na kuli ziemskiej (rzadkość!). W tle Most Karola, a na pierwszym planie dwa aniołki z palcem na ustach i księgą z napisem "Sigillum Confessionis". Pod Janem - Florian (nad: Pietrosul)



^
Gietrzwałd pow. Olsztyn gm. Gietrzwałd  
 

Polichromia po południowej stronie nawy we wnętrzu kościoła Narodzenia Najświętszej Marii Panny. Św. Jan Nepomucen umiejscowiony jest między św. Augustynem i św. Wawrzyńcem. Autorem malowideł z 1898 roku jest elbląski malarz Justus Bornowski (nad: Pietrosul)



^
Sząbruk pow. Olsztyn gm. Gietrzwałd ul. A. Samulowskiego
 

Prawa figura w prawym ołtarzu bocznym w kościele św. Mikołaja i św. Jana Ewangelisty to Jan N. Srebrno-złote szaty, biret, palec przy ustach, buy wystające poza podstawę, na której stoi rzeźba (nad: Pietrosul)



^
  Godki (? / Elbląg?) pow. Olsztyn gm. Jonkowo  
 

Współczesna pseudoludowa rzeźba Jana N. wykonana w drewnie lipowym powstała podczas warsztatów rzeźby ludowej w Godkach (w ramach projektu "Warmio, quo vadis?") latem 2016 roku. Była eksponowana jesienią tegoż roku na wystawie w Centrum Spotkań Europejskich "Światowid" w Elblągu. Nie jest znana jej lokalizacja po zakończeniu wystawy, zostaje przypisana symbolicznie do Godek (nad: Pietrosul)

 

^
Gryźliny pow. Olsztyn gm. Stawiguda ul. Kościelna
 

W głównym ołtarzu w kościele św. Wawrzyńca znajduje się drewniana polichromowana rzeźba Jana N. o uszkodzonych dłoniach. Pierwotnie ulokowana była w ołtarzu bocznym (nad: Pietrosul)



^
Bartąg pow. Olsztyn gm. Stawiguda ul. Nad Łyną 58
 

W kościele św. Jana Ewangelisty, w drugiej kondygnacji północnego ołtarza bocznego znajduje się drewniana polichromowana figura Jana N. w złoto-srebrnych szatach. Wysoki biret i ładnie oddany gest rąk trzymających niegdyś krucyfiks (nad: Pietrosul).
(uwaga: dawnej w tym kościele, przy południowej ścianie, znajdował się konfesjonał z owalnym obrazem Jana N. na zaplecku. Został przeniesiony do nowego Muzeum Archidiecezji Warmińskiej w Olszynie, zobacz wyżej)



^
  -  Groszkowo pow. Olsztyn gm. Purda  
 

Przy drodze z Giław do Purdy, w bocznej wnęce zniszczonej ceglanej kapliczki zachowała się równie zniszczona niewielka figurka świętego bez głowy. Przed jakiś czas rozważana była nepomuckość obiektu, jednak czaszka u stóp raczej rozstrzyga wątpliwości na rzecz Alojzego Gonzagi. Na kapliczce napis 1874 - prawdopodobnie data powstania (zobacz stronę psudonepomuków >>) (nad: A.B., uzup.: Pietrosul)



^

Powiat Lidzbark Warmiński (9 + 6)

zobacz na mapie Google (>>)




^
Ignalin pow. Lidzbark Warmiński gm. Lidzbark Warmiński  
 

Na wsporniku przyściennym w kościele św. Jana Ewangelisty znajduje się rzeźba Jana N., drewniana i polichromowana, z palcem przy ustach, w aureoli (nad: Pietrosul)



^
Blanki pow. Lidzbark Warmiński gm. Lidzbark Warmiński  
 

W kościele św. Michała Archanioła, w szczycie ołtarza głównego znajduje się drewniana rzeźba Jana N. Goła głowa, na szyi długa stuła z krzyżykami na końcach, uszkodzone ręce (brak lewej dłoni), polichromia złoto-srebrna (nad: Pietrosul)



^
-/¿ Wapnik pow. Lidzbark Warmiński gm. Lubomino  
 
 

W ołtarzu kościoła św. Andrzeja Apostoła była drewniana figura Jana N. Jej los jest nieznany (nad: Pietrosul) (uwaga: sprawdzić na miejscu)

 

^
Stoczek Klasztorny pow. Lidzbark Warmiński gm. Kiwity  
 

W kompleksie pobernardyńskim znaleźć można wizerunek Jana N. na freskach przypisywanych Maciejowi Meyerowi (+1737, autor fresków w Świętej Lipce w Prusach, zobacz wyżej) w krużgankach, a dokładniej w jednej z narożnych kaplic, która nosi wezwanie św. Jana Nepomucena. Barokowe malowidło jest mocno zniszczone i wyblakłe



^
Stoczek Klasztorny pow. Lidzbark Warmiński gm. Kiwity  
 

Obraz św. Jana Nepomucena w klauzurze klasztoru bernardynów, dziś zajmowanego przez Zgromadzenie Księży Marianów. Jest to namalowana w stylu prowincjonalnym scena Apoteozy z klęczącym na chmurze Janem trzymającym ręce złożone na piersi, aniołkami dzierżącymi atrybuty (krzyż, klucz, palec przy ustach, palma i aureola), główkami anielskimi i motywem Topienia w prawym dolnym rogu (nad: Pietrosul)



^
Orneta pow. Lidzbark Warmiński gm. Orneta ul. Kopernika 11
 
 

W klasztorze Zgromadzenia Sióstr św. Katarzyny znajduje się obraz z Janem N. z połowy XVIII wieku , pochodzący zapewne z nieistniejącego już kościoła jezuitów w Braniewie (nad: Pietrosul)

 

^
- Orneta pow. Lidzbark Warmiński gm. Orneta  
 
 

Na moście (>>) nad fosą miejską stała dawniej barokowa kamienna figura Jana N. z 1756 roku. Zniszczona podczas którejś z wojen światowych

 

^
-/¿ Orneta pow. Lidzbark Warmiński gm. Orneta  
 
 

W kościele św. Jana Chrzciciela i św. Jana Ewangelisty, w nieistniejącym już ołtarzu z połowy XVIII wieku, była niegdyś drewniana figura Jana N. Los jej nie jest znany (nad: Pietrosul) (uwaga: sprawdzić na miejscu)

 

^
-/¿ Osetnik pow. Lidzbark Warmiński gm. Orneta  
 
 

Nieistniejąca figura Jana N. w górnej kondygnacji ołtarza głównego z kościoła św. Jakuba Starszego (dziś w ruinie) (nad: Pietrosul)

 

^
-/¿ Osetnik pow. Lidzbark Warmiński gm. Orneta  
 
 

Figura Jana N. stała niegdyś we wnęce neogotyckiej kapliczki. Jej los nie jest znany (nad: Pietrosul)

 

^
-/¿ Henrykowo pow. Lidzbark Warmiński gm. Orneta  
 
 

Figura Jana N. stała niegdyś w prawym ołtarzu bocznym z około 1753 roku w kościele św. Katarzyny. Jej los nie jest znany (nad: Pietrosul) (uwaga: sprawdzić na miejscu)

 

^
Krosno pow. Lidzbark Warmiński gm. Orneta  
 

Barokowa, drewniana, złoto-srebrna figura Jana Nepomucena w bocznym ołtarzu pięknego kościoła pielgrzymkowego pw. Nawiedzenia NMP
(uwaga: kolejna figura JN z tego kościoła znajduje się dzisiaj w kościele w Kadynach i tam została opisana - zobacz wyżej)



^
Krosno pow. Lidzbark Warmiński gm. Orneta  
 

W kościele pielgrzymkowym NNMP (zobacz wyżej), w pierwszym ołtarzu bocznym po lewej stronie jest obraz Jana N. z 1893 roku



^
Krosno pow. Lidzbark Warmiński gm. Orneta  
 

Sto metrów przed barokową świątynią pielgrzymkową NNMP (zobacz wyżej), przy moście na drodze od strony Ornety stoi nowa, piękna kamienna figura Jana N. ustawiona nad rzeczką Drwęcą Warmińską w roku 2008. Rzeczka wylała w ubiegłym(?) roku powodując zalanie kościoła - do tej pory są ślady powodzi i skute tynki w kościele. Jest to o tyle ciekawe, że przedmiot kultu - kamienną figurę MB odnaleziono właśnie w rzece. Koryto rzeki przesunięto, aby ołtarz budowanego kościoła znalazł się dokładnie w miejscu odnalezienia figury. Teraz Drwęca upomina się o swoje.
Żeby temu zaradzić poproszono o wstawiennictwo właśnie Św. Jana Nepomucena. I dlatego jego figura znalazła się nad korytem rzeki. Ustawiona na wysokiej, żłobkowanej kolumnie wysokości około 3m (podstawa betonowa - chyba jeszcze nie dokończona). Wykonana z jasnego kamienia lub żywicy, mniej niż naturalnej wielkości. Nieźle oddane rysy twarzy. Niestety nie jest znany autor tej rzeźby. Drwęca została po powodzi uregulowana, zbudowano nowy most (nad: S.Ł.)



^
Bażyny pow. Lidzbark Warmiński gm. Orneta  
 
 

W w kościele śśw. Mikołaja i Rocha znajduje się rzeźba Jana N. Dawniej stała w ołtarzu, dziś zdaje się na posadzce koło niego. Jest drewniana polichromowana (srebrno-złota), w birecie, z krzyżem i palcem przy ustach (nad: Pietrosul)

 

^

Powiat Bartoszyce (6 + 1)

zobacz na mapie Google (>>)




^
Bisztynek pow. Bartoszyce gm. Bisztynek ul. Kościelna
 
 

W ołtarzu w kościele farnym św. Macieja Apostoła i Przenajdroższej Krwi Pana Jezusa znajduje się drewniana polichromowana rzeźba Jana N. (uwaga: informacja do weryfikacji)

 

^
Bisztynek pow. Bartoszyce gm. Bisztynek ul. Kościelna
 
 

W kościele św. Macieja (zobacz wyżej), po  lewej stronie nawy, na czwartym filarze obok ołtarza św. Walentego znajduje się obraz Jana N. (nad: Pietrosul)

 

^
Bisztynek pow. Bartoszyce gm. Bisztynek ul. Wojska Polskiego
 

Zaginiona rzeźba Jana N. z 1746 roku pochodząca z cmentarza obok kościoła św. Michała Archanioła. Pozostał z niej tylko niszczejący cokół z  piękną tablicą z inskrypcją: "Ad / Majorem Dei Gloriam / S. Joannis Nepomuceni Honorem / hanc Statuam / fieri et erigi curavit / Rochus Sebastianus Langhanki / Anno 1746 / die sta Juny". Na jej miejscu w nieustalonym momencie pojawiła się modrzewiowa (?), bardzo zniszczona figura apostoła , zapewne Szymona, z około 1850 roku, być może dzieło Carla Jeroschewitza (1811-1878) z Ornety lub z warsztatu Biereichela, o wysokości 120 cm. Informacje o dalszych losach rzeźby dotyczą zapewne właśnie jej, a nie oryginalnej figury JN. Otóż stała ona na swym cokole stała co najmniej do 1987 roku, potem wylądowała na strychu plebanii. Odnaleziona tam przez proboszcza ks. Romana Chudzika, kolejny proboszcz - ks. Eugeniusz Bartusik - w 2008 roku oddał ją do konserwacji, do której jednak do tej chwili nie doszło. Aktualnie mocno uszkodzona rzeźba znajduje się tymczasowo u konserwatora Marka Mak-Gołowacza w Blankach (gm. Lidzbark Warmiński) (nad: Pietrosul) (uwaga: z powodu tablicy pozostawiam obiekt na liście)

 

^
Sątopy pow. Bartoszyce gm. Bisztynek DW 594
 

W prawym bocznym ołtarzu w kościele św. Jodoka znajduje się rzeźba Jana N. (nad: Pietrosul)



^
Łędławki pow. Bartoszyce gm. Bisztynek  
 
 

Ołtarz z obrazem Jana N. w kaplicy śśw. Piotra i Pawła (nad: Pietrosul)

 

^
-/¿ Paluzy pow. Bartoszyce gm. Bisztynek  
 
 

Na poddaszu kościoła Św. Krzyża Zwycięskiego przechowywana jest (była?) drewniana rzeźba Jana N. Jej los nie jest znany (nad: Pietrosul) (uwaga: zweryfikować na miejscu)

 

^
Unikowo pow. Bartoszyce gm. Bisztynek  
 
 

Płaskorzeźba Jana N. w lewym ołtarzu bocznym kościoła św. Jana Chrzciciela (nad: Pietrosul)

 

^

Powiat Braniewo (7 + 4)

zobacz na mapie Google (>>)


 


^
Braniewo (Brunsberga) pow. Braniewo gm. Braniewo ul. Świętokrzyska
 

Nieco poza miastem, na północ i zachód od centrum, nad rzeką Pasłęką, jest kościół pod wezwaniem Świętego Krzyża i Świętego Jana Nepomucena z 1731 roku (zobacz niżej). Wewnątrz, w ołtarzu głównym ufundowanym przez Antoniego Ignacego Hanmanna a wykonanym przez Jana Chrystiana Schmidta z Reszla, pozłoconym w 1741, w górnej kondygnacji znajduje się obraz Św. Jana Nepomucena, barokowy, pochodzący z tego samego czasu co ołtarz. Święty trzyma przed sobą w dłoniach krucyfiks, który adoruje wzrokiem. Wokół głowy, która pochylona w kierunku krzyża, aureola z gwiazd. Stan obrazu i ołtarza dobry (uzup: J.B. z Kłodzka)

(uwaga: niepewne istnienie figury Jana N. z 1750 roku opisano w rozdziale dotyczącym Prus - ulica Olsztyńska, przy której miała ona rezydować, leży w d. Nowym Mieście, już za Pasłęką - dawną granicą państwową)



^
Braniewo (Brunsberga) pow. Braniewo gm. Braniewo ul. Świętokrzyska
 

Przed kościołem Św. Krzyża, którego drugim patronem jest Św. Jan Nepomucen (zobacz wyżej), znajduje się kamienny, pobielony pomnik właśnie Św. Jana Nepomucena, umieszczony na szczycie daszku jednej ze stacji Drogi Krzyżowej. Święty Jan przedstawiony w postawie stojącej, trzyma w dłoniach, przy piersi, pochylony na lewe ramię solidnych rozmiarów krucyfiks. Jan ubrany w sutannę, komżę, pelerynę, na głowie biret z wysokimi płatkami. Na frontowej ścianie postumentu płaskorzeźbiona stacja Drogi Krzyżowej. Stan dobry (nad: J.B. z Kłodzka)



^
  -/¿ Braniewo-Nowe Miasto pow. Braniewo gm. Braniewo ul. Olsztyńska
 
 

Przy leżącej już po drugiej stronie Pasłęki (dawne Nowe Miasto, połączone z Braniewem dopiero po rozbiorach) ulicy Olsztyńskiej była niegdyś przydrożna drewniana figura Jana N. z około 1750 roku. Jej losy nie są nam znane (nad: Pietrosul) (uwaga: zdobyć informację o stanie i historii tego obiektu, zbadać okolicę, zwłaszcza przy dzisiejszym cmentarzu)

 

^
Długobór pow. Braniewo gm. Płoskinia  
 
 

Rzeźba Jana N. w drugiej kondygnacji kościoła św. Jana Ewangelisty i NMP, zapewne drewniana (nad: H.Jakóbczak)

 

^
Frombork pow. Braniewo gm. Frombork ul. Stara 6
 

Po południowej stronie kościoła św. Mikołaja (później zbór, następnie kotłownia) przez wieki stała kamienna figura Jana Nepomucena z około 1750 roku. Rzeźbił ją Krzysztof Perwanger (po 1700-1785), uczeń Antoniego Kornowskiego z Tolkmicka (zobacz wyżej). Ostatnio znalazła miejsce w ekspozycji w Szpitalu św. Ducha, filii Muzeum Mikołaja Kopernika we Fromborku. Rzeźba jest bardzo zniszczona, szczegóły są praktycznie nieczytelne. Jan stoi na kłębowisku chmur, a dolny segment cokołu ozdobiono wizerunkiem mostu - zapewne ze sceną Topienia (uzup: E.Ochmański)
(uwaga: w tym samym muzeum prezentowane są również dwie inne drewniane polichromowane rzeźby z parafii św. Katarzyny w Płoskini podpisane jako św. Jan Nepomucen. Jednak ich szaty i ogólny wygląd nie dają podstaw do takiej identyfikacji - przedstawiają raczej, w pierwszym przypadku, św. Walentego, druga to również Walenty lub Wawrzyniec)



^
Frombork pow. Braniewo gm. Frombork ul. Katedralna
 
 

W bazylice katedralnej Wniebowstąpienia NMP i św. Andrzeja, w kaplicy Zbawiciela i Wszystkich Świętych  (zobacz też niżej), znajduje się medalion z wizerunkiem Jana N. (nad: Pietrosul). Ponadto jedna z kurii kanonicznych przy katedrze była pod patronatem św. Jana Nepomucena. Została zlikwidowana w 1837 roku (uwaga: sprawdzić na miejscu)

 

^
-/¿ Frombork pow. Braniewo gm. Frombork ul. Katedralna
 
 

W bazylice katedralnej Wniebowstąpienia NMP i św. Andrzeja (zobacz wyżej), również w kaplicy Zbawiciela i Wszystkich Świętych znajdował się niegdyś srebrny relikwiarz Jana N. Jego istnienie notuje spis inwentarza poczynionego przez kanonika warmińskiego Jana Ciechowskiego z roku 1785 (nad: Pietrosul)

 

^
Wierzno Wielkie pow. Braniewo gm. Frombork  
 
 

W kościele Wszystkich Świętych, w ołtarzu głównym z 1771 roku, znajduje się barokowa rzeźba Jana N. z 1730 roku (nad: Pietrosul)

 

^
- Łajsy pow. Braniewo gm. Pieniężno DW510
 
 

Nieistniejący barokowy ołtarz Jana N. w kościele św. Mikołaja (zobacz też niżej) (nad: Pietrosul)

 

^
Łajsy pow. Braniewo gm. Pieniężno DW510
 

W niszy nad wejściem do kościoła św. Mikołaja (zobacz wyżej) znajduje się drewniana polichromowana figura Jana N. z palcem na ustach (nad: Pietrosul)



^
-/¿ Lechowo pow. Braniewo gm. Pieniężno  
 
 

Niegdyś była tu drewniana figura Jana N. rezydująca na świeczniku (!) w kościele św. Jana Chrzciciela, z około 1797 roku. Jej los nie jest znany (nad: Pietrosul) (uwaga: zweryfikować na miejscu)