@ !  Bookmark and Share 

INNE SZUFLADY :::LWOWSKA:::PODRÓŻE:::FOTO:::ŚREDNIOWIECZE:::AUTOR!:::STARE:::PRYWATNE:::© 


<<   wstecz | dalej >>


Rzeczpospolita > Korona > Prowincja Wielkopolska > województwa: Chełmińskie i Malborskie >
województwo Chełmińskie > Ziemia Chełmińska (Powiaty: Chełmno, Toruń, Grudziądz, Radzyń, Kowalewo)
i Ziemia Michałowska (powiaty: Brodnica, Nowe Miasto)
województwo Malborskie  > Powiaty: Sztum, DzieRZgoń, Elbląg i Malbork oraz Księstwo Warmińskie
Prusy Książęce

NEPOMUKI PRUS KRÓLEWSKICH
czyli dawnych województw
Chełmińskiego i Malborskiego
w tym Księstwa Warmińskiego
oraz
PRUS KSIĄŻĘCYCH
(inaczej: Mazury i okolice)



>     GŁÓWNA STRONA NEPOMUKÓW

>>    NEPOMUKI KUJAWSKIE
>>    NEPOMUKI POMORSKIE

 


>>> album "Obrazy ludowe"
>>> album "Kapliczki i krzyże
       przydrożne
" z 1958 roku

>>> album "Pejzaż frasobliwy"

News: w Krośnie, po ostatniej powodzi i zalaniu przez wody Drwęcy kościoła pielgrzymkowego, w 2008 roku ustawiono przy moście posąg Jana N!

News: nowy Nepomuk ze Stoczka Klasztornego!

Tytuł "Nepomuki Mazurskie" zastosowałem tylko orientacyjnie, bo granic Mazur nie sposób wyznaczyć dokładnie. Kraina ta (w dzisiejszym rozumieniu) składa się z kilku części o bardzo różnej  historii. Olszyn - dzisiejsza stolica regionu - z pewnością nie leży na Mazurach. Jeśli przez Mazury rozumieć teren dawnych Prus Wschodnich (Prusy Książęce) zawężony przez aktualne granice Rzeczpospolitej, to na tym terenie Nepomuki - z kilkoma wyjątkami - nie występują, co wynika z protestanckiego rodowodu mieszkańców. Nie brak ich natomiast na wschodnim brzegu zakola Wisły (dawne województwa chełmińskie i malborskie) oraz na katolickiej Warmii (administracyjnie należącej do woj. malborskiego)

Posłuchaj:
 
THURI Frantisek Xaver
Cantata honorem
sancti Joani Nepomuceni
- choral

NEPOMUKI PRUS KRÓLEWSKICH W

....współtwórz tę mapę!....


NEPOMUKI PRUS KSIĄŻĘCYCH W

....współtwórz tę mapę!....


Literatura: "Kult św. Jana Nepomucena na Warmii" - Uniwersytet Gdański, Wydział Filologiczno-Historyczny. Autor: Janusz Hochleitner 1991-4. Wydana drukiem 1996, Elbląg.
 


Gloger, 1903:

Województwo Chełmińskie (... dawniej Toruńskie) graniczyło na północ z Pomezanią, należącą do Prus książęcych, na zachód z ziemią tychże Krzyżaków, która nosiła nazwę Saskiej, czyli Sasinowskiej, na południe z ziemią Dobrzyńską i powiatami Sierpskim i Szreńskim po rzekę Działdówkę. Resztę granicy południowej i ścianę zachodnią stanowiła Wisła, oddzielająca je od województw Inowłocławskiego i Pomorskiego. Województwo Chełmińskie składało się z dwóch ziem: Chełmińskiej i Michałowskiej, podzielonych na siedm powiatów. Z tych pięć powiatów: Chełmiński, Toruński, Grudziądzki, Radzyński i Kowalewski, leżało w ziemi Chełmińskiej, a dwa: Brodnicki i Nowomiejski, w Michałowskiej, wschodnią część województwa stanowiącej. Ziemia ta rządziła się wspólnie z Chełmińską, miała jednak osobnego swego chorążego i sędziego ziemskiego z asesorami, a odprawiała sądy w Brodnicy i Nowem-mieście. Północno-wschodni kraniec województwa Chełmińskiego, a w nim ziemi Michałowskiej, około Lubawy, zajmowały obszerne posiadłości biskupów chełmińskich (...)
Województwo Malborskie. Najmniejsze z trzech województw w Prusiech polskich, od północy Bałtykiem, a właściwie zatokami Gdańską i Fryską oblane, od wschodu graniczące z księstwem Warmińskiem i Prusami książęcemi, od południa z częścią tychże Prus, która się zwała Pomezanią, od zachodu przedzielone było korytem Wisły od województwa Pomorskiego. Dzieliło się na cztery powiaty: Sztumski, Kiszporski, Elbląski i Malborski (...). Do województwa Malborskiego należała.
Warmia, stanowiąca oddzielne księstwo pod absolutną władzą księcia biskupa Warmińskiego (...) Warmia, przedstawiająca kształtem swoim nieregularny trójkąt, mający 77 mil kwadratowych przestrzeni, z wierzchołkiem, ku morzu zwróconym, od strony północy miała brzegi Fryszchafu, na północo-wschodzie Prusy królewieckie, na południo-wschodzie tychże Prus powiaty: Szestyński, Szczyciński i Niborski, oddzielające ją od księstwa Mazowieckiego; na zachodzie powiat Olsztynkowski, linię rzeki Paseryi i w pobliżu Fryszchafu województwo Malborskie (...) Kapituła warmińska ma za herb bramę żelazną w murze o trzech wieżach i pół krzyża (z lewem ramieniem), nad herbem mitra papieska, a nad mitrą krzyżyk. Miasta warmińskie (...) były następujące: 1) Heilsberg, stołeczne Warmii, 2) Frauenburg, 3) Braunsberg (w spolszczeniu Brunsberga) nad rzeką Passargą; 4) Bisztynek, 5) Ressel, po polsku Resla, Ressela, 6) Seeburg, po polsku Siborg; 7) Biskupiec, 8) Wartenberg; 9) Olsztynek, 10) Gutstadt; 11) Orneta, 12) Mezlak, po niemiecku Mehlsack, i inne.
Granice Warmii wyznaczają nad Zalewem Wiślanym Frombork i Braniewo. Od Braniewa granica biegła nieco za Reszel, dalej za Biskupiec, obok Butryn, Gryźlin, Gietrzwałdu, Ornety do Fromborka.


^

KATALOG

107 + 11


^
Województwo Chełmińskie (51 + 3)

zobacz Nepomuki d. woj. chełmińskiego na mapie Google (>>)


Powiat Toruń (19)






  • Toruń (gm. i pow. Toruń, ): figura Jana N. w dwukondygnacyjnym ołtarzu Matki Boskiej Szkaplerznej z lat 1728-1729 w pofranciszkańskim kościele NMP. Kościół ten przejęli później bernardyni, co miało skutek w formie powołania, jak w wielu ich kościołach w Polsce, Bractwa św. Jana Nepomucena (>>)
  • Toruń (gm. i pow. Toruń, ): barokowy obraz Jana N. w szczycie ołtarza św. Anny w kaplicy prawej nawy w kościele św. Jakuba
  • Toruń (gm. i pow. Toruń, ): w kościele św. Jakuba jednym z malowideł zdobiących stalle jest obraz Jana N. (nad: R.K.)
  • Toruń (gm. i pow. Toruń, ): przy ulicy Bażyńskich w dzielnicy Mokre, na terenie kościoła pw. Chrystusa Króla stoi przykościelna kapliczka z drewnianą rzeźbą Jana Nepomucena (nad: Thomas)

Znaleziona w źródłach informacja, jakoby w Toruniu, w kościele śśw. Janów, skrajna południowo-wschodnia kaplica nosiła imię Jana Nepomucena, okazała się nieprawdziwa. Jest to bowiem kaplica Krzyża Świętego i nic nie wskazuje na to, aby kiedykolwiek zmieniała wezwanie. Jedyna kwestia, nad którą trzeba się będzie pochylić, to zbadanie, czy w ołtarzu tym nie ma przypadkiem relikwii JN, tak jak ma to miejsce w jego odpowiedniku i naśladowcy w Strzelnie (Kujawy >>).

To samo dotyczy notowanego w źródłach obrazu JN, w którym występuje on w szykownej srebrnej sukience. Wystarczy rzut wprawnego oka aby zorientować się, że jest to Franciszek Ksawery. Zamiast mostu lub ewentualnie konfesjonału w tle obrazu są zarażeni dżumą i egzotyczne zwierzęta. Srebrna sukienka i krzyż trzymany w ręku to zbyt mało. Już na własną rękę w tym samym kościele znalazłem kolejny obiekt nepomukopodobny - złotą figurę w birecie flankującą ołtarz w lewej nawie. Strój postaci nie jest jednak strojem kanonika, więc wypada odrzucić i tę kandydaturę na Nepomuka. Zdjęcia obu obiektów pseudonepomuckich tutaj >>

  • Toruń (gm. i pow. Toruń, ): Muzeum Okręgowym w ratuszu (Rynek Staromiejski 35) przechowuje się drzeworyt (nr inw. MT/Gr/2423) z wizerunkiem Jana N. Postać lekko zwróconego w prawo św. Jana Nepomucena w czarnym birecie i sutannie, białej komży w pionowe paski i czarnej pelerynce w biały wzór. W prawej ręce złożonej na piersi palma męczeńska, w lewej ręce krucyfiks. Wokół głowy aureola z pięciu gwiazd. Święty stoi na półkolistym wzniesieniu, które przesłaniają dwa symetrycznie zakomponowane rogi obfitości, z których wyrastają pionowe łodygi dużych wielopłatkowych kwiatów, każda z czterema lancetowatymi listkami. Wizerunek świętego na białym tle jest ujęty w ramę zamkniętą ozdobnym łukiem spiętym u góry motywem przypominającym odwróconą literę "C". Obramowanie zdobią z trzech stron drobne białe schematycznie potraktowane liście akantu na czarnym tle. Górne rogi kompozycji są wypełnione pojedynczymi kwiatami (trzy- i czteropłatkowym) na czarnym tle w drobne białe punkty. U dołu obramowanie wypełnia czarny pas z widoczną po prawej częściowo wyciętą inskrypcją w odbiciu lustrzanym na białym tle. Klocek datowany na I połowę XIX wieku, odbitka przed 1945 rokiem (nad: BSM, źródło: Wirtualne Muzeum Drzeworytów Ludowych przy Muzeum Etnograficznym im. Seweryna Udzieli w Krakowie) (Zobacz osobną stronę poświęconą Nepomukom Papierowym >>)
  • Toruń (gm. i pow. Toruń, ): w Muzeum Etnograficznym (Wały gen. Sikorskiego 19) znajduje się ludowa, drewniana, polichromowana rzeźba św. Jana N. z XIX wieku (sygnatura MET 4595). Pochodzi ze wsi Wiele, woj. Pomorskie. Była prezentowana na wystawie "Tradycje religijności ludowej na Pomorzu" w skansenie (>>) w Klukach (nad: L.J., zobacz kartę obiektu >>). Zapewne tego lub podobnego powodu w lecie 2007 roku zniknęła ze swego stałego miejsca
  • Toruń (gm. i pow. Toruń, ): w Muzeum Etnograficznym  (Wały gen. Sikorskiego 19) przechowuje się ręcznie kolorowany stalodruk z wizerunkiem Jana N. najprawdopodobniej w czeskiej Pradze (Maulini?) z XIX wieku (nad: K.I.)




^
Toruń powiat: Toruń gm: Toruń Wały gen. Sikorskiego 19
 

W Muzeum Etnograficznym znajduje się ludowa, drewniana, polichromowana rzeźba św. Jana N. pochodząca z terenów Borów Tucholskich. XIX wiek. Zniszczona dolna część rzeźby

 

^
  Toruń powiat: Toruń gm: Toruń Wały gen. Sikorskiego 19
 

W skansenie przy Muzeum Etnograficznym znajduje się ludowa, drewniana, polichromowana rzeźba Jana N. pochodząca ze wsi Młyniec Drugi (pow. Toruń, gm. Lubicz, Ziemia Dobrzyńska). Ustawiona jest na słupie, a chroni ją blaszany wygięty daszek oparty na metalowych prętach


^
Toruń powiat: Toruń gm: Toruń ul. Żeglarska / Świętojańska
 

Drewniana wolnostojąca figura Jana N. ulokowana dziś w zachodniej kruchcie podwieżowej katedry, czyli kościoła śśw. Janów. Jest to ładna barokowa rzeźba o nieco zniszczonej polichromii, ujęta w kontrapoście, z tanecznym gestem rąk pozbawionych już krzyża, w birecie. Ładna drewniana konsola, na której ja ustawiono, jest zapewne przypisana temu Janowi wtórnie. Rzeźba stoi tam od niedawna, nie jest znana jej wcześniejsza lokalizacja (uwaga: zbadać!) (nad: Thomas)






  • Świerczynki (gm. Łysomice, pow. Toruń, ): w kościele barokowy ołtarz główny wykonany w 1696 roku zdobi między innymi rzeźba św. Jana Nepomucena. Nie jest pewne, czy figura również pochodzi z XVII wieku (byłby to jeden z najstarszych Nepomuków w Polsce!) czy też jest późniejsza (uwaga: dotrzeć do źródeł) (nad: H.Jakóbczak)

 

  • Chełmża (gm. Chełmża, pow. Toruń, ): w kolegiacie, w ołtarzu ustawionym przy lewej ścianie, jedna z drewnianych złoconych figur jest Janem N. Ja widziałem ją tylko z daleka, przez kratę blokującą główne wejście, lecz kolejni wizytujący zrobili zdjęcia z bliska. Obie rzeźby przedstawiają świętych kanoników (doktorów kościoła?), obie pozbawione są atrybutów. Ja obstawiam prawą z nich jako Jana N., ale wymaga to sprawdzenia  (uwaga: sprawdzić źródła!)
  • Nawra (gm. Chełmża, pow. Toruń, ): w kościele św. Katarzyny, w ołtarzu głównym, jest rzeźba Jana N. z III ćwierci XVIII wieku
  • Nawra (gm. Chełmża, pow. Toruń, ): w tym samym kościele św. Katarzyny przechowuje się monstrancję rokokową z II połowy wieku XVIII z figurkami świętych na ramionach, w tym Jana Nepomucena
  • Nawra (gm. Chełmża, pow. Toruń, ): przy drodze do Trzebcza Szlacheckiego kamienna (sztuczny kamień?) polichromowana szablonowa figura Jana Nepomucena na cokole. Pozostały tylko trzy z pięciu gwiazd w aureoli (nad: Thomas <- Marcin Stajszczak)
  • Pluskowęsy (gm. Chełmża, pow. Toruń, ): przy drodze, od strony pobliskiego jeziora, stoi murowana kapliczka, a w jej wnęce niewielka kamienna figurka JN pomalowana na brązowo. Ma cielistą twarz, czarny zarost i biały (!) biret. Utrącone dłonie kiedyś trzymały zapewne krzyż. Datowanie trudne, zapewne XIX wiek





^
Dźwierzno powiat: Toruń gm: Chełmża  
 

W kościele NMP, w ołtarzu głównym, jest rzeźba Jana N. z II ćwierci XVIII wieku. Figura ma srebrno-złote szaty i krzyż i palmę w rękach

 

^
Dźwierzno powiat: Toruń gm: Chełmża  
 

W tym samym kościele NMP (zobacz wyżej), w ołtarzu bocznym, jest obraz Jana N. z III ćwierci XVIII wieku. Jan trzyma palmę i krucyfiks, przed nim otwarta Księga. W tle Most Karola


^
Grzywna powiat: Toruń gm: Chełmża DW 589
 

Ołtarzowa barokowa figura Jana N. z XVIII wieku w kościele św. Katarzyny Aleksandryjskiej. Złoto-srebrna polichromia

 

^

Ziemia Michałowska

Terra Michaloviensis – część dawnego województwa chełmińskiego, obejmowała tereny dzisiejszych powiatów: brodnickiego, nowomiejskiego, część iławskiego i działdowskiego


Powiat Brodnica (6)



  • Brodnica (gm. i pow. Brodnica, ): w gotyckim kościele św. Katarzyny, w bocznym ołtarzu św. Józefa prawej nawy jest drewniana polichromowana figura Jana N.
  • Mszano (gm. i pow. Brodnica, ): typowa statyczna polichromowana figura Jana N. w kapliczce na czterech filarach. Na szczycie daszku krytego dachówką chorągiewka i krzyż
  • Jabłonowo Pomorskie (gm. Jabłonowo Pomorskie, pow. Brodnica, ): na wzgórzu zamkowym Jan N. ze sztucznego kamienia, ustawiony na żeliwnym neogotyckim cokole, a ten z kolei na stosie kamieni. Odłamana ręka. Około połowy XIX wieku - pałac [pochodzi z lat 1854-1859. Pod drzewem, w odległości 7 m od figury założono skrzynkę geocaching (>>). Zakładający opisał rzeźbę jako anioła (!)
  • Bobrowo (gm. Bobrowo, pow. Brodnica, ): w gotyckim kościele ołtarz główny flankuje późnobarokowa rzeźba Jana N., drewniana, złocona. Jan dzierży w dłoni niewielki krzyż, na oko umieszczony tu wtórnie, ale układ rąk wskazuje, że dawniej krucyfiks trzymany był oburącz i był większy. Symetrycznie ustawiono figurę nepomukopodobną, lecz towarzystwo JN, nieco inny ubiór i brak typowych atrybutów każe przypuszczać, że jest to inny święty duchowny
  • Brzozie (gm. Brzozie, pow. Brodnica, ): na terenie przykościelnego cmentarza stoi wysoka dwuczłonowa kolumna, a na niej polichromowana figura Jana N., zapewne kamienna (sztuczny kamień?). Trzygwiezdna już tylko aureola, w dłoniach poziomy krzyż. Kolory to biel i czerń, kolumna żółta. Zapewne późny wiek XIX



^
Nieżywięć powiat: Brodnica gm: Bobrowo  
 

W kościele św. Jana Chrzciciela, po lewej stronie regencyjnego ołtarza głównego, stoi czarno-biała figura Jana N. z krzyżem w ręku

 

^
Powiat Działdowo (3)




  • Lidzbark Welski (gm. Lidzbark Welski, pow. Działdowo, woj. warmińsko-mazurskie, ): kamienny Jan N. z roku 1802 na moście (>>) nad rzeką Wel. Polichromowany, na dużym prostokątnym cokole. Niedawno zamieniono mu krzyż - aktualny jest mniejszy  pewnie bliższy oryginalnemu. Obiekt miał burzliwą historię, o czym mówi napis na tablicy: Św. Jan Nepomucen rok wykonania 1802. Patron rzek i źródeł. Chroni nas przed powo­dziami. Zrzucony do rzeki Wel przez Niemców. Uratowany i przechowany przez pana Józefa Wilimskiego. Powrócił na swoje miejsce 15 sierpnia 1921 r. Lidzbark 2010.
  • Lidzbark Welski (gm. Lidzbark Welski, pow. Działdowo, woj. warmińsko-mazurskie, ): w tutejszym kościele jest współczesny obraz Jana N. z roku 2002. Napis głosi: "Św. Jan Nepomucen Lidzbark 1802–2002" (nad: R.K.)
  • Lidzbark Welski (gm. Lidzbark Welski, pow. Działdowo, woj. warmińsko-mazurskie): współczesna drewniana rzeźba św. Jana Nepomucena przy promenadzie na brzegu Jeziora Lidzbarskiego. Postawiona została w I połowie czerwca 2011 roku. Autorem jest znany rzeźbiarz z Sierpca – Edmund Szpanowski. Napis na tabliczce: Święty Jan Nepomucen. Patron chroniący przed powodziami i wzburzonymi wodami, a także patron mostów i przepraw. Według tradycji ludowej jest świętym, który chroni również pola i zasiewy zarówno przed powodzią, jak i suszą. Napis na boku figury: Wyk. Edmund Szpanowski z Sierpca – 2011 (nad: Pietrosul)




^
Powiat Nowe Miasto Lubawskie (3)

  • Nowe Miasto Lubawskie (gm. i pow. Nowe Miasto Lubawskie, ): drewniana kapliczka umieszczona na słupie z roku 1934, ufundowana przez Katarzynę i Antoniego Troszyńskich. Kapliczka została rozebrana i schowana na czas wojny, wróciła na swe miejsce po jej zakończeniu
  • Nowe Miasto Lubawskie (gm. i pow. Nowe Miasto Lubawskie, ): w bazylice, w ołtarzu św. Tomasza, jest figura św. Jana Nepomucena wykonana w stylu późnobarokowym. Ołtarz ufundowany przez ks. Jana Ewertowskiego w 1712 roku jako podziękowanie za ustanie dżumy w tych okolicach. Rzeźba jest drewniana, złocona, ze srebrną komżą. Brak krzyża
  • Bratian (gm. i pow. Nowe Miasto Lubawskie): polna kapliczka Jana N. ze współczesną figurką zamkniętą w oszklonej klatce na słupie

Powiat Iława (7)





  • Rożental (gm. Lubawa, pow. Iława, ): w tutejszym kościele lewy boczny ołtarz poświęcono Janowi N. Główne miejsce zajmuje w nim drewniana złocona figura Jana na bordowym tle. Ujęta jest w profilowaną ramę. Kompozycję uzupełniają aniołki i Oko Opatrzności. Rzeźba ma cechy barokowe, w jej rękach umieszczono palmę i krzyż. Połowa XVIII wieku
  • Rożental (gm. Lubawa, pow. Iława, ): w kościele rokokowo-regencyjny feretron z malowanym wizerunkiem Jana Nepomucena. W tle, za postacią Jana, widoczny Most Karola w Pradze
  • Grabowo (gm. Lubawa, pow. Iława, ): przed kościołem, na słupku bramy w murze ogradzającym teren kościelny stoi okazały kamienny Jan N., w towarzystwie NMP. Barokowy, polichromowany (choć farba odłazi płatami), z gołą głową (biret leży u stóp figury), z rasowym zawirowaniem brzegu szaty. W rękach krzyż i palma. Obiekt bardzo urokliwy. Podczas ostatniej wizyty (2010-05-26) kościół był w trakcie remontu, być może odnowienia doczekają się też figury przed wejściem
  • Prątnica (gm. Lubawa, pow. Iława, ): w kościele parafialnym pod wezwaniem św. Katarzyny Aleksandryjskiej jest późnobarokowy ołtarz główny 2 ćwierci XVIII wieku, a w nim, po prawej stronie, polichromowana figura Jana N. w rudej mozzetcie






^
Lubawa powiat: Iława gm: Lubawa  
 
 

W drewnianym kościele św. Barbary na przyściennej konsoli ustawiono figurę Jana N. (nad: Pietrosul)

 

^
Sampława powiat: Iława gm: Lubawa DK15
 

W kościele św. Bartłomieja (zobacz niżej), po prawej stronie ołtarza głównego umieszczono polichromowaną figurę Jana N.  z krzyżem w ręku (nad: E.Ochmański)

 

^
Sampława powiat: Iława gm: Lubawa DK15
 

W kościele św. Bartłomieja (zobacz wyżej), po prawej stronie lewego ołtarza bocznego umieszczono polichromowaną figurę Jana N.  z krzyżem i palmą w rękach (nad: E.Ochmański)

 

^
Powiat Radzyń Chełmiński (2)

  • Radzyń Chełmiński (gm. Radzyń Chełmiński, pow. Grudziądz, ): drewniany złocony Jan N. w szczycie ołtarza bocznego w kościele św. Anny (zobacz niżej)
  • Radzyń Chełmiński (gm. Radzyń Chełmiński, pow. Grudziądz, ): ołtarz główny w tym samym kościele św. Anny (zobacz wyżej) wieńczą dwie drewniane złocone figury, z których jedna jest z pewnością Janem N. Tylko która? (nad: Thomas) Ja obstawiam tę prawą

^
Powiat Chełmno (9 + 2)










  • Chełmno (gm. i pow. Chełmno, ): w lewej nawie fary NMP jeden z ołtarzy przyfilarowych flankuje barokowa złocona figura Jana N. pozbawiona krzyża, 1779 rok
  • Chełmno (gm. i pow. Chełmno, ):  w lewej nawie fary NMP pierwszy ołtarz przyfilarowy to rokokowy ołtarz Jana N. z XVIII wieku. Jest w nim obraz z około 1780 roku z postacią MB z krzyżem i zwiniętym pismem (?) wieńczącą Jana gwiaździstą aureolą. Barokowy, o bardzo ciekawym choć niewdzięcznym w fotografowaniu wypukłym półokrągłym kształcie. Dół ołtarza zdobi pięć gwiazd, na górze litery SJ (Santus Joanni?). Jan opiera stopę na kuferku (jedyne znane mi wystąpienie takiego motywu), obok leży kłódka i łańcuch. Barokowy obiekt był restaurowany w roku 1879 i wtedy zapewne kolumny i inne elementy zyskały białą barwę. Jest tu też, w kaplicy N. Sakramentu, złota figura nepomukopodobna, a jeden z ołtarzy wieńczy obraz, zapewne Franciszka Ksawerego, który może zmylić początkujących Łowców Nepomuków - obu nie wliczam do katalogu
  • Chełmno (gm. i pow. Chełmno, ): obraz Jana N. razem z Xawerym znajduje się w podominikańskim kościele świętych Piotra i Pawła. Pochodzi najprawdopodobniej z któregoś ołtarza w farze, a u dominikanów znalazł się w 2002 roku. Wymiary: 145x112 cm (zobacz też niżej) (nad: H. Jakóbczak)
  • - Chełmno (gm. i pow. Chełmno, ): nieistniejąca już kaplica Jana N. usytuowana niegdyś przed dominikańskim kościołem świętych Piotra i Pawła. W roku 1751  ufundowano tu Bractwo św. Jana Nepomucena (>>)
  • Chełmno (gm. i pow. Chełmno, ): drugi obraz nepomucki znajduje się na zaplecku stall w kościele pod wezwaniem św. Jana Chrzciciela i św. Jana Ewangelisty, przy dawnym klasztorze cysterek - dziś Sióstr Miłosierdzia (nad: H. Jakóbczak)
  • Chełmno (gm. i pow. Chełmno, ): w zbiorach minimuzeum-skarbczyka Sióstr Miłosierdzia w d. klasztorze cysterek znajduje się niewielka współczesna (?) drewniana i polichromowana figura Jana N.  Jan ma złożone na piersi ręce przyciskające mały krzyżyk i palmę (nad: Thomas)
  • Chełmno (gm. i pow. Chełmno, ): w zbiorach minimuzeum-skarbczyka Sióstr Miłosierdzia w d. klasztorze cysterek znajduje się druga współczesna (?) drewniana i polichromowana figura Jana N. Jana przedstawiono w kontrapoście i włożono mu w ręce spory krzyż i palmę (nad: Thomas)
  • -/¿ Chełmno (gm. i pow. Chełmno): w kościele pofranciszkańskim, według jednej z zakonnic, w nastawie neogotyckiego ołtarza drugi od prawej obraz to wizerunek Jana N. My mamy co do tego bardzo poważne wątpliwości, ale sprawa wymaga sprawdzenia w źródłach (nad: Thomas)
  • Starogród (gm. i pow. Chełmno, ): w kościele św. Barbary z roku 1754, w szczycie pierwszego lewego ołtarza umieszczono drewnianą figurę Jana N.

 

  • Kijewo Królewskie (gm. Kijewo Królewskie, pow. Chełmno, ): jest tutaj sympatyczna kamienna kolorowa figura Jana N. ustawiona na wysokim słupie. Jan Nepomucen jest, jak głosi napis na cokole, patronem gminy Kijewo i jego podobizna - ogolona i uśmiechnięta - jest w herbie miejscowości
  • Kijewo Królewskie (gm. Kijewo Królewskie, pow. Chełmno, ): w kościele p.w. Św. Wawrzyńca, przy lewej ścianie, tuż przed amboną znajduje się ołtarz boczny, w którego szczycie umiejscowiony jest obraz z popiersiem Św. Jana Nepomucena. Święty trzyma przed sobą krucyfiks, który adoruje nabożnym wzrokiem. Ubrany jest w białą komżę, wykończoną przy rękawach koronką. Na ramiona zarzucona długa peleryna- mantolet. Na twarzy broda i wąsy, włosy długie. Wokół głowy jaśniejsza aureola i otok z pięciu delikatnych gwiazd. Tło niebieskie. Obraz umieszczony w złoconej, rzeźbionej ramie. Stan ołtarza i obrazów bardzo dobry (nad: J.B. z Kłodzka)











^
Powiat Golub-Dobrzyń (2 + 1)


^
Golub powiat: Golub-Dobrzyń gm: Golub-Dobrzyń  
 

W gotyckim kościele św. Katarzyny, w szczycie ołtarza prawego bocznego, jest barokowy obraz z wizerunkiem Jana N. w aureoli o dużych srebrnych gwiazdach

 

^
Wielka Łąka powiat: Golub-Dobrzyń gm: Kowalewo Pomorskie  
 

W kościele śśw. Katarzyny i Małgorzaty ołtarzowy obraz Jana N. utrzymany w stylistyce neogotyckiej. Jan ma w ręku niewielki krzyżyk, nad głową pięciogwiaździstą aureolę. W tle Most Karola

 

^
¿ Wielka Łąka powiat: Golub-Dobrzyń gm: Kowalewo Pomorskie  
 

W kościele śśw. Katarzyny i Małgorzaty prezentowana jest galeria barokowych drewnianych i polichromowanych figur ołtarzowych z  II połowy XVIII wieku. Widoczne podobieństwo warsztatowe wskazuje, że wyszły spod tej samej ręki. Dziesięć spośród nich przedstawia świętych duchownych, na co wskazuje ubiór (sutanna, komża, stuła, w czterech przypadkach - biret). Żaden z nich nie ma mantoletu bądź mozetty, żaden nie ma zarostu typowego dla Jana N. Jedna z postaci trzyma język w ręku, inna ma krzyżyk wetknięty w dłonie (być może wtórnie), trzecia trzyma otwartą Księgę. Jednak każda z nich budzi jakieś wątpliwości co to identyfikacji z Janem z Nepomuka. Ponadto - jeśli jest to jeden zespół rzeźbiarski, to raczej nie ma w tym zbiorze dwóch figur przedstawiających tę samą postać. Sprawa wymaga dalszych analiz i poszukiwań w źródłach - póki co wszystkie obiekty umieszczam w jednej pozycji katalogu, ze znakem ¿

 

^
Województwo Malborskie (7)

zobacz Nepomuki d. woj. malborskiego na mapie Google (>>)

Województwo malborskie dzieliło się na cztery powiaty: sztumski, kiszporski (dzierzgoński - dziś część w powiecie sztumskim), elbląski, malborski. Tylko nominalnie jego część stanowiło X. Warmińskie, znacznie zresztą od niego większe (zobacz niżej)
 


^
Zwierzno powiat: Elbląg gm: Markusy  
 
 

W kościele św. Michała Archanioła, na południowej ścianie nawy zawieszono obraz ze sceną męczeństwa Jana N. (nad: Pietrosul)

 


  • Tolkmicko (gm. Tolkmicko, pow. Elbląg, ): w kruchcie, przed umieszczonym w wieży wejściem do kościoła parafialnego św. Andrzeja, stoi wykonana z piaskowca rokokowa figura Jana N. z 1736 roku. Rzeźbił ją Krzysztof Perwanger (po 1700-1785), uczeń Antoniego Kornowskiego, również tolkmicczyka, urodzony w Tyrolu obywatel Tolkmicka, burmistrz i piwowar. Dawniej, jak widać na przedwojennej pocztówce, rzeźba stała przed kościołem, a towarzyszyła jej druga tego samego autora, przedstawiająca MB

 

  • Kończewice (gm. Miłoradz, pow. Malbork, ): w pięknym tutejszym kościele jest konfesjonał zwieńczony drewnianą figurką Jana N. Całość polichromowana i pełna uroku
  • Stara Kościelnica (gm. Miłoradz, pow. Malbork, ): w gotyckim kościele ołtarz główny wieńczą barokowe figurki św. Krzysztofa i Jana Nepomucena. Drewno polichromowane



^
Pogorzała Wieś powiat: Malbork gm: Miłoradz  
 
 

W tej wsi położonej na brzegu Nogatu, w prezbiterium kościoła św. Mikołaja jest witraż z wizerunkiem Jana N. z początku XX wieku (zobacz Szklane Nepomuki >>) (nad: Pietrosul)

 

^
  Sztutowo powiat: Nowy Dwór Gdański gm: Sztutowo  
 
 

Mieszka tu ludowy rzeźbiarz Stanisław Suska. Znamy jedną z jego drewnianych figurek Jana N. prezentowanych w roku 2009 na spotkaniu z gimnazjalistami w Nowym Dworze Gdańskim. Inna jego rzeźba nepomucka, bardzo podobna do tej sztutowskiej, do zobaczenia w Domku Ogrodnika w Pszczynie na Śląsku (zobacz >>) (nad: M.K.)

 

^
Dzierzgoń powiat: Sztum gm: Dzierzgoń  
 

Przed kościołem Św. Trójcy i Św. Katarzyny, w rogu terenu przykościelnego, stoi ceglana neogotycka kapliczka, a w niej polichromowana figura Jana N. w birecie, z palmą i krzyżem, o złożonych dłoniach (nad: K.B.)


^

Księstwo Warmińskie - część woj. Malborskiego (42 + 8)

zobacz Nepomuki X. Warmińskiego na mapie Google (>>)


Powiat Olszyn (25 + 6)

^
Olsztyn pow. Olsztyn gm. Olsztyn Most Św. Jana  
 

W 1996 nowi obywatele miasta - Towarzystwa Miłośników Olsztyna, przy wsparciu Fundacji Polsko-Niemieckiej oraz dawnych mieszkańców Allenstein z Gelsenkirchen - ufundowali kopię zaginionego posągu Jana N., tym razem spiżową i większych rozmiarów niż oryginał (Piotr Obarek i Edward Jurewicz) (zobacz niżej). Rzadki to przykład ciągłości tradycji, i to na przekór burzliwej historii. Z tej okazji Poczta Polska przygotowała nawet okolicznościowy datownik "Odsłonięcie Statuy św. Jana Nepomucena" Co prawda, nie obyło się bez przekrętów lub tylko posądzeń o nie.

"Po wojnie figury na moście już nie było. Przepadła bez wieści. Przez 45 lat w Olsztynie brakowało kamiennego strażnika.
- Sytuacja polityczna tamtych lat nie pozwala, aby upominać się ponowne ustawienie świętego na moście - opowiada Andrzej Sassyn honorowy przewodniczący Towarzystwa Miłośników Olsztyna. W 1989 roku Sassyn był jednym z inicjatorów rekonstrukcji pomnika. Współczesna figura różni się znacznie od pierwowzoru. - Święty ma inne szaty - wylicza Sassyn. - Biret jest katolicki, poprzedni Nepomucen miał biret protestancki. Poza tym postawiliśmy ją po drugiej stronie mostu. Jego poprzednik stał na południowej. Uznaliśmy jednak, że na północnej święty będzie się lepiej prezentował.
Gdzie podział się święty?
Nowa figura godnie zastępuje starą strzegąc mostu, ale badaczom dziejów Olsztyna i pasjonatom wciąż nie daje spokoju pytanie: Co się stało z XIX-wiecznym Nepomucenem? Kiedy zaginął? Badacze dziejów miasta mają dwie teorie na ten temat.
Pierwszą opisał Alojzy Śliwa w "Spacerkach po Olsztynie":
"Latem po I wojnie światowej (data nie jest dokładnie znana) na moście św. Jana zdarzył się tragiczny wypadek. W jadącym dzisiejszą ulicą Grunwaldzką tramwaju zepsuły się hamulce. Pojazd stoczył się z góry, wypadł z szyn, przełamał barierę mostu i wpadł do Łyny. Zginęły wówczas dwie osoby: jedną byłą pasażerka pechowego tramwaju, drugą - Elżbietka, wnuczka znanej w całym Olsztynie straganiarki Gertrudy Hoppe, która handlowała na moście zieleniną. Po owym wypadku most poszerzono. W katastrofie ucierpiała figura św. Nepomucena. Wkrótce usunięto ją."
Druga hipoteza wiąże zaginięcie figury świętego z dramatycznymi losami miasta w 1945 roku. Andrzej Sassyn jest przekonany, że figura stała na moście do końca wojny, więc nie mogła zostać zniszczona w wypadku tramwajowym: - Mówi się, że to żołnierze radzieccy po wkroczeniu z 21 na 22 stycznia 1945 r. do Olsztyna wystrzelili do posągu z działa. Nie ma jednak żadnych świadków, którzy potwierdziliby tę wersję. Ale przecież ktoś z miejscowych musiałby to widzieć...
Stanisław Piechocki ma nową sensacyjną teorię na temat zaginięcia pomnika. Podważa domysły o wypadku tramwajowym i zniszczeniu figury przez żołnierzy radzieckich (...) i przypuszcza, że posąg spoczywa zakopany przy moście"
("Zakopany strażnik mostu św. Jana", Marzena Olechowska, Gazeta Wyborcza / Gazeta Olsztyńska 06-04-2003)


^
- Olsztyn pow. Olsztyn gm. Olsztyn Most Św. Jana
 

 

Olsztyński Nepomuk jest ciekawym przypadkiem. Od zawsze kapliczka z czerwonej cegły stała sobie koło mostu (>>) na Łynie. W 1869 roku kapliczkę zlikwidowano, a na samym środku mostu (n.b. zwanym Johannesbrucke) umieszczono kamienną figurę autorstwa Wilhelma Jansena z Kolonii. W 1909 roku w związku z przebudową mostu, figurę przesunięto na jego obrzeże i wkomponowano w kamienne poręcze zabezpieczające. Plany umieszczenia figury w przymostowej kapliczce nie doczekały się realizacji.
"Losy XIX wiecznego pomnika św. Nepomucena, który do połowy ubiegłego wieku stał na moście Jana owiane są tajemnicą. Nie wiadomo co się z nim stało: Zniszczył go tramwaj w tragicznym wypadku tuż po I wojnie? A może zestrzelili go żołnierze radzieccy? Badacze dziejów miasta mają nową sensacyjną teorię - posąg spoczywa zakopany przy moście. Historia olsztyńskiego Nepomucena zaczyna się na początku XIX wieku. Najpierw przy moście stanęła skromna kapliczka z czerwonej cegły. - Niewiele osób wie, że figura św. Jana Nepomucena z tej właśnie kapliczki była pierwowzorem dla późniejszego posągu - mówi Stanisław Piechocki, badacz dziejów Olsztyna. Co się stało z kapliczką? Piechocki zamyśla się i odpowiada: - Tego niestety dzisiaj nie wiadomo. Kamienny posąg świętego ustawiono przy balustradzie w 1869. Wykonał go Wilhelm Jansen z Kolonii. W 1909 r. gdy umacniano most, na moment figura zniknęła. Była przechowywana w magazynach kościoła św. Jakuba. Po remoncie wróciła na dawne miejsce. Ówcześni mieszkańcy otaczali św. Jana Nepomucena ogromnym kultem. Układali na jego cześć pieśni. Jedna z nich zachowała się w rodzinnych archiwach byłego olsztyniaka mieszkającego obecnie w Niemczech. Autorem jest jego pradziadek Hans Strohmenger: Święty Johann z Nepomuk / na naszym moście Jana / Śpiewa z nami / Pije z nami / i chroni nas dniem i nocą / swoją boską mocą!"
("Zakopany strażnik mostu św. Jana", Marzena Olechowska, Gazeta Wyborcza / Gazeta Olsztyńska 06-04-2003).
Kamienna figura zaginęła, nie wiadomo w jaki sposób, już po wojnie. Stanisław Piechocki ma sensacyjną teorię na temat zaginięcia pomnika. Podważa domysły o wypadku tramwajowym i zniszczeniu figury przez żołnierzy radzieckich (...) i przypuszcza, że posąg ciągle spoczywa zakopany przy moście. Widziany był ponoć leżący w chaszczach pomiędzy mostem a ul. Asnyka, w stanie posuniętego zniszczenia, jeszcze w roku 1946


^
Olsztyn pow. Olsztyn gm. Olsztyn ul. Żytnia
 

Kolejny olsztyński Nepomuk to barokowy obraz z połowy XVIII wieku, który pierwotnie wisiał w nieistniejącej już kaplicy przy dawnej szosie klebarskiej (obecnie al. Piłsudskiego). Ufundowała ją stara olsztyńska rodzina Freytagów. Pod koniec XIX wieku kaplicę zburzono, a obraz być może trafił do dwukondygnacyjnej kaplicy w obecnym areszcie, a po wojnie do wsi Dajtki (dziś dzielnicy Olszyna). Według innej hipotezy przechowywany był w kaplicy cmentarnej z 1913 roku pod wezwaniem św. Nepomucena w Dajtkach. Później obraz zaginął. Prawdopodobnie na początku lat 70 został zabrany do Krakowa do jednej z tamtejszych pracowni konserwatorskich. Potem być może wrócił do Olszyna, ale jego odnaleziciel, ksiądz Krzysztof Szarowicz, proboszcz parafii Matki Boskiej Różańcowej na  Dajtkach, nie chce zdradzić tajemnicy. Po restauracji w pracowni konserwatorskiej Barbary Kulczyńskiej-Nowak w 2003 roku obraz zawisł w jego kościele. Obraz był zdeformowany w kilku miejscach, trzeba go było też pokryć werniksem. Niestety, zaginęła cenna rama obrazu z XVIII wieku oraz metalowe elementy nałożone na płótno, a trzeba wiedzieć, że tego typu zdobienia jak metalowe sukienki nakładane na obraz często świadczą o rozwiniętym kulcie Jana N. i istnieniu Bractwa św. Jana Nepomucena (>>) w danej miejscowości. Napis w otwartej księdze trzymanej przez aniołka z palmą (w prawym dolnym rogu obrazu) to cytat z Księgi Tobiasza: Sacramentum Regis abscondere bonum est. Tob. Cap 12 K 7, co tłumaczy się Ukrywać tajemnice królewskie jest rzeczą piękną, Tob. 12,7 (uzup: Pietrosul)


^
Olsztyn pow. Olsztyn gm. Olsztyn ul. Mickiewicza 10
 

Na północnej ścianie w kościele Najświętszego Serca Pana Jezusa wisi obraz Jana Nepomucena w neogotyckiej ramie (nad: Pietrosul)


^
Olsztyn pow. Olsztyn gm. Olsztyn ul. Piłsudskiego
 

25 grudnia 1998 roku  kaplica w Areszcie Śledczym otrzymała wezwanie św. Jana Nepomucena. Mgr Andrzej Sassyn, prezes Towarzystwa Miłoś́nikó́w Olsztyna, zasłużony przy odbudowie i powrocie pomnika św. Jana Nepomucena na most nad Łyną (zobacz wyżej), ofiarował do kaplicy więziennej figurę Jana N., wykonaną przez Jana Gołębiowskiego (źródło: "JOANNES NEPOMUCENUS REDIVIVUS", ks. Jan Borzyszkowski, Studia Warmińskie XXXVIII, 2001)


^
Olsztyn pow. Olsztyn gm. Olsztyn ul. Sielska
 

Inny olszyński obiekt nepomucki to wspomniana drewniana wyżej kaplica cmentarna z 1913 (według innego źródła 1909) roku pod wezwaniem św. Nepomucena w Dajtkach, dawnej wsi podolszyńskiej, dziś osiedla


^
Olsztyn pow. Olsztyn gm. Olsztyn ul. Zamkowa 2
 

W książce "Polska sztuka ludowa" (miesięcznik organ Państwowego Instytutu Badania Sztuki Ludowej, numer potrójny poświęcony wystawie sztuki ludowej w Krakowie, rok II, czerwiec lipiec i sierpień 1948, nr 6, 7, 8, strona 11) zamieszczono rycinę rzeźby zatytułowanej "Apostoł". Jest to rzeźba w drzewie lipowym, polichromowana, o wysokości 55 cm. Pochodzi z powiatu olsztyńskiego, a przechowywana jest w Muzeum Warmii i Mazur w Olsztynie. Otóż, po dokładnym przyjrzeniu się rycinie śmiem twierdzić, że nie jest to żaden Apostoł, lecz nasz ulubiony Jan N.! Trzyma księgę (pasuje!), ułożenie drugiej ręki może wskazywać, że w niej dzierżył krucyfiks. Na głowie czapka przypominająca biret (pasuje, który apostoł nosi coś takiego w przyjętej ikonografii?), szaty kapłańskie: sutanna, komża i peleryna (pasuje!). Przed II wojną światową w zbiorach muzeum regionalnego w Olsztynie


^
Olsztyn pow. Olsztyn gm. Olsztyn ul. Zamkowa 2
 

W zbiorach fotografii PAP znalazłem stare zdjęcie (1948) drewnianej polichromowanej figury św. Nepomucena z 1740 roku (inne źródło: koniec XVIII wieku). Rzeźba ma uszkodzoną twarz, brak również prawej ręki. Do roku 1929 przechowywana była na poddaszu kościoła św. Jakuba. W 1958 roku była eksponowana na wystawie czasowej w muzeum w Lidzbarku Warmińskim (przygotowanej przez muzeum z Olsztyna). Aktualnie w zbiorach Muzeum Warmii i Mazur w Olsztynie. Poddana została renowacji. Ostatnio (2014-2015) na wystawie "Warmia Marii Zientary-Malewskiej" (uzup: Pietrosul)


^
Olsztyn pow. Olsztyn gm. Olsztyn ul. Zamkowa 2
 

W zbiorach Muzeum Warmii i Mazur znajduje się drewniana polichromowana figura Jana ze stułą na szyi (nad: Pietrosul)

 

^
Olsztyn pow. Olsztyn gm. Olsztyn ul. Zamkowa 2
 

W zbiorach Muzeum Warmii i Mazur znajduje się drewniana polichromowana figura Jana ze stułą na szyi, bardziej prymitywna od poprzedniej (zobacz wyżej) (nad: Pietrosul)

 

^
  -/¿ Olsztyn pow. Olsztyn gm. Olsztyn ul. St. Staszica
 

Na poddaszu kościoła św. Jakuba do I wojny światowej przechowywana była drewniana figura Jana N. Polichromowana, w czarnym birecie (zobacz też niżej). Wiadomo o niej ze zdjęcia IS PAN, lecz jej los jest nieznany (nad: Pietrosul)

 

^
  -/¿ Olsztyn pow. Olsztyn gm. Olsztyn ul. St. Staszica
 

Na poddaszu kościoła św. Jakuba do I wojny światowej przechowywana była druga drewniana figura Jana N. w aureoli (zobacz też wyżej). Rzeźba w ujęciu klęczącym lub z uszkodzona dolną częścią. Wiadomo o niej ze zdjęcia IS PAN, lecz jej los jest nieznany (nad: Pietrosul)

 

^
Olsztyn pow. Olsztyn gm. Olsztyn ul. St. Kard. Hozjusza 15
 
 

W zbiorach Wyższego Seminarium Duchownego Metropolii Warmińskiej Hosianum znajduje się obraz z Janem N. (nad: Pietrosul)


^
Barczewo pow. Olsztyn gm. Barczewo ul. Klasztorna
 

W kościele św. Andrzeja znajduje się drewniana polichromowana figura Jana N.


^
Barczewo pow. Olsztyn gm. Barczewo ul. Klasztorna
 

W kościele św. Andrzeja (zobacz wyżej), w zwieńczeniu południowego ołtarza przytęczowego, znajduje się obraz przedstawiający klęczącego Jana N. trzymającego krzyż. Do tego pięciogwiaździsta aureola, palma i dramatycznie rozświetlone niebiosa (nad: Pietrosul)


^
Ramsowo pow. Olsztyn gm. Barczewo  
 

W tutejszym kościele śśw. Andrzeja i Rocha, w górnej kondygnacji ołtarza głównego, obraz flankowany jest przez rzeźbę Jana N., drewnianą, złoconą i barokową. Jan w lewej dłoni trzyma coś na kształt palmy, drugą ma pustą, ale gest i wzrok wskazują, że niegdyś miał w niej krucyfiks


^
¿ Ramsowo pow. Olsztyn gm. Barczewo  
 

W tutejszym kościele śśw. Andrzeja i Rocha (zobacz wyżej), w ołtarzu bocznym, znajdują się dwie barokowe drewniane złocone  rzeźby nepomukopodobne. Są to niewątpliwie święci kanonicy bądź doktorzy Kościoła. Żaden nie ma atrybutów, a w ich identyfikacji pomóc może tylko strój i gest. Lewa rzeźba przyciska dłonie do piersi - tego wykluczamy z prawie 100% pewnością. Natomiast prawy jest jeszcze bardziej nepomucki w wyrazie, i gdyby nie figura w ołtarzu głównym (zobacz wyżej), ewidentnie nepomucka, to określiłbym ten obiekt jako Jana N. Jednak wszystkie trzy rzeźby wyglądają na wykonane jedną ręką, co dodatkowo zmniejsza prawdopodobieństwo powtórzenia postaci kilka metrów dalej


^
Biskupiec pow. Olsztyn gm. Biskupiec al. 1 Maja / Most św. Jana
 

W narożniku domu, w którym obecnie mieści się księgarnia, umieszczona jest figura JN. Polichromia, aureola, krzyż. Dodatkowo, w czerwcu 2006 imię Jana Nepomucena otrzymał znajdujący się tuż obok most na rzece Dymer. Uroczystego odsłonięcia tablicy dokonał Burmistrz Biskupca Marek Domin. Podczas uroczystości wystąpiła młodzież z biskupieckich szkół, odznaczono symboliczna kokardką wszystkie Janiny i Janów biorących udział z uroczystości, były również konkursy i zabawa przy utworach wykonanych przez Folk Kapelę z Sorkwit (uwaga: dwie postacie na witrażach w pobliskim kościele nie są Nepomukami - to Jan Sarkander i Stanisław Kazimierczak - zobacz stronę psudonepomuków >>)


^
  -/¿ Bredynki pow. Olsztyn gm. Biskupiec  
 
 

Drewniana figura Jana N. z kaplicy (św. Rocha?). Wiadomo o niej z materiałów IS PAN, ale jej los jest nieznany (nad: Pietrosul)

 

^
Jeziorany pow. Olsztyn gm. Jeziorany  
 

W tutejszym kościele św. Bartłomieja, w bocznym ołtarzu przy drugim filarze nawy północnej jest Nepomuk jak się patrzy, z gwiazdami i mostem na Wełtawie w tle. Jest to obraz autorstwa Kubata z roku 1866

 

^
Jeziorany pow. Olsztyn gm. Jeziorany  
 
 

W tym samym kościele św. Bartłomieja (zobacz wyżej), w nasadzie ołtarza głównego z roku 1734 jest figura Jana N.

 

^
Dobre Miasto pow. Olsztyn gm. Dobre Miasto ul. Orła Białego / ks. E. Rzeszutka
 

Niegdyś koło mostu (>>) na Łynie i Baszty Bocianiej stała neogotycka kapliczka nepomucka. Terakotową rzeźbę Jana N. ustawiono nietypowo na jej czubku. Kiedy miasto "wyzwalała" Armia Czerwona, to żołnierze odstrzelili głowę figurze Jana oraz uszkodzili podstawę i prawy but. Z czasem dorobiono Nepomukowi głowę z drewna, a kapliczkę w 1995 roku z powodu budowy nowego mostu przeniesiono na drugą stronę drogi. Figura czekała na lepsze czasy, aż w 2013 roku została odrestaurowana przez Karolinę Kuśmirek w ramach pracy magisterskiej obronionej na Wydziale Konserwacji i Restauracji Dzieł Sztuki Akademii Sztuk Pięknych w Warszawie. W kapliczce rezyduje Matka Boska, a odnowiona figura Jana N. znalazła miejsce w kościele Najświętszego Zbawiciela i Wszystkich Świętych (zobacz też niżej) (nad: T.G., www.dobremiasto.net, uzup: Pietrosul)


^
Dobre Miasto pow. Olsztyn gm. Dobre Miasto ul. ks. E. Rzeszutka
 

Drewniana polichromowana rzeźba w zwieńczeniu bocznego neogotyckiego ołtarza w kościele Najświętszego Zbawiciela i Wszystkich Świętych, około 1880 (zobacz też wyżej) (nad: Pietrosul)


^
Głotowo pow. Olsztyn gm. Dobre Miasto  
 

W tutejszym kościele Najświętszego Zbawiciela i Świętego Floriana główny ołtarz flankuje ładna barokowa drewniana i polichromowana figura Jana N., ze wzniesioną w geście podtrzymywania krucyfiksu. Restaurowana w latach 2010-13, z przywróceniem pierwotnych barw (zobacz też niżej)


^
Głotowo pow. Olsztyn gm. Dobre Miasto  
 

W tutejszym kościele Najświętszego Zbawiciela i Świętego Floriana (zobacz wyżej) główny ołtarz zdobi obraz Jana N. Jest to okrągłe barokowe malowidło przedstawiające Jana trzymającego rękę na zamkniętej księdze i adorującego krucyfiks podtrzymywany przez anioła klęczącego na kuli ziemskiej (rzadkość!). W tle Most Karola, a na pierwszym planie dwa aniołki z palcem na ustach i księgą z napisem "Sigillum Confessionis". Pod Janem - Florian (nad: Pietrosul)


^
Gietrzwałd pow. Olsztyn gm. Gietrzwałd  
 

Polichromia po południowej stronie nawy we wnętrzu kościoła Narodzenia Najświętszej Marii Panny. Św. Jan Nepomucen umiejscowiony jest między św. Augustynem i św. Wawrzyńcem. Autorem malowideł z 1898 roku jest elbląski malarz Justus Bornowski (nad: Pietrosul)


^
Gryźliny pow. Olsztyn gm. Stawiguda ul. Kościelna
 

W głównym ołtarzu w kościele św. Wawrzyńca znajduje się drewniana polichromowana rzeźba Jana N. o uszkodzonych dłoniach. Pierwotnie ulokowana była w ołtarzu bocznym (nad: Pietrosul)


^
Bartąg pow. Olsztyn gm. Stawiguda ul. Nad Łyną 58
 

W kościele św. Jana Ewangelisty, w drugiej kondygnacji północnego ołtarza bocznego znajduje się drewniana polichromowana figura Jana N. w złoto-srebrnych szatach. Wysoki biret i ładnie oddany gest rąk trzymających niegdyś krucyfiks (nad: Pietrosul)


^
Bartąg pow. Olsztyn gm. Stawiguda ul. Nad Łyną 58
 

W kościele św. Jana Ewangelisty, na zaplecku konfesjonału ustawionego przy południowej ścianie świątyni, znajduje się owalny obraz z Janem N., nieco zniszczony (nad: Pietrosul)


^
  -  Groszkowo pow. Olsztyn gm. Purda  
 

Przy drodze z Giław do Purdy, w bocznej wnęce zniszczonej ceglanej kapliczki zachowała się równie zniszczona niewielka figurka świętego bez głowy. Przed jakiś czas rozważana była nepomuckośc obiektu, jednak czaszka u stóp raczej rozstrzyga wątpliwości na rzecz Alojzego Gonzagi. Na kapliczce napis 1874 - prawdopodobnie data powstania (zobacz stronę psudonepomuków >>) (nad: A.B., uzup.: Pietrosul)


^







Powiat Lidzbark Warmiński

(7 + 2)

  • Stoczek Klasztorny (gm. Kiwity, pow. Lidzbark Warmiński, ): w kompleksie pobernardyńskim znaleźć można wizerunek Jana N. na freskach przypisywanych Maciejowi Meyerowi (+1737, autor fresków w Świętej Lipce w Prusach, zobacz wyżej) w krużgankach, a dokładniej w jednej z narożnych kaplic, która nosi wezwanie św. Jana Nepomucena. Barokowe malowidło jest mocno zniszczone i wyblakłe
  • Stoczek Klasztorny (gm. Kiwity, pow. Lidzbark Warmiński, ): obraz św. Jana Nepomucena w klauzurze klasztoru bernardynów, dziś zajmowanego przez Zgromadzenie Księży Marianów. Jest to namalowana w stylu prowincjonalnym scena Apoteozy z klęczącym na chmurze Janem trzymającym ręce złożone na piersi, aniołkami dzierżącymi atrybuty (krzyż, klucz, palec przy ustach, palma i aureola), główkami anielskimi i motywem Topienia w prawym dolnym rogu (nad: Pietrosul)

 

  • Krosno (gm. Orneta, pow. Lidzbark Warmiński, ): barokowa drewniana figura Jana Nepomucena w bocznym ołtarzu pięknego kościoła pielgrzymkowego
  • Krosno (gm. Orneta, pow. Lidzbark Warmiński, ): w kościele pielgrzymkowym, w pierwszym ołtarzu bocznym po lewej stronie jest obraz nepomucki z 1893 roku
  • Krosno (gm. Orneta, pow. Lidzbark Warmiński, ): sto metrów przed barokową świątynią pielgrzymkową, przy moście na drodze od strony Ornety stoi nowa, piękna kamienna figura JN ustawiona nad rzeczką Drwęcą Warmińską w roku 2008. Rzeczka wylała w ubiegłym(?) roku powodując zalanie kościoła - do tej pory są ślady powodzi i skute tynki w kościele. Jest to o tyle ciekawe, że przedmiot kultu - kamienną figurę MB odnaleziono właśnie w rzece. Koryto rzeki przesunięto, aby ołtarz budowanego kościoła znalazł się dokładnie w miejscu odnalezienia figury. Teraz Drwęca upomina się o swoje.
    Żeby temu zaradzić poproszono o wstawiennictwo właśnie Św. Jana Nepomucena. I dlatego jego figura znalazła się nad korytem rzeki. Ustawiona na wysokiej, żłobkowanej kolumnie wysokości około 3m (podstawa betonowa - chyba jeszcze nie dokończona). Wykonana z jasnego kamienia lub żywicy, mniej niż naturalnej wielkości. Nieźle oddane rysy twarzy. Niestety nie jest znany autor tej rzeźby. Drwęca została po powodzi uregulowana, zbudowano nowy most (nad: S.Ł.)







^
Orneta pow. Lidzbark Warmiński gm. Orneta ul. Kopernika 11
 
 

W klasztorze Zgromadzenia Sióstr św. Katarzyny znajduje się obraz z Janem N. z połowy XVIII wieku , pochodzący zapewne z nieistniejącego już kościoła jezuitów w Braniewie (nad: Pietrosul)

 

^
- Orneta pow. Lidzbark Warmiński gm. Orneta  
 
 

Na moście (>>) nad fosą miejską stała dawniej barokowa kamienna figura Jana N. z 1756 roku. Zniszczona podczas którejś z wojen światowych

 

^
- Osetnik pow. Lidzbark Warmiński gm. Orneta  
 
 

Nieistniejąca figura Jana N. w górnej kondygnacji ołtarza głównego z kościoła św. Jakuba Starszego (dziś w ruinie) (nad: Pietrosul)

 

^
Bażyny pow. Lidzbark Warmiński gm. Orneta  
 
 

W ołtarzu w kościele śśw. Mikołaja i Rocha znajduje się rzeźba Jana N. (nad: Pietrosul)

 

^
Powiat Bartoszyce (4)

^
Bisztynek pow. Bartoszyce gm. Bisztynek ul. Kościelna
 
 

W ołtarzu w kościele św. Macieja znajduje się drewniana polichromowana rzeźba Jana N. (uwaga: informacja do weryfikacji)

 

^
Bisztynek pow. Bartoszyce gm. Bisztynek ul. Wojska Polskiego
 
 

Modrzewiowa rzeźba Jana N. z XVIII wieku o wysokości 120 cm, pochodząca z cmentarza obok kościoła św. Michała Archanioła. Na swym miejscu stała co najmniej do 1987 roku, potem wylądowała na strychu plebanii. Odnaleziona tam przez proboszcza ks. Romana Chudzika, kolejny proboszcz - ks. Eugeniusz Bartusik - w 2008 roku oddał ją do konserwacji, do której jednak do tej chwili nie doszło. Aktualnie mocno uszkodzona rzeźba znajduje się tymczasowo u konserwatora Marka Mak-Gołowacza w Blankach (gm. Lidzbark Warmiński). Na niszczejącym cokole umieszczona jest tablica z inskrypcją: "Ad / Majorem Dei Gloriam / S. Joannis Nepomuceni Honorem / hanc Statuam / fieri et erigi curavit / Rochus Sebastianus Langhanki / Anno 1746 / die sta Juny" (nad: Pietrosul)

 

^
Sątopy pow. Bartoszyce gm. Bisztynek DW 594
 
 

W lewym bocznym ołtarzu w kościele św. Jodoka znajduje się rzeźba Jana N. (nad: Pietrosul)

 

^
Łędławki pow. Bartoszyce gm. Bisztynek
 
 

Ołtarz z obrazem Jana N. w kaplicy śśw. Piotra i Pawła (nad: Pietrosul)

 

^



Powiat Braniewo (7 + 1)
  • Braniewo (gm i pow. Braniewo, ): nieco poza miastem, na północ od centrum, nad rzeka Pasłęką, jest kościół pod wezwaniem Świętego Krzyża i Świętego Jana Nepomucena z 1731 roku
  • Braniewo (gm i pow. Braniewo, ): wewnątrz kościoła Świętego Krzyża i Świętego Jana Nepomucena (zobacz wyżej), w ołtarzu głównym ufundowanym przez Antoniego Ignacego Hanmanna a wykonanym przez Jana Chrystiana Schmidta z Reszla, pozłoconym w 1741, w górnej kondygnacji znajduje się obraz Św. Jana Nepomucena, barokowy, pochodzący z tego samego czasu co ołtarz. Święty trzyma przed sobą w dłoniach krucyfiks, który adoruje wzrokiem. Wokół głowy, która pochylona w kierunku krzyża, aureola z gwiazd. Stan obrazu i ołtarza dobry (nad: J.B. z Kłodzka)
  • Braniewo (gm i pow. Braniewo, ): przed kościołem Św. Krzyża, którego drugim patronem jest Św. Jan Nepomucen, znajduje się kamienny, pobielony pomnik właśnie Św. Jana Nepomucena, umieszczony na szczycie daszku jednej ze stacji Drogi Krzyżowej. Święty Jan przedstawiony w postawie stojącej, trzyma w dłoniach, przy piersi, pochylony na lewe ramię solidnych rozmiarów krucyfiks. Jan ubrany w sutannę, komżę, pelerynę, na głowie biret z wysokimi płatkami. Na frontowej ścianie postumentu płaskorzeźbiona stacja Drogi Krzyżowej. Stan dobry (nad: J.B. z Kłodzka)
  • Długobór (gm. Płoskinia, pow. Braniewo, ): rzeźba Jana N. w drugiej kondygnacji kościoła św. Jana Ewangelisty i NMP, zapewne drewniana (nad: H.Jakóbczak)






^
Frombork pow. Braniewo gm. Frombork ul. Kapelańska
 

Po południowej stronie kościoła św. Mikołaja (później zbór, następnie kotłownia) przez wieki stała kamienna figura Jana Nepomucena z około 1750 roku. Rzeźbił ją Krzysztof Perwanger (po 1700-1785), uczeń Antoniego Kornowskiego z Tolkmicka (zobacz wyżej). Ostatnio znalazła miejsce w ekspozycji w Szpitalu św. Ducha, filii Muzeum Mikołaja Kopernika we Fromborku. Rzeźba jest bardzo zniszczona, szczegóły są praktycznie nieczytelne. Jan stoi na kłębowisku chmur, a dolny segment cokołu ozdobiono wizerunkiem mostu - zapewne ze sceną Topienia (uzup: E.Ochmański)

 

^
Frombork pow. Braniewo gm. Frombork ul. Katedralna
 
 

W bazylice katedralnej Wniebowstąpienia NMP i św. Andrzeja, w kaplicy Zbawiciela i Wszystkich Świętych, znajduje się medalion z wizerunkiem Jana N. (nad: Pietrosul). Ponadto jedna z kurii kanonicznych przy katedrze była pod patronatem św. Jana Nepomucena. Została zlikwidowana w 1837 roku (uwaga: sprawdzić na miejscu)

 

^
Wierzno Wielkie pow. Braniewo gm. Frombork  
 
 

W kościele Wszystkich Świętych, w ołtarzu głównym z 1771 roku, znajduje się barokowa rzeźba Jana N. z 1730 roku (nad: Pietrosul)

 

^
- Łajsy pow. Braniewo gm. Pieniężno  
 
 

Nieistniejący barokowy ołtarz Jana N. w kościele św. Mikołaja (nad: Pietrosul)

 

^
Prusy Książęce (Wschodnie) (9)

zobacz Nepomuki Prus Książęcych na mapie Google (>>)
 

Powiat Szczytno (3)

^
Wielbark pow. Szczytno gm. Wielbark N53°24'02.02, E20°56'46.00
 

Tutejszy kościół katolicki ma wezwanie św. Jana Nepomucena. Jest neogotycki i pochodzi z lat 1879-1880. Jego istnienie i wezwanie jest zasługą ks. Jana Szadowskiego, proboszcza w latach 1872-1887, działacza społecznego, obrońcy polszczyzny. Strop kościoła oparto na na drewnianych podciągach i kroksztynach. Wyposażenie jest neogotyckie, w ołtarzu głównym zobaczyć można płaskorzeźbiony wizerunek Jana N., z II połowy XX wieku. Koło kościoła usytuowana jest neogotycka kapliczka z roku 1885 z czerwonej cegły, która o tyle wiąże się z Janem N., że na marmurowej tabliczce umieszczono napis "Pod Twoją Obronę uciekamy się Primo annivers. Dedicat hujus Ecclesiae s. tit. s. Joannis Nep. Dom. infr. Oct. SS. App. Petri et Pauli 1885"

 

^
Wielbark pow. Szczytno gm. Wielbark N53°24'02.02, E20°56'46.00
 

 

W oknie tego samego kościoła pw. Jana N. (zobacz wyżej) jest witraż z wyobrażeniem Jana N. pochodzący z lat 60. XX wieku, a wykonany przez Stanisława Pawlisza z Poznania (zobacz Szklane Nepomuki >>)


^
Opaleniec pow. Przasnysz gm. Chorzele dziś woj. mazowieckie
 

W tej miejscowości, dziś włączonej do woj. mazowieckiego, a dawniej będącej pierwszą wsią za granicą Prus, przy drodze i alejce wiodącej do kościoła, stoi ładna ceglana neogotycka kapliczka ozdobiona sterczynami i kutymi krzyżykami. W jej wnęce, za szkłem, stoi niewielka czarno-biała figurka Jana N. (uwaga: należy upewnić się co do identyfikacji). Powstanie tego obiektu wiązać można z działalnością ks. Jana Szadowskiego, inicjatora budowy kościoła pod wezwaniem Jana N. w Wielbarku  i jego proboszcza w latach 1872-1887 (zobacz wyżej)

 







Powiat Kętrzyn (1)

  • Święta Lipka (gm. Reszel, pow. Kętrzyn, ): w tej miejscowości leżącej tuż za granicą Warmii, w słynnym pielgrzymkowym kościele znaleźć można wizerunek Jana N. na fresku w nawie głównej. Autorem malowideł był Maciej Meyer (+1737, aktywny również w Stoczku Klasztornym, zobacz niżej)

Powiat Ostróda (1)

  • Dąbrówno (gm. Dąbrówno, pow. Ostróda, ): w tej miejscowości położonej na wschodniej granicy Warmii z Prusami, przy ulicy Ostródzkiej 6, stoi neogotycki kościół fundowany przez biskupa chełmińskiego Jana Nepomucena Marwicza w latach 1863-1865 pod wezwaniem św. Jana Nepomucena i Niepokalanego Poczęcia MB. W ołtarzu głównym, również neogotyckim, typowa dla tego okresu drewniana polichromowana figura Jana N. z palcem na ustach

Powiat Nowe Miasto Lubawskie (2)

  • Biskupiec Pomorski (gm. Biskupiec, pow. Nowe Miasto Lubawskie, ): przy ulicy Kwiatowej poprotestancki kościół pod wezwaniem Jana Nepomucena i Matki Boskiej Różańcowej z lat 1892-94, wewnątrz ażurowy neogotycki ołtarz główny, zza którego efektownie wyziera witraż z wizerunkiem Jana N. (zobacz Szklane Nepomuki >>)
  • Biskupiec Pomorski (gm. Biskupiec, pow. Nowe Miasto Lubawskie, ): w tym samym kościele Jana Nepomucena i Matki Boskiej Różańcowej, w prawym neogotyckim ołtarzu bocznym jest drewniana polichromowana figura Jana N.

Powiat Olsztyn (część, 1)

  • Olsztynek (gm. Olsztynek, pow. Olsztyn): na kiermaszu w tutejszym skansenie - Muzeum Budownictwa Ludowego - pojawiła się współczesna pseudoludowa figurka Jana N. autorstwa Mariana Murata (nad: J.B. z Kłodzka)

Powiat Nidzica (1)

  • Nidzica (gm. i pow. Nidzica, ): na zamku w tutejszym muzeum znajduje się ludowa drewniana i polichromowana figurka Jana N. z wieku XIX, z krzyżem w ręku i ciekawej fakturze mantoletu (nad: G.W.)







<<   wstecz | dalej >> 


  Źródła>>
^